پوتین در جست‌وجوی اکسیر جوانی

ماه گذشته، دولت روسیه اعلام کرد که دانشمندان در حال توسعه یک روش ژن‌درمانی با هدف کند کردن روند پیری سلولی هستند؛ برنامه‌ای که بخشی از «فناوری‌های نوین حفظ سلامت» یعنی همان ابتکار ۲۶‌میلیارد دلاری پوتین برای افزایش طول عمر است. دنیس سکیرینسکی، معاون وزیر علوم روسیه، در ۲۳آوریل گفت که این دارو «یکی از امیدوارکننده‌ترین مسیرها در مبارزه با پیری محسوب می‌شود.»

مسیر امیدوارکننده دیگر چیست؟ تولید اندام‌های انسانی در آزمایشگاه برای پیوند؛ یکی از نوآوری‌های افزایش طول عمر که پوتین در پکن نیز درباره آن صحبت کرد. تمامی این تلاش‌ها بخشی از ابتکار ملی طول عمر است که او در سال ۲۰۲۴ از آن رونمایی کرد و وعده می‌دهد تا پایان این دهه، جان ۱۷۵ هزار نفر را نجات دهد (البته همان‌طور که منتقدان در آن زمان اشاره کردند، این رقم پژواک ناخوشایندی از دوران جنگ داشت و تقریبا با برآوردهای مستقل از تلفات نیروهای روسی در تهاجم به اوکراین برابری می‌کرد). دانشمندان دولتی روسیه که توسط پوتین منصوب شده‌اند، بر دو فناوری کلیدی تمرکز کرده‌اند: چاپ زیستی (چاپ سه‌بعدی بافت زنده) و پیوند بیگانه‌ژن یا زنوترانسپلنتیشن (پرورش اندام‌های انسانی در بدن خوک‌های مینیاتوری که از نظر ژنتیکی با انسان سازگار تلقی می‌شوند). دانشمندان روسی شاغل در نهادهای دولتی ادعا می‌کنند که بافت غضروف انسان و غده تیروئید موش را با هدف دستیابی به جایگزینی اندام انسان تا سال۲۰۳۰ به صورت زیستی چاپ کرده‌اند. دفتر مطبوعاتی کرملین در ایمیلی اعلام کرد: «در فدراسیون روسیه، کار روی طیف وسیعی از برنامه‌های علمی در این زمینه با حمایت دولت در جریان است.»

پیشبرد ابتکار طول عمر روسیه بر عهده دو چهره نزدیک به پوتین است: دخترش ماریا ورونتسوا، متخصص غدد که بر برنامه‌های ژنتیکی تحت حمایت دولت نظارت دارد، و میخائیل کووالچوک، فیزیکدان و رئیس موسسه تحقیقات هسته‌ای کورچاتوف. کووالچوک که برادر یکی از متحدان نزدیک پوتین است، به معمار فکری این برنامه تبدیل شده و استدلال می‌کند که علم به زودی به انسان‌ها اجازه خواهد داد تا اعضای بدن خود را به طور نامحدود ترمیم و جایگزین کنند. با این حال، برخلاف تحقیقات تحت حمایت امثال بزوس یا آلتمن، فعالیت‌های حلقه پوتین مقالات پژوهشی داوری‌شده چندانی در مجلات معتبر بین‌المللی تولید نکرده است. الکساندر اوستروفسکی، از پیشگامان چاپ زیستی در روسیه که پس از جنگ اوکراین کشورش را ترک کرد، می‌گوید: «اگر هیچ انتشارات علمی وجود نداشته باشد، نتایج واقعی نیز در کار نیست. آنها احتمالا برای تضمین بودجه، همان چیزی را به پوتین می‌گویند که او دوست دارد بشنود؛ زیرا انجام کار علمی در انزوای تحریم‌ها غیرممکن است.» پوتین همچنین نشان داده که پذیرای رویکردهای غیرعلمی‌تر نیز هست. او در سال۲۰۱۸ به صدراعظم وقت اتریش پیشنهاد کرد تا محفظه کرایوتراپی (سرما درمانی در دمای منفی ۱۷۰ درجه فارنهایت) را امتحان کند و با اشتیاق از فواید ایستادن برهنه در این محفظه یخ‌بندان سخن گفت.

پوتین ۷۳ساله، دهه‌هاست با نمایش‌های سازمان‌یافته از مردانگی نظیر شکار با تنه برهنه، سعی در پرورش تصویر یک رهبر قدرتمند و بدون سن و سال داشته است. اما در پس این قدرت‌نمایی‌ها، حاکمی قرار دارد که به شکلی غیرعادی درگیر نگرانی از زوال جسمانی خویش است؛ از پروتکل‌های سخت‌گیرانه قرنطینه و میزهای بسیار طولانی در دوران کرونا گرفته تا گمانه‌زنی‌ها درباره عمل‌های زیبایی صورت.