در سایه بنبست مذاکرات هستهای،گزینه نظامی دوباره روی میز قرار گرفت؟
سرگیجه راهبردی آمریکا در منطقه
۳۹ روز از جنگ ۳۹ روزه ایران، اسرائیل و آمریکا میگذرد و اخبار جدید حاکی از آمادهسازی احتمالی برای شروع دوباره درگیری است. کانال ۱۲ اسرائیل گزارش داد که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، بهزودی تصمیم نهایی خود را درباره اقدام نظامی علیه ایران اتخاذ میکند و جلسهای کلیدی با مشاوران نزدیک خود برگزار خواهد کرد. همزمان، روزنامه نیویورک تایمز به نقل از مقامهای خاورمیانه گزارش داده که ایالات متحده و اسرائیل بزرگترین آمادهسازیها از زمان آتشبس را برای احتمال حملات مجدد به ایران آغاز کردهاند. یک مقام ارشد اسرائیلی نیز به کانال ۱۲ تلویزیون رژیم صهیونیستی گفت که تلآویو در حال آماده شدن برای یک جنگ «چند روزه» یا «چند هفتهای» با ایران است. این اخبار در حالی است که نیروهای مسلح ایران در آمادهترین شرایط خود قرار دارند و تهران اعلام کرده هر حمله جدید با پاسخهای فراگیرتر و دردناکتر مواجه خواهد شد.
ترامپ هفته گذشته سفری به چین داشت و امیدوار بود که بتواند پکن را برای تحت فشار قرار دادن تهران با خود همراه کند. اما شی جین پینگ، رئیسجمهور چین دست رد به این خواسته ترامپ زد. کانال ۱۲ اسرائیل با اشاره به بازگشت ترامپ از چین نوشت که کاخ سفید به یک تقاطع تصمیمگیری سرنوشتساز نزدیک شده و قرار است رئیسجمهور آمریکا با مشاوران نزدیک خود جلسهای کلیدی برگزار کند و به گفته یک مقام ارشد اسرائیلی، نشانههای موجود حاکی از آن است که ترامپ به دلیل بنبست در مذاکرات هستهای، به سمت گزینه نظامی متمایل شده است.
این مقام تاکید کرد که اسرائیل خود را برای سناریوی درگیری چند روزه تا چند هفتهای آماده میکند و حضور گسترده نیروهای آمریکایی در منطقه، دست رئیسجمهور را برای انتخاب گزینههای مختلف باز گذاشته است. این در حالی است که ایران تا به حال چند متن پیشنهادی را برای ترامپ ارسال کرد که همه آنها با واکنش منفی رئیسجمهور آمریکا مواجه شد. ترامپ روز پنجشنبه در مسیر بازگشت از چین درباره آخرین متن ارسالی ایران مدعی شد: «اولین جمله در پیشنهاد ایران را دوست نداشتم، برای همین آن را کنار گذاشتم.» او ادامه داد:« ممکن است مجبور شویم کمی کارِ پاکسازی انجام دهیم، چون یک آتشبسِ حدودا یکماهه داشتیم. ما در حقیقت آتشبس را به درخواست کشورهای دیگر انجام دادیم.» ترامپ اذعان کرد: «من خودم چندان موافق آن نبودم، اما این کار را به عنوان لطفی به پاکستان انجام دادیم، آدمهای فوقالعادهای هستند، فیلد مارشال و نخستوزیر.»
گزارش کانال ۱۲ اسرائیل در ادامه اظهارات اخیر مقامهای اسرائیلی را صریحترین موضع اسرائیل از زمان برقراری آتشبس توصیف کرده، هرچند که مقامات صهیونیستی همچنان در بیانات خود جانب احتیاط را رعایت میکنند. در ادامه این گزارش با استناد به اطلاعات افشاشده در روزنامه نیویورک تایمز آمده است که ایالات متحده و اسرائیل در بحبوحه فشردهترین آمادگیها از زمان آغاز آتشبس قرار دارند تا احتمالا عملیات نظامی علیه ایران را از هفته آینده از سر بگیرند.
بر اساس ادعای دو مقام رسمی در خاورمیانه، یکی از گزینههای جدی روی میز، استقرار نیروهای ویژه در خاک ایران جهت ردیابی و شناسایی ذخایر اورانیوم غنیشده مدفون در منطقه اصفهان است. اگرچه فرماندهی مرکزی آمریکا صدها سرباز در منطقه دارد که میتوانند در این ماموریت شرکت کنند، اما اجرای عملیاتی با این ابعاد نیازمند هزاران نیروی اضافی برای پوشش و پشتیبانی لجستیک خواهد بود. گزارش عنوان میکند که مقامات نظامی هشدار دادهاند که این اقدام زمینی بسیار پیچیده و خطرناک بوده و میتواند به تلفات نیروهای آمریکایی منجر شود، با این حال، زنجیره اظهارات اخیر ترامپ نشان میدهد او قصد ندارد بدون کسب یک دستاورد بزرگ در موضوع هستهای، این عرصه را ترک کند.
