اخبار خبرهای روزنامه دنیای اقتصاد روزنامه شماره ۶۶۷۱

بیست‌ و دو سال پیش، صندوق بین‌المللی پول امیدوارکننده‌ترین گزارش را درباره عملکرد اقتصاد ایران منتشر کرد. این گزارش، متوسط رشد اقتصاد در چهار سال نخست برنامه سوم توسعه را ۵/۶ درصد و متوسط تورم را ۱۵ درصد ثبت کرده بود. امروز همان نهاد، ۵/۵ درصد رشد منفی و ۷۰ درصد تورم را پیش‌بینی می‌کند و تصویر اقتصادی را نشان می‌دهد که زیر فشار کسری‌ها، ناترازی‌ها و محدویت‌های خارجی کمر خم کرده است. چرا اقتصاد ایران فرصت ساختن آینده‌ای بهتر را از دست داد؟

تحریم‌های تازه آمریکا، شبکه حمل‌ونقل ریلی ایران را در کنار بخش‌هایی از صنعت خودرو و فلزات هدف گرفته است؛ اقدامی که در شرایط محدود شدن مسیرهای دریایی، اهمیت مسیرهای زمینی را در تجارت کشور بیشتر می‌کند. وزارت خزانه‌داری آمریکا شرکت راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران و چند شرکت ریلی دیگر را در فهرست تحریم‌ها قرار داده است. این تصمیم در حالی اتخاذ شده که ریل یکی از مسیرهای اصلی جابه‌جایی بار در داخل و بخشی از تجارت خارجی ایران است و سالانه حدود ۳۰‌میلیارد تن‌کیلومتر بار در شبکه ریلی کشور جابه‌جا می‌شود. با این حال، محدودیت ظرفیت، کمبود لکوموتیو و ضعف پیوند میان حلقه‌های مختلف زنجیره لجستیک، امکان جایگزینی سریع دریا با ریل را محدود کرده است. در چنین شرایطی، پرسش اصلی این است که تحریم جدید تا چه اندازه می‌تواند روابط ریلی ایران با کشورهای منطقه و ظرفیت تجارت زمینی کشور را تحت‌تاثیر قرار دهد.

همزمان با تاکید سازمان توسعه تجارت بر روند صعودی مبادلات ایران با کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا و ضرورت تعمیق روابط تجاری با این کشورها، بخش خصوصی از تداوم موانع زیرساختی و سیاستی در مسیر تجارت با بازارهایی مانند روسیه و بلاروس خبر می‌دهد. درحالی‌که برگزاری دومین اجلاس کمیته مشترک ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا در تهران به‌عنوان فرصتی برای تقویت همکاری‌های بخش خصوصی دو طرف مطرح شده، فعالان اقتصادی معتقدند افزایش ظرفیت کریدورهای تجاری، کاهش هزینه‌های حمل‌ونقل و هماهنگی سیاست‌های ارزی، بانکی و تجاری، پیش‌شرط تبدیل ظرفیت‌های موجود به رشد پایدار تجارت با این منطقه است.

با دستور وزیر نیرو، دستورالعمل جدیدی برای حمایت از بخش صنایع کشور ابلاغ شد که بر اساس آن، امکان تولید حداکثری و جبران محدودیت‌های اعمال‌شده برای مشترکان صنعتی فراهم شد.

قائم‌مقام وزیر صمت در امور بازرگانی با تاکید بر ضرورت کاهش زمان توقف کالا در گمرکات، از پیگیری موضوع واردات بدون انتقال ارز و اولویت‌دهی به پرونده‌های ارزی ارجاع‌شده از ستادهای تسهیل استان‌ها خبر داد.

براساس مصوبات کارگروه ماده ۱۲ قانون ساماندهی مبادلات مرزی، دفتر مقررات صادرات و واردات سازمان توسعه تجارت طی نامه‌ای به دفتر واردات گمرک ایران، فهرست اصلاحی کالاهای قابل ورود تعاونی‌های مرزنشین را اعلام کرد تا نسبت به اعمال ردیف تعرفه‌های جدید در سامانه‌های گمرکی و سامانه جامع مبادلات مرزی اقدام شود.

