عراقچی از نزدیک بودن توافق جدید ایران و عمان خبر داد؛
تفاهم در مسیر هرمز
سید عباس عراقچی روز شنبه در حاشیه نشستی به مناسبت روز خبرنگار درباره مذاکرات عمان اظهار کرد: «این مذاکرات در مورد تردد در تنگه هرمز است. در حال مذاکره هستیم و با توجه به پیچیدگیهای فنی، در حال تعیین مسیر موقت هستیم.» وی افزود: «مذاکرات به مراحل پایانی نزدیک شده و روند تعیین مسیرهای موقت تردد بر اساس نقشههای مشخصشده از سوی نیروهای مسلح در حال انجام است. به نظر میرسد مذاکرات بهزودی به نتیجه برسد.» این در حالی است که شامگاه شنبه، اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا در اظهاراتی عنوان کرد که تنگه هرمز بهزودی بازگشایی خواهد شد. بنا به گزارش الجزیره، بسنت گفت: «شاید شاهد توافقی باشیم که تنگه هرمز را برای یک دوره ۳۰ تا ۶۰ روزه باز کند و در این صورت قیمت انرژی کاهش خواهد یافت.»
توافق ۶۰ روزه
در میانه گمانهزنیها درباره نتیجهبخش بودن تلاشهای دیپلماتیک میان تهران و مسقط، شبکه ایبیسی به نقل از چند مقام آمریکایی گزارش داد که توافق میان ایران و عمان قرار است برای یک دوره ۶۰ روزه اجرایی شود؛ دورهای که در آن مذاکرات برای دستیابی به توافقی بلندمدت درباره وضعیت تنگه هرمز و همچنین ادامه گفتوگوها درباره پرونده هستهای ایران دنبال خواهد شد. بر اساس این گزارش، هدف از توافق موقت، فراهم کردن زمینه برای بازگشایی کامل تنگه هرمز و دستیابی به یک توافق پایدارتر است.
ایبیسی نیوز گزارش داد که مقامات آمریکایی تاکید کردند که جزئیات این توافق هنوز نهایی نشده و تا زمان اعلام رسمی، نمیتوان آن را قطعی دانست. به گفته این مقامات، آمریکا خواهان تضمین آزادی کامل کشتیرانی در تنگه هرمز است و با هرگونه سازوکاری که به ایران اجازه دهد از کشتیها عوارض دریافت کند یا عبور آنها را منوط به دریافت مجوز از تهران کند، مخالفت خواهد کرد.
از سوی دیگر، باراک راوید، خبرنگار پایگاه آکسیوس، به نقل از یک دیپلمات از یکی از کشورهای میانجی در شبکه ایکس مدعی شد که مذاکرهکنندگان ایرانی برای نهایی شدن توافق با عمان و آمریکا منتظر تایید شورای عالی امنیت ملی کشورشان هستند. بنا به ادعای راوید، این دیپلمات گفته است: «انتظار داریم این تایید بهزودی صادر شود.» در عین حال، خبرگزاری رویترز هم به نقل از یک مقام آمریکایی گزارش داد که در گفتوگوهای ایران و عمان درباره تنگه هرمز پیشرفت حاصل شده و واشنگتن انتظار دارد «بهزودی» توافقی در این زمینه حاصل شود. این مقام گفت که پس از اعلام توافقی که عبور بدون مانع کشتیهای تجاری از تنگه هرمز را تضمین کند، ایالات متحده محاصره بنادر ایران را لغو خواهد کرد.
