رئیسجمهور در نشست با مدیران وزارت علوم شاخص اصلی ارزیابی دانشگاهها را تشریح کرد
دانش در خدمت حل مسائل کشور باشد
رئیسجمهور در این نشست ضمن قدردانی از اقدامات انجامشده در وزارت علوم، با اشاره به شرایط پیچیده و چندوجهی کشور اظهار کرد: امروز کشور ما با مجموعهای از چالشها و مسائل در حوزههای مختلف مواجه است و طبیعی است که بهترین و مناسبترین بستر برای شناسایی راهکارها، تولید دانش مورد نیاز و ارائه راهحلهای اجرایی، نظام آموزش عالی و دانشگاههای کشور باشند. پزشکیان با تاکید بر اینکه صرف برخورداری از دانش برای حل مسائل کشور کافی نیست، افزود: آنچه اهمیت دارد، تربیت استادان، پژوهشگران و دانشآموختگانی است که علاوه بر دانش تخصصی، مهارت، توانمندی اجرایی، مسوولیتپذیری اجتماعی و باور به حل مساله را نیز در خود پرورش داده باشند. کشور امروز بیش از هر زمان دیگری به نخبگانی نیاز دارد که دانش خود را در خدمت رفع مشکلات جامعه قرار دهند.
پزشکیان خطاب به مدیران آموزش عالی کشور تصریح کرد: انتظار من از دانشگاهیان این است که هر دانشگاه متناسب با رشتهها و ظرفیتهای علمی خود، نسبت به مسائل و نیازهای جامعه پیرامونی احساس مسوولیت کند. هر دانشگاه در هر شهر و منطقهای که فعالیت میکند، باید بتواند بخشی از مسائل آن منطقه را شناسایی و برای حل آنها نقشآفرینی کند. دانشگاه نباید صرفا محل آموزش و انتقال دانش باشد، بلکه باید به نهادی اثرگذار در فرآیند توسعه و حل مسائل کشور تبدیل شود. وی با اشاره به پیچیدگی مسائل امروز کشور خاطرنشان کرد: فشارها و چالشهایی که امروز جامعه با آن مواجه است، ساده و تکبعدی نیستند و طبیعتا راهکارهای آن نیز نمیتواند ساده باشد. حل این مسائل نیازمند نگاههای چندرشتهای، رویکردهای نوآورانه و حضور فعال نخبگان و دانشگاهیان در عرصه تصمیمسازی و اجراست. نخبگان کشور در قبال شرایط موجود مسوولیت دارند و باید سهم خود را در بهبود وضعیت کشور ایفا کنند.
رئیسجمهور ضمن تقدیر از اقدامات صورتگرفته در حوزه مسالهمحور کردن دانشگاهها تاکید کرد: اگرچه گامهای ارزشمندی برداشته شده، اما لازم است این مسیر با تمرکز و انسجام بیشتری دنبال شود. همچنین نباید این ماموریت صرفا محدود به چند دانشگاه بزرگ و مطرح کشور باشد، بلکه تمامی دانشگاهها در سراسر کشور باید متناسب با ظرفیتهای خود در فرآیند حل مسایل منطقهای و ملی مشارکت کنند. پزشکیان در ادامه با تبیین نسبت میان دولت و دانشگاه در فرآیند حل مسائل کشور گفت: گاهی دولت مسالهای را به دانشگاه ارجاع میدهد و انتظار ارائه راهکار دارد؛ اما در مواردی نیز این دانشگاه است که با رصد دقیق محیط، مسالهای را شناسایی میکند که ممکن است هنوز در دستور کار دستگاههای اجرایی قرار نگرفته باشد. در چنین شرایطی دانشگاه باید پیشگام ورود به مساله و ارائه راهحل باشد و نقش راهبری علمی خود را ایفا کند.
رئیسجمهور در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع نظام پرداخت اعضای هیات علمی اشاره کرد و گفت: منابع مرتبط با این حوزه در اختیار وزارت علوم قرار دارد و نحوه مدیریت آن نیز بر عهده این وزارتخانه است. مبنای دولت در پرداختها، اصل عملکرد، اثربخشی و نتیجهمحوری است. بهطور طبیعی استادانی که نقش برجستهای در تولید علم، حل مسائل کشور، تربیت نیروی انسانی و اثرگذاری اجتماعی دارند، نباید با افرادی که صرفا حضور اداری دارند و خروجی مشخصی ارائه نمیکنند، به یک شکل مورد ارزیابی و پرداخت قرار گیرند.