بررسی‌ها نشان می‌دهد جنگ و مسائل اقتصادی در کنار برخی طرح‌های مجلس و تحریم‌های خارجی میل به مهاجرت را ازسوی ایرانیان تقویت کرده است. با این حال شرایط اقتصادی، به همان اندازه که میل به رفتن را تقویت می‌کند، می‌تواند مانع بزرگی برای مهاجرت باشد. از سوی دیگر تجربه وقوع جنگ‌های اخیر نشان داده است الگوی مهاجرت ایرانیان تفاوت قابل‌توجهی با کشورهای دیگر دارد؛ همچنان‌که به‌رغم انتظار مهاجرت گسترده از سوی ایرانیان و هجوم آنها به مرزهای کشور عملا چنین اتفاقی روی نداد. چرایی این موضوع را در گفت‌وگو با دو کارشناس درحوزه‌های جمعیت‌شناسی و مهاجرت بررسی کردیم.

مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور، روز پنج‌شنبه در جلسه با کارآفرینان و صاحبان فرآیندهای اقتصادی، با اشاره به اینکه دولت و تمام دستگاه‌های اجرایی تلاش خود را برای اصلاح موانع و آیین‌نامه‌های دست و پاگیر در راستای حمایت از تولیدکنندگان و صاحبان کسب‌وکارها به کار می‌گیرند، اظهار کرد: در این دیدار، پیشنهادها و راهکارهای متنوع و متعددی ارائه شد که هر یک نیاز به برنامه‌های اجرایی دارند. توصیه می‌کنم برای هدفمندی و نتیجه‌بخشی این پیشنهادها و سیاست‌های حکمرانی اقتصادی، کارگروهی متشکل از فعالان بخش خصوصی با هدف تنظیم مقررات و قوانین ایجاد شود و جلسات پیگیری به‌صورت منظم برگزار شود. پزشکیان از وجود عزم و اراده برای فراهم کردن بستر کار و فعالیت کارآفرینان اقتصادی خبر داد و با اشاره به ناترازی‌های موجود و شرایط ناشی از جنگ تاکید کرد: به‌طور جدی به دنبال برطرف کردن تمام مسائل و مشکلات مرتبط با حوزه کسب‌وکارها هستیم./پایگاه اطلاع‌رسانی ریاست‌جمهوری

سردار سرتیپ پاسدار اسماعیل قاآنی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شامگاه پنج‌شنبه در مراسم «نصر قریب» خطاب به مقامات عربستان سعودی اظهار کرد: به دوستانمان در عربستان بگویید شما یمنی‌ها را خوب می‌شناسید و ما نیز آنها را خوب می‌شناسیم. در این دوره طولانی که مردم مظلوم یمن را محاصره کردید، به نفع خود شماست که محاصره را تمام کنید و جنگ با برادران مسلمان یمنی خود را ادامه ندهید. توصیه ما به شما همین است.

احمد بیگدلی، عضو کمیسیون اجتماعی مجلس، درباره بررسی استیضاح احمد میدری، وزیر تعاون، کارو رفاه اجتماعی در مجلس، اظهار کرد: استیضاح وزیر کار و تعاون پس از بررسی در کمیسیون اجتماعی و برای طرح در صحن علنی مجلس شورای اسلامی آماده شد. همچنین علی مدنی‌زاده، وزیر اقتصاد، به‌منظور پاسخگویی به سوالات تعدادی از نمایندگان در مجلس حضور خواهد یافت. /تسنیم /تابناک

دادگاه تجدیدنظر استان تهران، حکم بدوی یک‌ سال حبس تعزیری و دو سال محرومیت، صادره از دادگاه انقلاب علیه الناز شاکردوست، بازیگر سینما را تایید کرد. هوشنگ پوربابایی، وکیل وی، گفت: طبق قانون پیگیری حقوق موکل را در دیوان عالی کشور تعقیب خواهیم کرد./جماران

پیشنهاد روسیه برای دریافت ذخایر اورانیوم و اظهارات گروسی درباره بازرسان آژانس، دو گره اصلی در مسیر هرگونه تفاهم هسته‌ای تهران و واشنگتن را برجسته کرده است؛ گره‌هایی که نشان می‌دهد حتی توافق بر سر توالی اقدامات نیز پایان پیچیدگی‌های سیاسی و فنی نخواهد بود.