شرط بازگشایی تنگه هرمز
تحولات اخیر در حالی روی میدهد که سخنگوی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام کرده که بازگشایی تنگه هرمز منوط به پذیرش شروط ایران از سوی آمریکا است. سردار حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران، در این رابطه گفت که بازگشایی تنگه هرمز تابع سازوکار و شرایط اختصاصی جمهوری اسلامی ایران است و ارتباطی به مذاکرات ایران و عمان ندارد. وی افزود: «تنگه هرمز برای ما صرفا یک آبراه اقتصادی نیست، بلکه یک مؤلفه قدرت جغرافیایی و استراتژیک است.» به گفته سردار محبی، بازشدن تنگه هرمز به پذیرش کامل شروط ایران از سوی آمریکا و دست برداشتن آنان از دخالت در روند مذاکرات منطقهای است؛ هر زمان که آمریکا شرایط ایران را بپذیرد، قطعا تنگه هرمز باز خواهد شد. گفتنی است که فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، مدعی شد که تا جمعه ۱۶ مرداد نیروهای آمریکایی در چارچوب محاصره بنادر و مناطق ساحلی ایران، ۵۱ کشتی تجاری را تغییر مسیر داده، دو کشتی را از کار انداخته و دو کشتی دیگر را بازرسی کردهاند.
از سوی دیگر، شبکه سیانان به نقل از سه منبع آگاه گزارش داد که ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک نیروهای مسلح آمریکا، در هفتههای اخیر به مقامهای ارشد دولت دونالد ترامپ گفته است که واشنگتن باید برای جنگ با ایران «راه خروج» پیدا کند. به گفته این منابع، کین معتقد است که گزینههای نظامی موجود برای تشدید جنگ ممکن است نتیجه معکوس بدهد و اتکا به حملات هوایی به تنهایی بعید است اهداف اعلامشده دونالد ترامپ را محقق کند. بنا به گزارش سیانان، ژنرال کین نگرانیهای خود را با مقامهایی از جمله جان رتکلیف، رئیس سیا، مارکو روبیو، وزیر خارجه، و جیدی ونس، معاون رئیسجمهوری، در میان گذاشته است. بر اساس این گزارش، این مقامها در تلاشند پیش از نشستها با ترامپ، محدودیتها و پیامدهای گزینههای نظامی موجود را برای او روشن کنند.
در همین رابطه، شبکه پیبیاس طی گزارشی عنوان کرد که مقامات ارشد خلیج فارس به این نتیجه رسیدهاند که بحران هرمز هیچ راهحلی جز دیپلماسی ندارد. به گفته این منابع آگاه، طی تماسی که طی روزهای اخیر میان محمد بنسلمان، ولیعهد عربستان و رئیسجمهور آمریکا، انجام شد که ولیعهد سعودی سناریوی «کابوسوار» درباره خطر تشدید تنش در منطقه و تاثیر آن بر انرژی جهانی را برای رئیس کاخ سفید ترسیم کرد.
تقویت موضع تهران
در رابطه با تحولات اخیر، علی واعظ، معاون مدیر برنامه گروه بحران بینالمللی برای خاورمیانه و شمال آفریقا، در گفتوگویی با روزنامه گاردین عنوان کرد که درک کامل رویکرد ترامپ در قبال تحولات ایران «وظیفهای غیرممکن» است. وی همچنین از آنچه او کمبود یک فرآیند سیاستگذاری واضح در دولت فعلی آمریکا مینامد، ابراز تاسف کرد. واعظ همچنین گفت که رهبران ایران از زمان فروپاشی آتشبس ژوئن، موقعیت مذاکرهای خود را در تنگه هرمز تقویت کردهاند. وی گفت که احتمالات برای حمله نظامی مجدد به اهداف ایرانی به دلیل نگرانیها از ناکافی بودن ذخایر موشکی و سامانههای رهگیری ایالات متحده بعید به نظر میرسد.
واعظ در این رابطه گفت: «رویکرد فعلی ترامپ برآمده از موقعیتی ناامیدانه است، چراکه وی واقعا گزینههای نظامی خوبی در مقابل خود ندارد. در عین حال، ترامپ به این نتیجه رسیده که عدم توافق با ایران وی را در موقعیتی دشوار قرار میدهد. اما از سوی دیگر، وی همزمان در میانه انتقادات جمهوریخواهان و تاکید آنها برای بازگشت به گزینه نظامی قرار گرفته است و این انتقادات باعث شده که طی ماههای اخیر با بمباران ایران شرایط بهتری به دست بگیرد. با این همه، ترامپ که اکنون به این نتیجه رسیده که در وضعیت بدتری قرار گرفته، تصمیم گرفته دوباره به میز مذاکره برگردد و راهحلی دیپلماتیک پیدا کند.»