پزشکیان با انتقاد از توسعه غیرهدفمند برخی مراکز آموزش عالی در سالهای گذشته اظهار کرد: متاسفانه در مقاطعی بدون توجه به الزامات و زیرساختهای توسعه علمی، دانشگاهها و مراکز آموزش عالی گسترش یافتهاند. امروز تعداد قابلتوجهی از مراکز دانشگاهی با خروجی محدود یا فاقد اثربخشی متناسب با ماموریت خود مواجه هستند. در چنین شرایطی ضروری است نظام ارزیابی و تخصیص منابع بر پایه عملکرد واقعی، خروجیهای علمی، میزان اثرگذاری و تحقق ماموریتها بازطراحی شود. رئیسجمهور افزود: در همه نظامهای علمی موفق دنیا، منابع بر مبنای عملکرد، بهرهوری و نتایج حاصل از فعالیتها تخصیص مییابد، نه صرفا بر اساس حضور یا ساختارهای موجود. وزارت علوم باید با بهرهگیری از اختیارات قانونی خود، سازوکارهای عادلانه و مبتنی بر شایستگی را در نظام پرداختها و تخصیص منابع مستقر کند. این رویکرد علاوه بر مبانی مدیریتی، با آموزههای دینی و توصیههای قرآن کریم و نهجالبلاغه نیز همخوانی دارد؛ چراکه در این آموزهها بر تفاوت میان افراد پرتلاش و کمکار تاکید شده است.
پزشکیان در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به رویکرد دولت در بهرهگیری از ظرفیت دانشگاهها برای حل مسائل کشور اظهار کرد: دانشجویان باید از محیطهای صرفا آموزشی خارج شوند و در میدان عمل حضور یابند. مشارکت دادن دانشجویان در حوزههایی نظیر اصلاح الگوهای رفتاری، کاهش مصرف، ارتقای بهرهوری، فعالیتهای اجتماعی و فرهنگی و سایر عرصههای مورد نیاز کشور، علاوه بر کمک به حل مسائل جامعه، موجب افزایش حس مفید بودن، مسوولیتپذیری و نقشآفرینی اجتماعی آنان خواهد شد.
رئیسجمهور با بیان اینکه حل مشکلات کشور از حاشیه و نظارهگری امکانپذیر نیست، تصریح کرد: نباید در جایگاه تماشاگر و خارج از گود باقی ماند. حل مسائل نیازمند حضور در میدان،پذیرش مسوولیت و اقدام عملی است. بنده نیز این مسوولیت را نه برای کسب مقام و موقعیت، بلکه با دغدغه خدمت به مردم و رفع مشکلات آنانپذیرفتهام. امروز که بار سنگینی بر دوش همه ما قرار گرفته است، تمام ظرفیتهای کشور باید برای عبور از مشکلات بسیج شوند. رئیسجمهور در بخش دیگری از سخنان خود تاکید کرد: دانشگاهیان باید در اصلاح نگاههای نادرست، ارتقای سطح آگاهی عمومی و ترویج تحلیلهای علمی و مستند نقشآفرینی کنند. نباید اجازه داد فضای عمومی جامعه تحت تاثیر اطلاعات غیرمستند و برداشتهای فاقد پشتوانه علمی قرار گیرد. حقیقت مستقل از اشخاص است و در زبان علم، حقانیت بر پایه شواهد، استدلال و مستندات تعریف میشود.
رئیسجمهور خاطرنشان کرد: با وجود گذشت ۴۷سال از پیروزی انقلاب اسلامی و دستیابی کشور به دستاوردهای ارزشمند در حوزههای مختلف، همچنان در برخی عرصهها با فاصلههایی نسبت به کشورهای پیشرو و حتی برخی همسایگان مواجه هستیم. با این حال، اگر ظرفیتهای انسانی و علمی کشور بهدرستی فعال شود و هر فرد توانمند بتواند استعدادهای خود را در مسیر توسعه کشور بهکار گیرد، بدون تردید امکان جبران این فاصلهها و حرکت شتابان به سوی پیشرفت و تعالی ملی وجود خواهد داشت.
