پایان شکار بزرگ؛
شورش خیابانی پس از قتل رئیس ابرکارتل مکزیکی
اتوبوسی که توسط گروههای مسلح به آتش کشیده شده است./ عکس: AFP
این عملیات که با تکیه بر اطلاعات تکمیلی آمریکا انجام شد، با کشته شدن چند عضو دیگر کارتل، دستگیری دو نفر و ضبط مقادیر زیادی تسلیحات سنگین (از جمله خودروهای زرهی و راکتانداز) همراه بود. در پی این رویداد، «کلودیا شینبائوم»، رئیسجمهور مکزیک، ضمن تمجید از نیروهای امنیتی، با انتشار پیامی مردم را به آرامش دعوت کرد و از عادی بودن شرایط در بخش اعظم کشور خبر داد. به گزارش نیویورکتایمز، کشته شدن اوسگرا، مکزیک را در وضعیتی بهشدت پرتنش قرار داده است. تاریخ نشان داده است که حذف رهبران ارشد، به جنگهای خونین بر سر قدرت دامن میزند. عوامل این کارتل در دستکم ۱۳ ایالت مکزیک با مسدود کردن جادهها و به آتش کشیدن خودروها، بانکها و سوپرمارکتها، یکی از گستردهترین فورانهای آشوب در تاریخ معاصر این کشور را رقم زدند.
تنها در ایالت خالیسکو (زادگاه این کارتل)، بیش از ۲۰جاده مسدود و ۲۰شعبه بانکی به آتش کشیده شد. این ناآرامیها کلانشهر گوادالاخارا (یکی از میزبانان جام جهانی) و شهر ساحلی «پورتو وایارتا» را به تعطیلی کشاند. پروازها تغییر مسیر دادند، سیستم حملونقل عمومی معلق شد و مسافران در فرودگاهها سرگردان شدند. به نوشته نیویورکتایمز، این پیروزی بزرگ ارتش مکزیک میتواند فشارهای دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا را که تهدید به مداخله نظامی مستقیم کرده بود، کاهش دهد؛ هرچند مقامات آمریکایی تاکید کردهاند که هیچ نیروی نظامی از این کشور در این عملیات حضور نداشته است. به گزارش الجزیره، مقامات آمریکایی از جمله «کریستوفر لاندو»، معاون وزیر خارجه، این عملیات را تحولی بزرگ برای کل جهان دانستند. با وجود این، تحلیلگران امنیتی معتقدند این پایان راه نیست.
«مایک ویجیل»، رئیس پیشین عملیات بینالملل سازمان مبارزه با مواد مخدر آمریکا (DEA)، تاکید کرد که دولت مکزیک باید به سرعت شبکه لجستیک و سیستم پولشویی این کارتل را فلج کند، در غیر این صورت بهای سنگینی بابت افزایش خشونتها خواهد پرداخت. ویجیل در ادامه با انتقاد شدید از دولت ترامپ، به سیاستهای دوگانه آمریکا اشاره کرد و گفت: «دولت آمریکا با وجود فشارهای سنگین بر مکزیک، هیچ اقدامی برای توقف قاچاق سالانه صدها هزار قبضه سلاح از آمریکا به مکزیک انجام نداده است.» وی همچنین از بیتوجهی واشنگتن به ریشه اصلی این بحران انتقاد کرد و افزود: «اگر تقاضایی برای مصرف مواد مخدر در آمریکا وجود نداشته باشد، کارتلی هم در کار نخواهد بود؛ اما دولت ترامپ هیچ اقدام معناداری برای آموزش یا درمان سوءمصرف مواد مخدر در داخل خاک خود انجام نمیدهد.» اما شخصی که مرگش مکزیک را به چنین آشوبی کشاند، چه کسی بود؟
«ال منچو» متهم اصلی شبکه گسترده قاچاق فنتانیل به ایالات متحده به شمار میرفت. پس از دستگیری «خواکین ال چاپو گوزمان» در دهه گذشته، او بهعنوان قدرتمندترین رئیس کارتل مکزیک شناخته میشد؛ شخصیتی بهشدت محتاط و فراری که تنها چند عکس معدود از او وجود دارد. اوسگرا متولد ژوئیه ۱۹۶۶ در ایالت غربی میچوآکان بود. بر اساس گزارش سازمان مبارزه با مواد مخدر آمریکا (DEA)، او در دهه ۹۰ میلادی به آمریکا رفت و عمیقا درگیر قاچاق مواد مخدر شد. در سال۱۹۹۴ در کالیفرنیا به جرم توزیع هروئین به سه سال حبس محکوم شد. پس از بازگشت به مکزیک، او که روزگاری در قامت یک افسر پلیس در ایالت خالیسکو خدمت میکرد، خیلی زود به دنیای تاریک مواد مخدر بازگشت و پایههای امپراتوری جنایتکارانه خود را بنا نهاد.
به گزارش سیانان، اوسگرا پیش از تاسیس کارتل اختصاصی خود، کارنامهای طولانی در خشونت داشت. او مدتی بهعنوان رئیس جوخههای ترور در کارتل «میلنیوم» (هزاره) و سپس بهعنوان مسوول امنیت کارتل بدنام «سینالوآ» فعالیت میکرد. در دهه۲۰۱۰، او کارتل CJNG را با همکاری خانواده «لوس کوینیس» که بازوی مالی شبکه بودند، پایهگذاری کرد. با این حال، او قدرت اصلی خود را از طریق ازدواج با «روزالیندا»، خواهر رهبر لوس کوینیس بهدست آورد. «دیوید ساسدو»، تحلیلگر امنیت عمومی در این باره میگوید: «در واقع، ال منچو از طریق استراتژی دیپلماسیِ ازدواج به رهبری رسید. او یک قاتل حرفهای بود، اما فاقد اصالت و نفوذی بود که همسرش از آن بهره میبرد.» این گروه جنایتکار به سرعت گسترش یافت. ترور مقامات دولتی، سرنگون کردن یک بالگرد نظامی در سال۲۰۱۵ و ربودن جسورانه پسر «ال چاپو» در سال۲۰۱۶، تنها گوشهای از قدرتنمایی آنها بود. به گفته مقامات آمریکایی، این کارتل با کنترل بنادر مکزیک و ارتباط با تامینکنندگان مواد شیمیایی در چین، به بازیگر اصلی تولید متامفتامین و فنتانیل تبدیل شد. شبکهای که در بیش از ۴۰کشور، از قاره آمریکا تا استرالیا و آسیای جنوب شرقی ریشه دوانده و سالانهمیلیاردها دلار سود به جیب میزند. در پی همین گستردگی، ایالات متحده در فوریه۲۰۲۵ این کارتل را در فهرست سازمانهای تروریستی قرار داد.
با وجود مرگ «ال منچو» و بروز هرجومرج در مکزیک، بعید است تجارت چندمیلیارد دلاری این کارتل فلج شود. سازمان مبارزه با مواد مخدر آمریکا معتقد است این شبکه شبیه به یک «شرکت فرانشیز (شعبهای)» اداره میشود. «ادواردو گوئررو»، مدیر گروه اطلاعاتی لانتیا میگوید این شبکه از حدود ۹۰سازمان مجزا تشکیل شده است: «این تکهتکه بودن به آن معناست که برای تضعیف آنها به استراتژی بسیار پیچیدهتری نیاز است.» تجربه نشان داده است که ارتش مکزیک پیشتر نیز رؤسای کارتلها را از میان برداشته، اما همواره افراد دیگری جایگزین آنها شده و سیل مواد مخدر به سوی مرزهای آمریکا هرگز متوقف نشده است.
