پادشاه بریتانیا در کنگره آمریکا سخنرانی کرد؛

کیش پادشاه به ترامپ

دنیای اقتصاد : چارلز سوم، پادشاه بریتانیا، اواخر سه‌شنبه به وقت تهران (۸اردیبهشت) در نشست مشترک کنگره آمریکا سخنرانی تاریخی‌ای ایراد کرد که حاوی پیام‌های کنایه‌آمیز متعددی بود که مستقیما دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، را هدف قرار می‌داد. چارلز خطاب به قانون‌گذاران آمریکایی گفت: «کلمات آمریکا، همان‌طور که از زمان استقلال این کشور تاکنون چنین بوده، دارای وزن و معنا هستند. اما اقدامات این ملت بزرگ حتی از آن هم مهم‌تر است.» اگرچه محوریت این سخنرانی، گرامیداشت پیوندهای دیرینه میان ایالات متحده و بریتانیا بود، اما چارلز با ظرافت و با تاکید بر ارزش‌های مشترکی همچون تنوع، درک بین‌ادیانی، نظارت بر قدرت اجرایی، تعهد به متحدان و دفاع از کشورهای آسیب‌پذیری مانند اوکراین، انتقادات نامحسوس اما کاملا آشکاری را علیه ترامپ و برخی از جنجالی‌ترین سیاست‌های دولت او در لابه‌لای سخنانش گنجاند.

به گزارش فارن پالیسی، چارلز می‌توانست مسیر امن‌تری را انتخاب کند و از بیان اظهاراتی که ممکن است خشم دولت ترامپ را برانگیزد، اجتناب ورزد؛ چرا که پادشاه به عنوان یک مقام تشریفاتی، معمولا از کشمکش‌های سیاسی دور نگه داشته می‌شود. با این حال، چارلز هیچ‌گونه ملاحظه‌ای به خرج نداد (دنیای اقتصاد در گزارش «دیپلماسی سلطنتی پشت در‌های بسته» در روز چهارشنبه ۹ اردیبهشت ماه به این مساله پرداخته بود). او پس از آغاز سخنانش با نقل‌قولی از یک شاعر ایرلندی، اعلام کرد: «این دقیقا همان ماهیت جوامع پویا، متنوع و آزاد ماست که به ما قدرت جمعی می‌بخشد»؛ پیامی که اساسا با حملات دولت ترامپ علیه طرح‌های مرتبط با تنوع، برابری و شمول در تضاد است. وی با تاکید بر نیاز به افزایش بودجه دفاعی، استدلال کرد که در زمانی که واشنگتن برای ارائه کمک‌های بیشتر به کی‌یف مردد است، «عزمی راسخ برای دفاع از اوکراین و مردم شجاع آن نیاز است». او همچنین در تضاد با ادعاهای دروغین کاخ سفید مبنی بر اینکه تغییرات اقلیمی یک فریب است، از «آب شدن فاجعه‌بار یخ‌های قطب شمال» ابراز تاسف کرد.

پادشاه بریتانیا همچنین، علی‌رغم خصومت فزاینده ترامپ نسبت به نهادهای چندجانبه، اهمیت این نهادها از جمله ناتو، آکوس و دیگر برنامه‌های دفاعی مشترک آمریکا و بریتانیا را ستود. او در همان روزی که کاخ سفید برای دور زدن حکم دیوان عالی، اعمال تعرفه‌های وارداتی جدیدی را آغاز کرد، از یک «سیستم قضایی مستقل» برای حل‌وفصل اختلافات دفاع کرد. وی همچنین در تقابل مستقیم با رویکرد «اول آمریکا»ی ترامپ، از واشنگتن خواست تا از «انزواطلبی و نگاه بیشتر به درون» پرهیز کند. سخنرانی او با تشویق پرشور حاضران، از جمله جمهوری‌خواهان، مواجه شد؛ اتفاقی که با توجه به برخی پیام‌های نهفته در این سخنرانی و همچنین انتقادات شدید اخیر رئیس‌جمهور آمریکا از رهبران سیاسی بریتانیا، بسیار قابل‌توجه است. چارلز یادآوری کرد: «درست پس از حوادث ۱۱سپتامبر، زمانی که ناتو برای نخستین بار ماده۵ را فعال کرد و شورای امنیت سازمان ملل در برابر تروریسم متحد شد، ما در کنار هم به این فراخوان پاسخ دادیم.»

تصور اینکه این سخنان سرزنشی ملایم علیه ترامپِ منتقد ناتو باشد، چندان دشوار نبود. زمانی که این مقام سلطنتی از «عزم راسخِ مورد نیاز برای دفاع از اوکراین و مردم بسیار شجاع آن» سخن به میان آورد، غریو تایید و تشویق حاضران در سالن، احتمالا برای گوش‌های «ونس» که در آنجا حضور داشت، آزاردهنده بوده است. به گزارش گاردین، همان‌طور که کاملا پیش‌بینی می‌شد، نام «ایران» هرگز از لبان چارلز ۷۷ ساله خارج نشد. نام اسرائیل و شماری دیگر از مسائل داغ و جنجالی دوران ترامپ نیز به زبان نیامد. در عوض، چارلز در یک سخنرانی بسیار سنجیده و استادانه با ظرافت نشان داد که چگونه می‌توان با «کم‌گویی و گزیده‌گویی» پیام‌های مهمی را منتقل کرد.

