چگونه تحولات سیاسی خاورمیانه بر ورزش سایه افکنده است؟
منچسترسیتی زیر تیغ نیابتیهای امارات
عکس: AFP
به گزارش فایننشالاکسپرس، اما در سال ۲۰۲۶، این پروژه تحت حمایت ابوظبی که فوتبال انگلیس را دگرگون کرد، با جدیترین و مداومترین موشکافیهای خارج از زمین فوتبال در تاریخ خود روبهرو است. توجهی که اکنون پیرامون شیخ منصور وجود دارد، از حوزه فوتبال و مالی فراتر رفته و به ژئوپلیتیک، مقررات بینالمللی و بحثهای گستردهتر پیرامون مالکیت صندوقهای ثروت ملی در ورزش جهانی کشیده شده است. هنگامی که شیخ منصور در سال ۲۰۰۸ منچسترسیتی را خریداری کرد، این باشگاه دههها بود که جایی در میان نخبگان فوتبال انگلیس نداشت. این وضعیت تحت مالکیت ابوظبی بهسرعت تغییر کرد. سرمایهگذاری سنگین در زیرساختها، جذب بازیکن، پرورش جوانان و گسترش جهانی به «سیتی» کمک کرد تا به یکی از تیمهای شاخص دوران معاصر تبدیل شود. درآمدهای تجاری باشگاه از طریق رشد قراردادهای اسپانسرینگ، همکاریهای بینالمللی و برندسازی جهانی جهش چشمگیری یافت. برای ابوظبی، منچستر سیتی چیزی فراتر از یک سرمایهگذاری فوتبالی شد. این باشگاه به یکی از برجستهترین ابزارهای قدرت نرم این امارت در عرصه جهانی بدل گشت. با این حال، این دیده شدن، موشکافیهای بیشتری را نیز به همراه داشته است.
آخرین مرحله از جنگ داخلی سودان که در آوریل ۲۰۲۳ آغاز شد، یکی از بدترین بحرانهای انسانی جهان را رقم زده است.آژانسهای امدادرسان و مقامات آمریکایی تخمین میزنند که این درگیری دستکم ۱۵۰ هزار کشته بر جای گذاشته و میلیونها نفر را آواره کرده است.این جنگ بر درگیری میان نیروهای مسلح سودان و نیروهای شبهنظامی پشتیبانی سریع (RSF) به رهبری محمد حمدان دقلو، معروف به «حمیدتی»، متمرکز است. سال گذشته، سازمانهای بینالمللی از جمله کارشناسان سازمان ملل، مقامات اتحادیه اروپا، عفو بینالملل و چندین سیاستمدار بریتانیایی نگرانیهایی را در مورد حمایت امارات متحده عربی از نیروهای پشتیبانی سریع ابراز کردند. امارات بارها حمایت از هر یک از طرفین درگیری را رد کرده است.
سازمان حقوق بشری «FairSquare» اخیرا از دولت بریتانیا خواست تا بررسی کند که آیا مقامات ارشد اماراتی باید به دلیل این درگیری تحت نظارت بیشتری قرار گیرند یا خیر. ایان دانکن اسمیت، رهبر سابق حزب محافظهکار نیز در اوایل سال جاری از مقامات بریتانیا خواست تا ارزیابی کنند که آیا نمایندگان اماراتی به آستانه لازم برای بررسی تحریمها تحت قوانین بریتانیا رسیدهاند یا نه. در حال حاضر، هیچ نشانه علنی مبنی بر اینکه خود شیخ منصور تحت تحقیقات رسمی مقامات بریتانیا قرار دارد، وجود ندارد و هیچ تحریمی نیز علیه او اعمال نشده است. با این وجود، جایگاه او هم بهعنوان یکی از اعضای ارشد خاندان سلطنتی امارات و هم بهعنوان یکی از تاثیرگذارترین چهرههای ورزش جهان، ناگزیر توجهات را به مدل مالکیت منچسترسیتی تشدید کرده است.
هرگونه بحثی در مورد تحریمها و مالکیت در لیگ برتر، ناگزیر مقایسههایی را با رومن آبراموویچ، مالک سابق چلسی، به همراه دارد.پس از تهاجم روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲، دولت بریتانیا آبراموویچ را به دلیل نزدیکی احتمالیاش به کرملین تحریم کرد (اتهاماتی که او آنها را رد میکرد). این تحریمها در نهایت به فروش اجباری چلسی منجر شد و نشان داد که چگونه تحولات ژئوپلیتیکی میتواند بهسرعت ساختارهای مالکیت در ورزشهای سطح اول را تغییر دهد.با این حال، تفاوتهای اساسی میان این دو وضعیت وجود دارد. برخلاف آبراموویچ، شیخ منصور همچنان یکی از اعضای ارشد خاندان حاکم امارات است و امارات متحده عربی نیز یک متحد استراتژیک و اقتصادی مهم برای بریتانیا به شمار میرود. هیچ تحریم یا روند رسمی علیه او اعلام نشده و در حال حاضر هیچ نشانهای وجود ندارد که مقامات بریتانیایی در حال بررسی اقداماتی مشابه آنچه علیه آبراموویچ اعمال شد، باشند. با این وجود، سابقه چلسی نشان داد که چگونه مالکیت در فوتبال میتواند در دورههای تنش بینالمللی، عمیقا با سیاست جهانی گره بخورد.