دنیای اقتصاد: بیست‌وسومین نشست سالانه باشگاه گفت‌وگوی «والدای» یکی از مهم‌ترین اندیشکده‌های بین‌المللی از ۲۸ سپتامبر تا ۱ اکتبر ۲۰۲۶ در مسکو و با عنوان «مسوولیت در قبال آینده: محدودیت‌های ممکن یا امکانات نامحدود؟» برگزار شد. این نشست با حضور حدود ۱۲۰ شرکت‌کننده از ۴۰ کشور، از جمله ایران، برگزار شد و در جریان آن موضوعاتی مانند نظم جهانی، امنیت بین‌المللی، تحولات خاورمیانه، مساله هسته‌ای، هوش مصنوعی، جنگ و آینده روابط میان قدرت‌های بزرگ مورد بحث قرار گرفت. ولادیمیر پوتین نیز در روز پایانی در نشست عمومی حضور یافت و درباره تحولات نظم جهانی و مهم‌ترین بحران‌های بین‌المللی سخن گفت.

دنیای اقتصاد: تحلیل فارن افرز درباره «چرا ایران تنش را تشدید می‌کند؟» استدلال می‌کند که جنگ اخیر ایران با آمریکا و اسرائیل نه‌تنها تهران را به عقب‌نشینی وادار نکرده، بلکه نگاه مقامات ایران را به تقابل با واشنگتن تهاجمی‌تر کرده است. از دید مقاله؛ تهران اگرچه از توان و ظرفیت آمریکا برای اعمال فشار بیشتر نگران است، اما تجربه جنگ را دلیلی برای بی‌اعتمادی عمیق‌تر به واشنگتن و ضرورت افزایش توان بازدارندگی خود می‌داند.

دنیای اقتصاد: مقاله «پویایی‌های روابط آمریکا و ایران در پسِ بن‌بست» نوشته پاتریک کلاوسون، پژوهشگر ارشد موسسه واشنگتن با تمرکز بر روند مذاکرات تهران و واشنگتن، بر این نکته تاکید دارد که در شرایط کنونی هر دو طرف تحت فشار قرار دارند و همین مساله می‌تواند مسیر آینده گفت‌وگوها را تعیین کند. از نگاه نویسنده، آمریکا در حالی برای دستیابی به توافق تلاش می‌کند که از فشار فزاینده اقتصادی بر ایران نیز به‌عنوان اهرمی برای تغییر محاسبات تهران استفاده کند.

تهران بیش‌از نیم‌قرن است درگیر «نوسازی محله‌های قدیمی و محله‌های به‌شدت نیازمند ترمیم و بازآفرینی» است؛ اما در این یک عمر تصمیم‌گیری مجموعه دولت و شهرداری آنچه مغفول ماند «صدای محله‌ها» بود که لابه‌لای نگاه‌های اقتصادی مدیران شهر در یک دوره و استفاده ابزاری از «زمین» در دوره دیگر شنیده نشد.

دنیای‌ اقتصاد – کیش: معاون گردشگری سازمان منطقه آزاد کیش، در مراسم گرامیداشت روز جهانی گردشگری با تاکید بر جایگاه محوری گردشگری در معیشت ساکنان جزیره، این صنعت را «رگ حیات و شریان اصلی اقتصاد کیش» دانست و از برنامه‌ریزی برای بازتعریف شرایط بازگشت جریان گردشگری به جزیره خبر داد.

دنیای‌ اقتصاد: قیمت پیشنهادی فروش مسکن در مناطق ۲، ۴، ۵ و ۲۲ تهران برای واحدهای با عمر بنای ۱۰ تا ۲۵سال ساخت در مناطق مسکونی پرتراکم متوسط تهران به ۲۸۰‌میلیون و ۵۰۰هزار تومان به ازای هر مترمربع رسیده است. این ارقام بر اساس قیمت پیشنهادی فروشندگان در آگهی‌های آنلاین استخراج شده و طبیعتا معاملات با چانه‌زنی در ارقام کمتری منعقد می‌شوند.