با این حال، چارلز به کنایه‌های سیاسی نامحسوس خود ادامه داد. او گفت که با «افتخار فراوان» در نیروی دریایی سلطنتی خدمت کرده است؛ یعنی همان نیرویی که ترامپ اخیرا آن را مورد تحقیر قرار داده و ناوهای هواپیمابرش را به «اسباب‌بازی» تشبیه کرده بود. چارلز دومین فرمانروای بریتانیا و یازدهمین پادشاه/ملکه در تاریخ است که در نشست مشترک کنگره سخنرانی می‌کند؛ اولین عضو خاندان سلطنتی بریتانیا که چنین کاری کرد، ملکه الیزابت دوم در سال۱۹۹۱ بود. پادشاه پس از سخنرانی روز سه‌شنبه خود (اواخر سه‌شنبه شب به وقت تهران) در کنگره، برای شرکت در یک ضیافت شام دولتی به کاخ سفید بازگشت و روز چهارشنبه برای ادامه تور آمریکایی خود راهی شهر نیویورک شد. چارلز سفر خود را امروز پنج‌شنبه در ویرجینیا و با ادای احترام در آرامستان ملی آرلینگتون به پایان خواهد رساند.

  شوخی با ترامپ

چارلز در جریان ضیافت شام دولتی در کاخ سفید (پس از سخنرانی در کنگره و اوایل صبح چهارشنبه به وقت تهران)، پاسخ کنایه‌های ترامپ را با زبان خودش داد و به شوخی گفت که اگر بریتانیایی‌ها نبودند، آمریکایی‌ها اکنون به زبان فرانسوی صحبت می‌کردند. به گزارش فرانس۲۴، چارلز با لحنی طنزآمیز گفت: «آقای رئیس‌جمهور، شما اخیرا اظهار کردید که اگر ایالات متحده نبود، کشورهای اروپایی به زبان آلمانی صحبت می‌کردند. جسارتا باید بگویم که اگر ما هم نبودیم، شما اکنون فرانسوی صحبت می‌کردید.» اشاره پادشاه به مناطقی در آمریکای شمالی با ریشه‌های بریتانیایی و فرانسوی بود؛ جایی که قدرت‌های استعماری رقیب پیش از استقلال ایالات متحده در ۲۵۰سال پیش، برای تسلط بر این قاره با یکدیگر می‌جنگیدند.ترامپ در اجلاس داووس در ماه ژانویه گفته بود که بدون کمک آمریکا در جنگ جهانی دوم، «شما اکنون آلمانی و کمی هم ژاپنی صحبت می‌کردید.» با این حال، اظهارات شوخ‌طبعانه پادشاه نشان‌دهنده فضای گرمی بود که در آن، او و ترامپ به‌رغم تنش‌ها بر سر جنگ در ایران، بر «روابط ویژه» میان لندن و واشنگتن تاکید کردند. چارلز در ادامه، ترامپ را بیشتر دستمایه شوخی‌های خود قرار داد و گفت که نمی‌تواند از «تغییرات» اعمال‌شده در بال شرقی کاخ سفید چشم‌پوشی کند؛ جایی که این غول سابق املاک و مستغلات (ترامپ)، آن را برای ساخت یک سالن رقص عظیم ۴۰۰‌میلیون دلاری تخریب کرده است. او با اشاره به واقعه به آتش کشیده شدن این ساختمان توسط سربازان بریتانیایی گفت: «متاسفم که بگویم البته ما بریتانیایی‌ها در سال ۱۸۱۴ تلاش خودمان را برای توسعه املاک و مستغلات کاخ سفید انجام دادیم.»

چارلز همچنین به کنایه گفت که این ضیافت شام «پیشرفت بسیار چشم‌گیری نسبت به مهمانی چای بوستون» محسوب می‌شود؛ رویدادی در سال۱۷۷۳ که در آن انقلابیون آمریکا، محموله‌های کشتی چای مالیات‌خورده بریتانیایی را به نشانه اعتراض به دریا ریختند. در مقابل، ترامپ که از طرفداران سرسخت خانواده سلطنتی بریتانیا است و مادرش اصالتی اسکاتلندی داشت بیشتر شوخی‌های خود را به مسائل و چهره‌های داخلی اختصاص داد. ترامپ گفت: «می‌خواهم به چارلز بابت سخنرانی فوق‌العاده امروزش در کنگره تبریک بگویم. او کاری کرد که دموکرات‌ها بایستند [و تشویق کنند]؛ کاری که من هرگز نتوانسته‌ام انجام دهم.» در همین حال، پادشاه با خود هدیه‌ای به همراه آورده بود؛ هدیه‌ای که بخشی از کارزار دیپلماسی نرم و جذاب بریتانیا برای جلب نظر ترامپ به شمار می‌رفت.چارلز ناقوس زیردریایی بریتانیایی «اچ‌ام‌اس ترامپ» را که در سال۱۹۴۴ در جریان جنگ جهانی دوم به آب انداخته شده بود، به رئیس‌جمهور آمریکا تقدیم کرد.(ظاهرا زیردریایی‌ای به نام اچ‌ام‌اس ترامپ (HMS Trump) وجود داشته که در طول جنگ جهانی دوم در اقیانوس آرام نقش‌آفرینی کرده است.) با دیدن این صحنه، ترامپ از روی صندلی خود بلند شد و با شگفتی به زنگ جدیدش خیره ماند. او نگاهی به همسرش انداخت و ابروهایش را بالا برد، گویی می‌خواست بگوید: «دیدی عزیزم؟»

