دیدار دو روزه رئیسجمهور آمریکا از چین پایان یافت؛
صلح سرد در «معبد آسمان»
نیویورک تایمز در گزارشی به نقل از کارشناسان اشاره کرد که زبان بدن دو طرف نشان میداد که ترامپ و شی هر یک با سبک خاص خود ژستی آشتیجویانه به خود گرفتند که بازتابی از روابط پیچیده کشورهایشان است. ملانی هارت، مدیر ارشد «مرکز جهانی چین» در شورای آتلانتیک، میگوید: «اگر به اظهارات پیش از این نشست نگاه کنید، ترامپ به نوعی تمایل شدید برای دوستی با شی جینپینگ از خود نشان میدهد. صحبتهای او حاکی از آن بود که امیدوار است شی از شخصیت او خوشش بیاید و بتوانند به رابطهای صمیمانه دست یابند که به توافقهای ویژه منجر شود. همین مساله در زبان بدن آنها نیز کاملا مشهود بود.» از همان لحظه دیدار روز پنجشنبه، تعاملات آنها گرمتر و راحتتر از دیدارهای گذشته بود. آنها لبخند میزدند، گپ میزدند و هنگام قدم زدن روی فرش قرمزِ طولانی در محوطه «معبد آسمان»، از نظر فیزیکی نزدیک به هم راه میرفتند. لایل موریس، عضو ارشد موسسه سیاستگذاری جامعه آسیا، در این باره میگوید: «نکته قابلتوجه این بود که شی ظاهرا اجازه نداد ترامپ حرکت کشش قدرتمندانه خود را پیاده کند؛ حرکتی که در آن ترامپ دست رهبر خارجی را به سمت خود میکشد. در مقابل، ترامپ با دست چپ خود چند بار دوستانه روی دست شی زد که نشانهای از ابراز صمیمیت مضاعف بود.» سال گذشته هنگام دیدار این دو در کرهجنوبی، دست دادن آنها متشنج بود؛ پیش از آن نشست، آمریکا و چین در اوج یک بنبست تجاری بودند و ترامپ دقیقا پیش از ورود به جلسه، از سرگیری آزمایشهای تسلیحات هستهای را اعلام کرده بود. اما برخلاف آن صحنه خشک، روز پنجشنبه ترامپ همتای چینی خود را «یک رهبر بزرگ» خواند و در ضیافت رسمی وعده «آیندهای فوقالعاده در کنار یکدیگر» را داد.در مقابل، اظهارات شی بسیار محتاطانهتر بود و گویی او بود که برای این رابطه حد و مرز تعیین میکرد.
روایت دو کشور از محتوای گفتوگوها نیز تفاوت فاحشی با هم داشت. درحالیکه آمریکاییها بر سرمایهگذاری چین، خرید نفت و توقف قاچاق فنتانیل تاکید داشتند، بیانیه پکن حول محور تایوان و بهبود «ثبات استراتژیک» میچرخید. به گزارش سی ان ان، دیروز جمعه ترامپ در حالی پکن را ترک کرد که هیچ نشانه فوری مبنی بر حل چالشهای دشوار و سایهافکنده بر روابط پرالتهاب آمریکا و چین دیده نمیشد؛ با این حال، دستکم برای اکنون، روابط او با شی جینپینگ، رهبر چین، به ثبات تازهای دست یافته است. این سفر که نخستین دیدار این دو رقیب دیرینه در پکن پس از نزدیک به یک دهه به شمار میرفت، با نمایشهای باشکوهی از دیپلماسی نرم نیز همراه بود. از زمان آخرین سفر ترامپ در سال ۲۰۱۷، او نقش واشنگتن در جهان را بازتعریف کرده است، درحالیکه شی کنترل خود را بر قدرت در داخل کشور مستحکمتر کرده و تحولاتی را در حوزه فناوری پیشرفته چین رقم زده است. ترامپ در آغاز گفتوگوهای دوجانبه روز جمعه، بدون ارائه جزئیات مشخص درباره مشکلات مورد بحث، گفت: «ما بسیاری از مشکلات متفاوت را که دیگران قادر به حل آنها نبودند، حلوفصل کردهایم و این رابطه بسیار قدرتمند است.» در میان نگرانیهای کارشناسان و تحلیلگران مبنی بر اینکه شی با دست برتر وارد این دیدار میشود، رهبر چین در مورد مساله تایوان نیز قدرتنمایی کرد.
با این حال، این سفر فرصتی را نیز برای تنظیم مجدد لحن روابط پرالتهاب آمریکا و چین فراهم کرد؛ جایی که شی با پهن کردن فرش قرمز به معنای واقعی و مجازی، مهمان خود را مجذوب و خرسند ساخت و ارتباطی گرم را به نمایش گذاشت. ترامپ در مصاحبهای با فاکس نیوز در این باره گفت: «فکر میکنم این به عنوان یک لحظه بسیار مهم در تاریخ ثبت خواهد شد. و شاید بیش از هر چیز دیگری، لحظهای بزرگ از احترام باشد.» از سوی دیگر، شی از فرصت حضور ترامپ در زمین خود استفاده کرد تا هشدار صریحی درباره تایوان بدهد؛ مسالهای که شی آن را «مهمترین» موضوع در روابط آمریکا و چین خواند. بر اساس بیانیه طرف چینی، شی در دیدار صبح پنجشنبه خود با ترامپ گفت: «اگر این موضوع به درستی مدیریت شود، روابط دوجانبه از ثبات کلی برخوردار خواهد شد. در غیر این صورت، دو کشور با تنشها و حتی درگیریهایی مواجه خواهند شد که کل روابط را در معرض خطر جدی قرار میدهد.» این لحنِ بهطور غیرمعمولی صریح، با ارزیابی خوشبینانه چین از عصر جدید «ثبات استراتژیک» بین دو کشور که توسط شی تبلیغ میشد، تفاوت آشکاری دارد. مسلما این یک انتخاب آگاهانه برای روشن کردن یک موضوع است: پکن خواهان یک رابطه مثبت است، اما تنها در صورتی که آمریکا به آنچه چین «خط قرمز» خود در مورد تایوان میداند، احترام بگذارد.