مس در بازار جهانی در حال تبدیل شدن به یکی از فلزات استراتژیک برای اقتصاد آینده است؛ فلزی که رشد تقاضا در صنایع برق، شبکه‌های انتقال، خودروهای برقی و فناوری‌های نوین، افق تازه‌ای برای تولیدکنندگان آن ایجاد کرده است. افزایش قیمت نیز این چشم‌انداز را برای کشورهایی که از ذخایر قابل‌توجه مس برخوردارند، جذاب‌تر کرده است. با این حال، برای ایران، مساله تنها برخورداری از ذخایر و امکان افزایش تولید نیست؛ پرسش اصلی این است که آیا زیرساخت و شرایط اقتصادی لازم برای تبدیل این مزیت معدنی به یک ظرفیت پایدار صنعتی فراهم شده است؟

تحریم‌های تازه آمریکا، راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران و شرکت‌های خودروسازی را هدف گرفته است؛ اقدامی که دامنه فشار اقتصادی واشنگتن را از مسیرهای دریایی به شبکه زمینی تجارت ایران کشانده است. این محدودیت‌ها در شرایطی رخ می‌دهد که محاصره مسیرهای دریایی، اهمیت حمل‌ونقل زمینی را برای تداوم جابه‌جایی کالا افزایش داده، اما شبکه ریلی کشور برای ایفای این نقش با کمبود‌های جدی مواجه است. ظرفیت محدود، کمبود لکوموتیو، ضعف اتصال میان شیوه‌های حمل‌ونقل و تفاوت عرض خطوط ریلی با برخی کشورهای همسایه، امکان افزایش سریع جابه‌جایی بار را کاهش داده است. تجارت ریلی خارجی نیز طی سال‌های اخیر افت کرده و فاصله میان ظرفیت موجود و عملکرد واقعی تشدید شده است. کارشناسان معتقدند مساله تنها به ناوگان بازنمی‌گردد و ضعف مدیریت لجستیک و نبود زنجیره یکپارچه، از موانع اصلی استفاده موثر از ظرفیت حمل‌ونقل کشور است. در این شرایط، اثر تحریم بر روابط ریلی ایران با کشورهای منطقه به واکنش طرف‌های خارجی و نحوه اجرای محدودیت‌ها بستگی دارد و اتخاذ تدابیر پیشگیرانه برای کاهش آثار آن اهمیت پیدا می‌کند. همچنین، ایالات متحده در بسته تحریمی جدید، هفت شرکت ایرانی فعال در صنعت خودرو و پنج شرکت خارجی مرتبط با زنجیره تامین قطعات را هدف قرار داده است؛ اقدامی که پس از تحریم گسترده صنعت خودرو در سال۱۳۹۷ پرسش‌هایی درباره هدف واشنگتن از بازگشت به تحریم مستقیم خودروسازان و شناسایی تامین‌کنندگان خارجی ایجاد کرده است. ایران‌خودرو، سایپا و ایران‌خودرو دیزل در کنار چند شرکت خودرویی دیگر در این فهرست قرار دارند و همزمان نام شرکت‌هایی در ترکیه، امارات، اندونزی و هنگ‌کنگ نیز به‌عنوان تامین‌کنندگان قطعات اعلام شده است. این تحریم‌ها در شرایطی اعمال می‌شود که صنعت خودرو طی سال‌های گذشته مسیرهای جایگزین تامین و داخلی‌سازی را توسعه داده و حالا به نظر می‌رسد آمریکا سراغ دروازه‌های ورود قطعه رفته است. گسترش همزمان فشار به شبکه ریلی و زنجیره تامین خودرو، اهمیت تنوع‌بخشی به مسیرهای تجارت را برجسته‌تر کرده است.

دنیای اقتصاد: در شرایطی که مناقشه ارزی بر سر واردات خودروهای لوکس بالا گرفته بود، روز چهارشنبه هفته گذشته، همراه با ممنوعیت واردات این گروه از خودروها توسط رئیس‌جمهوری، وزیر صمت در کمیسیون اصل ۹۰ مجلس شورای اسلامی طی اظهاراتی عنوان کرد که سیاست جدید دولت در حوزه واردات، معطوف به ورود خودروهای اقتصادی خواهد بود.