در ادامه روزنامه آمریکایی نیویورک تایمز درباره حمله احتمالی آمریکا مدعی شد که پنتاگون در حال آماده شدن برای از سرگیری جنگ علیه ایران در روزهای آینده است، شاید با نامی جدید به جای «خشم حماسی». این روزنامه به نقل از دو مقام خاورمیانه ادعا کرد که ایالات متحده و اسرائیل در حال آمادهسازیهای فشرده - بزرگترین از زمان اجرای آتشبس - برای احتمال حملات مجدد به ایران در اوایل هفته آینده هستند. این دو مقام ادعا کردهاند که اگر ترامپ تصمیم به از سرگیری حملات بگیرد، گزینهها شامل بمبارانهای تهاجمیتر علیه اهداف نظامی و زیرساختها در ایران و احتمال دیگر اعزام نیروهای ویژه به زمین برای دستیابی به مواد هستهای دفن شده در اعماق زمین است. نیویورک تایمز در ادامه مدعی شد: «عملیات احتمالی برای خارج کردن اورانیوم غنیشده از ایران شامل صدها جنگنده از لشکر ۸۲ هوابرد ارتش ایالات متحده خواهد بود و این نیروها ممکن است در عملیات تصرف جزیره خارک نیز شرکت کنند.»
همچنین طبق این ادعا، راشاتودی هم گزارش داد، مقامات به نیویورک تایمز گفتند ترامپ در نظر دارد روز دوشنبه با نیروهای زمینی «تهاجمیتر» برای تصرف «اورانیومها و مرکز نفتی خارک» جنگ با ایران را از سر بگیرد. بنا بر همین گزارش وبگاه یورونیوز هم نوشت، دونالد ترامپ روز جمعه از چین به آمریکا بازگشت و سفر به پکن را «موفقیت بزرگ» خواند. به گزارش نیویورکتایمز، دستیاران ترامپ طرحهای از سرگیری حملات به ایران را آماده کردهاند و آغاز دوباره درگیریها تنها منوط به تصمیم رئیسجمهوری آمریکاست. در روز پنجشنبه نیز اسرائیل کاتز، وزیر جنگ رژیم صهیونیستی در جدیدترین لفاظی علیه جمهوری اسلامی ایران گفت که ماموریت ما در ایران هنوز به پایان نرسیده و باید اهدافمان را در این کشور کامل کنیم. به نوشته الجزیره، وی مدعی شد: «ممکن است بهزودی عملیات نظامی در ایران را از سر بگیریم تا به اهداف خود دست یابیم. ما برای هرگونه اقدام قریبالوقوع در ایران آمادهایم.»
نیروهای مسلح ایران آمادهاند
ادعاها، اظهارات و گمانهزنیها از حمله قریبالوقوع آمریکا و اسرائیل در حالی است که سید عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران روز جمعه در نشست وزرای خارجه عضو بریکس گفت: «هیچگونه راهحل نظامی برای هر موضوعی که به ایران مربوط باشد وجود ندارد. ما ایرانیان هرگز در برابر هیچ فشار یا تهدیدی سر خم نمیکنیم، اما به زبان احترام پاسخ متقابل میدهیم.» عراقچی در دهلی نو افزود: «هرچند نیروهای مسلح قدرتمند ما آمادهاند پاسخی کوبنده و ویرانگر به متجاوزان خارجی بدهند، اما مردم ما صلحطلب هستند و خواهان جنگ نیستند.»
وزیر خارجه در سخنانی دیگر در واکنش به اظهارات ترامپ در خصوص حمله احتمالی به تاسیسات هستهای ایران تاکید کرد: «حمله به تاسیسات هستهای ما یک بار انجام شده و مدعی هستند که نابود شده، اما امروز دوباره حرف از حمله به تاسیسات میزنند. سخنان متضاد آمریکاییها نشانگر عمق سردرگمی آمریکا نسبت به اهداف آنها در جنگ است. بسیاری از کشورها این را اذعان دارند که آمریکا در یک سردرگمی به سر میبرد و هیچ طرحی برای پایان جنگ ندارد، هیچ برداشتی از اهداف خود در این جنگ ندارد و هر روز اهداف متفاوتی را بیان میکند و ما امیدوار هستیم که واقعا خرد و منطقه به کاخ سفید بازگردد.»
چندی پیش نیز امیر سرلشکر امیر حاتمی، فرمانده کل ارتش گفته بود که آمادهتر از همیشه در برابر هرگونه تهدید و دشمنی میایستیم. امیر سرتیپ محمد اکرمینیا، سخنگوی ارتش هم روز چهارشنبه گذشته تاکید کرد که دیگر اجازه نخواهیم داد تسلیحات آمریکایی از تنگه هرمز عبور کرده و وارد پایگاههای منطقه شود، هر کشوری بخواهد از این آبراه عبور کند، باید تحت نظارت نیروهای مسلح ایران باشد و عبوری بدون ضرر انجام گیرد.
رویاپردازی با جنگ دوباره
بارها مقامات سیاسی و نظامی کشورمان تاکید داشتهاند که اگر در جنگی دوباره بار دیگر از پایگاههای آمریکا در کشورهای حاشیه خلیجفارس علیه کشورمان استفاده شود، ایران این بار خویشتنداری را کنار خواهد گذاشت. از این زاویه تحلیلگران معتقدند هدف قرار دادن زیرساختهای انرژی در خلیج فارس در پاسخ به هدف قرار گرفتن زیرساختهای ایران در دور جدید حملات یکی از ملاحظات بسیار جدی در شروع هرگونه حمله جدید است. آمریکاییها باید از خود چند بار این سوال کلیدی را مطرح کنند که جنگ دوباره قرار است چه چیزی را تغییر دهد که جنگ ۴۰ روزه و پیش از آن جنگ ۱۲ روزه تغییر نداد؟ آیا ترورهای جدید یا هدف قراردادن زیرساختها یا حمله به سایتهای موشکی و پهپادی و هستهای که در دو جنگ تحمیلی قبلی مورد هدف قرار گرفت توانست به اهداف تغییر رژیم یا تغییر رفتار منجر شود؟