در کنار موشکافیهای ژئوپلیتیک، منچستر سیتی همچنان در انتظار نتیجه پرونده مالی مهم لیگ برتر است. در فوریه ۲۰۲۳، لیگ برتر این باشگاه را به بیش از ۱۰۰ مورد نقض ادعایی مقررات مالی در بازه زمانی ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۸ متهم کرد. این اتهامات به گزارشهای مالی، افشای درآمدهای اسپانسرینگ و تعهدات کلی مربوط به تطابق با قوانین مربوط میشود. منچستر سیتی قویا این اتهامات را رد کرده و اعلام داشته که «مجموعه جامعی از شواهد انکارناپذیر» در دفاع از موضع خود در اختیار دارد. مجازاتهای احتمالی هنوز در حد گمانهزنی است، هرچند کارشناسان مالی فوتبال از احتمالات مختلفی از جمله جریمههای نقدی، کسر امتیاز و حتی تحریمهای ورزشی جدیتر صحبت کردهاند. صرفنظر از نتیجه نهایی، این پرونده به دلیل پیامدهایش برای مدلهای اسپانسرینگ، ساختارهای مالکیت باشگاهها و نظارت مالی، پیشاپیش به یکی از مهمترین اختلافات حقوقی-ورزشی در فوتبال مدرن تبدیل شده است.
فضای کلی پیرامون مالکیت ورزشی با پشتوانه کشورهای حاشیه خلیج فارس نیز در حال تغییر است. در دهه گذشته، صندوقهای ثروت ملی و سرمایهگذاران این منطقه بهعنوان بخشی از استراتژیهای کلان تنوعبخشی اقتصادی و برندسازی بینالمللی، بهشدت در فوتبال، گلف، فرمول یک، بوکس و سایر عرصههای ورزشی جهانی گسترش یافتهاند. همزمان، افزایش تنشهای ژئوپلیتیک و رشد موشکافیهای سیاسی، بحثها پیرامون ریسکهای اعتباری مرتبط با سرمایهگذاریهای ورزشی دولتی را تشدید کرده است. این به آن معنا نیست که ابوظبی برای کنارهگیری از منچستر سیتی آماده میشود. گروه فوتبال سیتی همچنان یکی از ارزشمندترین سازمانهای فوتبالی جهان است و منچستر سیتی نیز به کسب موفقیتهای چشمگیر تجاری و ورزشی ادامه میدهد.
با این حال، فضای حاکم بر مالکیت ورزشی تحت حمایت دولتها از هر زمان دیگری از زمان ورود ابوظبی به فوتبال انگلیس، حساسیت سیاسی بیشتری پیدا کرده و با موشکافیهای شدیدتری روبهرو شده است. شیخ منصور، منچسترسیتی را از باشگاهی که خارج از دایره نخبگان فوتبال فعالیت میکرد، به یکی از نهادهای ورزشی شاخص دوران معاصر تبدیل کرد. اما در سال۲۰۲۶، گفتوگوها پیرامون منچسترسیتی بهطور فزایندهای از جامها، درآمدها و هزینههای نقلوانتقالات فراتر میرود. این بحث اکنون با ژئوپلیتیک، نظارتهای قانونی و مناظره گستردهتر پیرامون نقش صندوقهای ثروت ملی در ورزش جهانی تلاقی پیدا کرده است.
در حال حاضر، هیچ اقدام رسمی علیه شخص شیخ منصور صورت نگرفته و امارات نیز همچنان اتهامات مربوط به حمایت از نیروهای پشتیبانی سریع در سودان را رد میکند. با این حال، در شرایطی که پرونده ۱۱۵ اتهام لیگ برتر همچنان حلنشده باقیمانده و موشکافیهای بینالمللی پیرامون سودان رو به افزایش است؛ مدلی که با حمایت ابوظبی منچستر سیتی را دگرگون کرد، با پایدارترین بررسی خارجی از زمان آغاز این تملک در نزدیک به دو دهه پیش مواجه است.