پکن مدتهاست که روابط غیررسمی آمریکا با تایپه و فروش سلاح به این جزیره را محکوم میکند. با وجود نگرانی برخی ناظران مبنی بر اینکه شی تلاش خواهد کرد ترامپ را به سمت تغییر موضع آمریکا در قبال تایوان سوق دهد یا اینکه ترامپ از این جزیره به عنوان یک ابزار چانهزنی استفاده خواهد کرد، روبیو گفت که موضع آمریکا در این مورد «بدون تغییر» باقی مانده است. ترامپ در پاسخ به این سوال که آیا خطر درگیری با چین بر سر تایوان وجود دارد، در هواپیمای ایر فورس وان به خبرنگاران گفت: «ما مشکلی نخواهیم داشت.» هشدار چین به ترامپ در مورد تایوان در حالی مطرح شد که به گزارش انبیسی، ترامپ گفت که هنوز در مورد اینکه آیا بسته تسلیحاتی ۱۴میلیارد دلاری پیشنهادی به تایوان اجرایی خواهد شد یا خیر، «تصمیم قطعی» نگرفته است. ترامپ با برخی دستاوردهای اقتصادی به کاخ سفید بازمیگردد که تا لحظه تنظیم این خبر، در غیاب هرگونه اعلام رسمی یا تایید از سوی چین، فاقد پشتوانه محتوایی به نظر میرسند. جیمیسون گریر، نماینده تجاری ایالات متحده، اعلام کرد که دولت انتظار دارد چین در نتیجه سفر ترامپ، با خرید سالانه «دههامیلیارد دلار» محصولات کشاورزی از آمریکا طی سه سال آینده موافقت کند. با این حال، اسکات بسنت، وزیر خزانهداری، در مصاحبهای با سیانبیسی درباره کالاهای کشاورزی خاص اشاره کرد که خرید سویای بیشتری در کار نخواهد بود و تاکید کرد که این مورد در توافقنامه فروش ماه اکتبر با چین لحاظ شده است. رئیسجمهور ترامپ همچنین اعلام کرد که همتای چینی او با خرید ۲۰۰ فروند جت بوئینگ موافقت کرده است. مدیرعامل بوئینگ نیز بخشی از هیات آمریکایی در سفر به چین بود. چین هنوز قراردادهای خاصی را که توسط تیم ترامپ ذکر شده، تایید نکرده است.
شکوه دیپلماتیک
ترامپ، به عنوان ستاره پیشین برنامههای تلویزیونی، به خوبی از اهمیت تصویرسازی آگاه است و چه به عنوان میزبان در واشنگتن و چه به عنوان مهمان در خارج از کشور، از صحنهپردازی استقبال میکند. شی نیز ماموریت خود را به خوبی درک کرده بود. او معاون رئیسجمهور خود، هان ژنگ، را برای استقبال از ترامپ در بدو ورود به پکن در عصر چهارشنبه فرستاد. هان بهطور گسترده به عنوان فرستاده شی در رویدادهای دیپلماتیک شناخته میشود و در مراسم تحلیف ترامپ در سال ۲۰۲۵ نیز شرکت کرده بود. حضور او، نشاندهنده اهمیتی است که چین برای سفر ترامپ قائل شده است. روز پنجشنبه، ترامپ گفت: «از ما بسیار خوب پذیرایی شد.» رئیسجمهور آمریکا همچنین احترام نادری به همتای خود گذاشت و خویشتنداری غیرمعمولی از خود نشان داد؛ برای مثال، در حین قدم زدن با شی در اطراف «معبد بهشت»، هنگامی که خبرنگاران آمریکایی سعی داشتند او را با سوالات خود بمباران کنند، ترامپ که اغلب مشتاق به تعامل است، تنها به بیان یک تعارف کوتاه بسنده کرد و سوالاتِ فریادزدهشده درباره تایوان را نادیده گرفت.
شی پیش از یک دیدار دوجانبه در مجتمع ژونگنانهای در دیروز جمعه، مهمان خود را برای گردش در باغهایش راهنمایی کرد. رهبران معدودی در جهان فرصت بازدید از داخل مجتمع محرمانه رهبری حزب کمونیست چین را پیدا میکنند. شی تاکید کرد که ترامپ را به آنجا دعوت کرده تا بازدید خود از اقامتگاه «مار-آ-لاگو» را جبران کند. این سفر حواشی جالبی نیز داشت، به گزارش الجزیره مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا که تحت تحریم پکن قرار دارد، با ترفند دیپلماتیکِ تغییر نام به «مارکو لو» در اسناد رسمی، توانست دونالد ترامپ را در سفر رسمی و دو روزه به پکن برای دیدار با شی جینپینگ همراهی کند. در کنار این موضوع، رفتار روبیو نیز خبرساز شد؛ ویدئویی که نشان میدهد او در بحبوحه مذاکرات پرتنش، با شگفتی به سقف مجلل «تالار بزرگ خلق» خیره شده، به سرعت وایرال شد. مهم تر از این حواشی؛ کرملین نیز دیروز اعلام کرد که سفر قریبالوقوع ولادیمیر پوتین به چین «فرصتی مناسب برای تبادل نظر» در مورد سفر ترامپ به پکن فراهم خواهد کرد. زمان این سفر هنوز اعلام نشده است، اما انتظار میرود به زودی انجام شود.
