صعود تجاریسازان با وانت
دنیای اقتصاد : تولید خودروهای سبک و سنگین تجاری در سال ۱۴۰۲، توام با رشد بوده، رشدی البته نامتوازن که بیشتر از ناحیه مدل‌های سبک رخ داده است.گزارش اسفند ماه وزارت صنعت، معدن و تجارت از تولید خودرو در کشور (که کل سال ۱۴۰۲ را در بر گرفته) نشان می‌دهد مجموع تولید خودروهای تجاری سبک و سنگین (شامل وانت، ون، اتوبوس، مینیبوس، کامیون، کامیونت و کشنده) در سال گذشته حدود ۳۰۷هزار دستگاه بوده است. این در حالی است که تجاریسازان در سال ۱۴۰۱ حدود ۱۶۶هزار دستگاه محصول را تولید کرده بودند. با توجه به این آمار، تولید خودروهای تجاری سبک و سنگین در سال ۱۴۰۲ و نسبت به ۱۴۰۱، بیش از ۲۵درصد رشد را به خود می‌بیند.
رشد خودروهای تجاری بیشتر از ناحیه صعود تولید وانت به دست آمده، چه آنکه وانت‌ها هم بیشترین تیراژ و هم بالاترین‌درصد رشد را در بین محصولات تجاری خودروسازان در سال گذشته به خود اختصاص دادهاند.
اگر آمار وانت را جدا کنیم، کل تولید خودروهای تجاری (شامل اتوبوس، مینی بوس، ون و گروه کامیون) در سال گذشته به ۴۱هزار دستگاه می‌رسد. آمار تولید «تجاری‌ها منهای وانت» در سال گذشته نیز تقریبا همین ۴۱هزار دستگاه بوده، بنابراین ثبات نسبی تولید در این گروه خودرویی به چشم می‌آید.
در بین کل خودروهای تجاری سبک و سنگین، وانت دارای بیشترین تیراژ در سال گذشته بوده است. بنابر آمار وزارت صمت، در سال ۱۴۰۲ بالغ بر ۱۶۶هزار دستگاه وانت در کشور توسط بخش دولتی و خصوصی به تولید رسیده است. در مقایسه با مدت مشابه سال ۱۴۰۱ (با تیراژ بیش از ۱۲۵هزار و ۵۰۰ دستگاه)، تولید وانت ۳۲درصد رشد کرده است. سهم خودروسازان بخش خصوصی از تولید وانت در سال گذشته بیش از ۳۲هزار دستگاه بوده است، بنابراین دولتی‌ها شامل ایران خودرودیزل، سایپادیزل و زامیاد در مجموع سهم بسیار بالاتری در مقایسه با خصوصیها در تولید محصولات تجاری داشتهاند.
طبق آمار منتشره، تولید وانت در بخش خصوصی طی سال گذشته و نسبت به ۱۴۰۱ رشد ۲۲ درصدی را نشان می‌دهد. در بخش دولتی نیز با توجه به آمار تولید بالغ بر ۱۳۴هزار دستگاهی وانت، رشد ۳۵ درصدی نسبت به ۱۴۰۱ رخ داده است. بخش خصوصی بیش از ۱۹درصد از کل تولید وانت در سال گذشته را به خود اختصاص داده است.
پس از وانت، بیشترین تیراژ در بین خودروهای تجاری طی سال ۱۴۰۲ نصیب گروه کامیون، کامیونت و کشنده شده است. آمار وزارت صمت میگوید در سال گذشته بیش از ۳۶هزار دستگاه از این گروه خودرویی به تولید رسیده است. با در نظر گرفتن آمار تولید ۳۴هزار و ۳۲۹ دستگاهی این گروه خودرویی در سال ۱۴۰۱، رشد تولید ۵ درصدی در این بخش رخ داده است.
به عکس وانت، سهم اعظم تولید کامیون، کامیونت و کشنده در سال ۱۴۰۲ نصیب خودروسازان خصوصی شده است. خصوصیها توانسته‌‌‌اند در سال گذشته حدود ۲۲هزار دستگاه از این گروه خودرویی را به تولید برسانند و نسبت به ۱۴۰۱ رشد ۱۸ درصدی را تجربه کنند. با توجه به این آمار، خودروسازان بخش خصوصی ۶۵درصد از کل تولید گروه کامیون، کامیونت و کشنده را در سال ۱۴۰۲ به خود اختصاص دادهاند.