به تعبیر روزنامه نیویورک‌تایمز در بخش عمده‌ای از شب، ترامپ که لباس رسمی (پاپیون سفید) به تن داشت، مانند خمیری در دستان جواهرنشان پادشاه به نظر می‌رسید. رهبران خارجی معدودی هستند که بتوانند این رئیس‌جمهور را به این شکل که پادشاه چارلز با او تعامل می‌کند، مدیریت کنند. اما حتی برای بهترینِ آنها نیز ترامپ می‌تواند غیرقابل پیش‌بینی باشد و در این ضیافت شام لحظه‌ای پیش آمد که پادشاه چارلز با این واقعیت روبه‌رو شد. رئیس‌جمهور که پیش از پادشاه سخنرانی می‌کرد، با سرعت از بخش‌هایی از متن خود که درباره تمام نقاطی از جهان بود که آمریکایی‌ها و بریتانیایی‌ها دوشادوش یکدیگر جنگیده‌اند، می‌گذشت: «سواحل نرماندی، تپه‌های یخ‌زده کره تا شن‌های سوزان شمال آفریقا و خاورمیانه…»

چارلز بسیار زیرک بود و با ترامپ شوخی‌هایی می‌کرد که شاید دیگران جرات بیانشان را نداشتند. چارلز همچنین یادآوری کرد که مادرش در سال۱۹۵۷ به اینجا سفر کرد تا پس از بروز یک بحران در خاورمیانه، دوباره صفت «ویژه» را به «روابط ویژه» دو کشور بازگرداند. سپس نقطه اوج سخنانش فرا رسید: «نزدیک به هفتاد سال بعد، تصور وقوع چنین چیزی در امروز دشوار است.» به نظر نمی‌رسید که این جمله خنده چندانی در پی داشته باشد. اعضای ارشد دولت ترامپ از جمله پیت هگست، وزیر دفاع، و مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، در سالن حضور داشتند. فهرست مهمانانی که کاخ سفید دعوت کرده بود، ترکیبی از اعضای خانواده ترامپ، چهره‌های رسانه‌ای همسو، غول‌های فناوری و مالی، و به علاوه ۶ قاضی دیوان عالی بود که ترامپ از آنها انتظار وفاداری بی‌چون‌وچرا دارد.

مهمانان کاخ سفید

در لحظه تنظیم این خبر مشخص نبود که آیا تمام دعوت‌شدگان واقعا حضور پیدا کرده‌اند یا خیر، اما فهرست کسانی که کاخ سفید می‌خواست برای این ضیافت شام بزرگ در آنجا حضور داشته باشند، به خودی خود سندی جالب برای رمزگشایی بود. غول‌های تجاری آنجا بودند: تیم کوک؛ جف بزوس و لورن سانچز؛ دیوید الیسون؛ مارک اندریسن؛ استیون شوارتزمن؛ آیزاک پرلماتر و هیاتی از امپراتوری رسانه‌ای مرداک نیز حضور داشت: سوزان اسکات، مدیر اجرایی فاکس نیوز، به همراه جمعی از مجریان و تحلیلگران گران‌قیمت این شبکه از جمله جسی واترز، برت بایر، ماریا بارتیرومو، اینسلی ایرهارت، گرگ گوتفلد و لورا اینگراهام؛ و همچنین کیت پول، سردبیر ارشد نیویورک پست، روزنامه زردی که آن هم متعلق به روپرت مرداک است و ترامپ علاقه خاصی به آن دارد. حلقه نزدیکان ملانیا نیز حضور داشتند: طراح دکوراسیون اش، تام کانالیخام؛ طراح لباس او، هروه پیر؛ معتمدترین دستیارش، هیلی هریسون؛ و پدرش، ویکتور کناوس. قضات دیوان عالی نیز بودند. البته نه همه آن‌ها؛ فقط شش قاضی محافظه‌کار. و فرزندان ترامپ: ایوانکا و همسرش جرد؛ اریک و همسرش لارا؛ تیفانی و همسرش مایکل. دیدن پادشاه و ملکه در میان دربارِ ترامپ، جنبه‌ای طنزآمیز داشت. اما به نظر می‌رسید همه چیز همان‌طور که برنامه‌ریزی شده بود پیش رفت. پس از پایان سخنرانی پادشاه، ترامپ با تحسین به شانه او زد و گفت: «عالی بود.»