تجاریسازان اما در تولید ون نتوانسته‌‌‌اند آمار خود را نسبت به سال ۱۴۰۱ بالا ببرند. آنها در سال گذشته ۳هزار و ۷۰ دستگاه ون به تولید رسانده‌‌‌اند، حال آنکه در سال ۱۴۰۱، تولید ون ۳هزار و ۱۶۶ دستگاه بوده است. این آمار از افت ۳درصدی تولید ون حکایت دارد.
بخش خصوصی همچنان اوضاع مناسبی در تولید ون طی سال گذشته نداشته، چه آنکه تیراژ ۷۱۸ دستگاهی را در این بخش به جا گذاشته است. با توجه به تولید‌هزار و ۱۸۷ دستگاهی ون در بخش خصوصی طی سال ۱۴۰۱، تولید این مدل خودروها ۴۰درصد افت کرده است. سهم بخش خصوصی در تولید ون طی سال گذشته، حدود ۲۴درصد بوده است.
اما نگاهی نیز به اوضاع تولید اتوبوس و مینیبوس در سال گذشته بیندازیم، محصولاتی مانند ون، افت تیراژ داشتهاند. در بخش اتوبوس، خودروسازان آمار ۸۹۲ دستگاهی را در سال گذشته به جا گذاشته‌‌‌اند، حال آنکه تولید سال ۱۴۰۱ آنها هزار و ۳۹۱ دستگاه بوده است. بنابراین تولید اتوبوس در سال ۱۴۰۲ حدود ۳۶درصد افت کرده است.
در حالت تفکیکی، تولید اتوبوس در بخش خصوصی طی سال گذشته ۳۹۳ دستگاه بوده که نشان از افت ۳۸ درصدی نسبت به ۱۴۰۱ دارد. سهم خصوصیها از تولید اتوبوس در سال ۱۴۰۲، بالغ بر ۴۴درصد بوده است. در بخش دولتی نیز تولید اتوبوس در سال ۱۴۰۲ حدود ۵۰۰ دستگاه بوده که نسبت به ۱۴۰۱ افت ۳۵درصدی را نشان می‌دهد. اصرار وزارت صمت بر این است که ناوگان حملونقل عمومی کشور برقی شود و با توجه به اینکه شرکت‌های داخلی فعلا توان تامین اتوبوسهای برقی را در حد نیاز ندارند، سیاستگذار سراغ واردات رفته است. از همین رو ممکن است طی سال‌جاری شاهد ورود اتوبوسهای برقی وارداتی به کلان‌شهرهای کشور باشیم. البته اتوبوس‌سازان داخلی نیز اقداماتی در عرصه تولید مدل‌های برقی انجام دادهاند و محصولات آنها هم طی امسال در ناوگان حملونقل عمومی به کار گرفته خواهد شد.
در نهایت اما در بخش مینیبوس و میدل‌‌‌باس نیز مانند اتوبوس، افت تولید در سال ۱۴۰۲ نسبت به ۱۴۰۱ رخ داده است. طبق آمار وزارت صمت، طی سال گذشته تنها ۶۰۲ دستگاه مینیبوس و میدل‌‌‌باس در کشور به تولید رسیده است. این در حالی است که طی سال ۱۴۰۱، تیراژ این گروه خودرویی‌هزار و ۱۱۴ دستگاه بوده است. با این حساب، تولید مینیبوس و میدل‌‌‌باس در سال ۱۴۰۲ نسبت به ۱۴۰۱ حدود ۴۶درصد افت را نشان می‌دهد. روند کاهشی تولید اتوبوس و مینیبوس در حالی است که بیشتر خودروهای ناوگان حملونقل عمومی (در این بخش) فرسوده‌‌‌اند و نیاز به جایگزینی دارند. تمام مینیبوس و میدل باس‌های تولیدی در سال ۱۴۰۲، سهم بخش خصوصی بوده‌اند و آن طور که آمار وزارت صمت میگوید، دولتی‌ها حتی یک دستگاه نیز از این گروه خودرویی را تولید نکرده‌اند.
کارنامه تجاریسازان در ۱۴۰۲
سری به شرکت‌های تولیدکننده محصولات تجاری بزنیم و ببینیم هر کدام چه سهمی در آمار حدودا ۲۰۷هزار دستگاهی سال گذشته داشتهاند.
در بخش وانت، ۹ شرکت خصوصی و وابسته به دولت طی سال ۱۴۰۲ فعال بوده‌اند که در این بین، سهم اصلی نصیب سایپا شده است. وانت‌های تولیدی توسط زیرمجموعه‌های این خودروساز –بن رو و زامیاد- در مجموع بالغ بر ۱۱۰هزار دستگاه بوده که نسبت به سال ۱۴۰۱ رشد ۲۰ درصدی داشته است. وانت‌های تولیدی در گروه خودروسازی سایپا شامل وانت پراید و وانت نیسان می‌شوند.
در گروه خودروسازی ایران خودرو نیز ۲۳هزار و ۷۴۶ دستگاه وانت طی سال گذشته به تولید رسیده که در مقایسه با ۱۴۰۱ رشد ۲۱۹ درصدی را نشان می‌دهد.
سومین تولیدکننده وانت در سال گذشته گروه بهمن بوده که تیراژ ۱۶هزار و ۲۳۶ دستگاهی را از خود به جا گذاشته است. در مقایسه با ۱۴۰۱، گروه بهمن رشد ۱۲ درصدی را در تولید وانت به خود می‌بیند. خودروساز بعدی کرمان موتور است که تیراژی ۱۱هزار و ۶۴۷ دستگاهی را در بخش وانت در سال گذشته از خود به جا گذاشته و نسبت به ۱۴۰۱ حدود ۲۷درصد رشد کرده است. باقی وانت‌ها نیز توسط شرکت‌هایی مانند ماموت و ارس خودرو دیزل به تولید رسیده است.
اما در این بخش کلا چهار شرکت طی سال گذشته فعال بوده که در این بین، بیشترین تولید نصیب ایران خودرودیزل شده است. تولید ون در این شرکت طی سال گذشته ۲هزار و ۳۵۲ دستگاه بوده که نسبت به ۱۴۰۱ حدود ۱۹درصد رشد را نشان می‌دهد. بهمن موتور نیز تولید۳۴۹ دستگاهی در تولید ون طی سال گذشته داشته و این آمار سبب ثبت افت ۶۳ درصدی نسبت به ۱۴۰۱ شده است.
اما در بخش مینی بوس و میدل باس ۹ شرکت طی سال گذشته فعال بوده که در این بین، بهمن دیزل تولیدکننده اصلی به شمار می‌رود. این شرکت ۴۱۱ دستگاه مینی بوس و میدل باس را به تولید رسانده که در مقایسه با سال ۱۴۰۱ افت ۱۰۰ دستگاهی داشته است. طبق آمار وزارت صمت، ایران خودرودیزل حتی یک دستگاه مینی بوس و میدل باس نیز در سال گذشته تولید نکرده است.در بخش اتوبوس نیز با وجود فعالیت هفت شرکت، آمار بسیار ضعیفی -۸۹۲ دستگاه- به ثبت رسیده است.
بیشترین سهم تولید در این بخش نصیب ایران خودرودیزل شده که توانسته آماری ۴۹۹ دستگاهی را در سال گذشته از خود به جا بگذارد. با این حال در مقایسه با سال ۱۴۰۱، تولید اتوبوس در این شرکت افت ۳۵ درصدی را نشان می‌دهد. اما در حوزه تولید کامیون، کامیونت و کشنده با وجود بیشترین شرکت فعال نسبت به دیگر بخش‌های تولیدی (ون، اتوبوس، مینیبوس و وانت) تیراژ ۳۶هزار و ۸۳ دستگاهی به ثبت رسیده است. در این بخش، بیشترین تیراژ نصیب ایران خودرودیزل شده، چه آنکه این شرکت توانسته ۱۲هزار و ۱۲۳ دستگاه محصول را به تولید برساند. البته در مقایسه با سال گذشته، تولید این گروه خودرویی در ایران خودرودیزل ۱۰درصد افت کرده است. پس از ایران خودرودیزل، بیشترین تولید در بخش کامیون، کامیونت و کشنده به بهمن دیزل اختصاص پیدا کرده است. این شرکت حدود ۵هزار دستگاه در این بخش تولید داشته که سبب شده نسبت به سال ۱۴۰۱ دو‌درصد رشد کند. همچنین سیباموتور نیز که زیرمجموعه گروه بهمن به شمار می‌رود، تولید هزار و ۸۰ دستگاهی در بخش کامیون، کامیونت و کشنده داشته است. تولید این گروه خودرویی در سیباموتور نسبت به ۱۴۰۱ افت ۲۵ درصدی داشته است. دیگر خودروساز فعال در این بخش، سایپادیزل است که توانسته تیراژی ۲هزار و ۳۰ دستگاهی از خود به جا بگذارد. در مقایسه با سال ۱۴۰۱، تولید سایپادیزل ۱۴درصد افت کرده است.