دنیای اقتصاد: در اقدامی استراتژیک، شرکت خودروسازی تویوتا با تخصیص سرمایه‌ای بالغ بر ۱.۳۴‌میلیارد دلار، پروژه احداث کارخانه تولید خودروهای تمام‌برقی را در آرژانتین کلید می‌زند؛ پروژه‌ای که بنا بر اعلام لوئیس کاپوتو، وزیر اقتصاد آرژانتین، بزرگ‌ترین سرمایه‌گذاری منفرد در تاریخ صنعت خودروسازی این کشور محسوب می‌شود. به گزارش ایسنا، این طرح که در شهر ساراته واقع در استان بوئنوس‌آیرس اجرا خواهد شد، با دریافت تاییدیه از کمیته دولتی برنامه مشوق‌های سرمایه‌گذاری بزرگ (RIGI) در مسیر عملیاتی قرار گرفته است. از منظر شاخص‌های اقتصادی، تویوتا پیش‌بینی می‌کند که این سایت تولیدی پس از بهره‌برداری، سالانه معادل ۱.۲۸‌میلیارد دلار درآمد صادراتی ایجاد کند؛ به‌طوری که ۷۰ درصد از کل تولیدات این کارخانه برای بازارهای خارجی هدف‌گذاری شده است.

بیش از یک دهه قبل، در نشستی بین‌المللی با حضور فعالان و شرکت‌های بزرگ جهانی حوزه فلزات، مطرح کردم که قیمت مس تا سال۲۰۳۰ می‌تواند به محدوده ۱۵هزار دلار در هر تن برسد. در آن مقطع، با توجه به سطح قیمت‌ها و شرایط بازار، شاید چنین عددی برای بسیاری دور از انتظار به نظر می‌رسید. امروز اما بازار جهانی مس به محدوده‌ای رسیده است که نشان می‌دهد اهمیت آن پیش‌بینی، بیش از خود عدد، در تشخیص روندی بود که در اقتصاد جهانی در حال شکل‌گیری بود.

بررسی تاریخ جنگ‌ها نشان می‌دهد که افزایش ریسک وقوع تنش‌های ژئوپلیتیک، می‌تواند از مسیرهای مختلفی بر متغیرهای کلان اقتصادی تاثیرات بگذارد. بر اساس گزارش پژوهشکده پولی و بانکی، جنگ و تشدید ریسک‌های ژئوپلیتیک می‌تواند از مسیر افزایش هزینه انرژی و کالاهای اساسی، اختلال در زنجیره تامین، تشدید انتظارات تورمی و افزایش مخارج نظامی، فشار تورمی ایجاد کند. این گزارش نشان می‌دهد مهار تورم در شرایط جنگی با یک ابزار سیاستی امکان‌پذیر نیست و به بسته‌ای هماهنگ از سیاست‌های پولی، مالی و حمایتی نیاز دارد. کنترل رشد پایه پولی و اعتبارات، جلوگیری از پولی‌سازی کسری بودجه، مدیریت نوسانات ارزی و هدایت اعتبارات به تولید کالاهای ضروری از مهم‌ترین محورهای این بسته سیاستی هستند. از نگاه کارشناسان در شرایط جنگ، پولی‌سازی کسری بودجه جنگی و حرکت به سمت تامین مالی تورمی، باعث افزایش چالش‌های اقتصادی می‌شود.

بازار کار آمریکا در سپتامبر با ایجاد تنها ۲۹ هزار شغل و افزایش نرخ بیکاری به ۴.۲ درصد، نشانه‌هایی از کاهش شتاب اقتصاد نشان داد.

دنیای اقتصاد: رئیس کل بانک مرکزی از برنامه دولت برای افزایش حمایت معیشتی از اقشار کم‌درآمد خبر داد. به گفته همتی، تلاش می‌شود مبلغ کالابرگ این گروه‌ها تا ۵۰ درصد افزایش یابد. او تاکید کرده که اجرای این طرح در حال بررسی است و تامین منابع مالی موردنیاز، شرط اصلی افزایش اعتبار کالابرگ خواهد بود.

سومین شماره مجله اینترنتی «دورنما»، محصول جدید «اکوایران» و «مرکز داده‌ها و تحلیل دنیای‌اقتصاد» منتشر شد. این شماره ضمن بررسی روندهای اقتصاد کلان و متغیرهای اثرگذار بر دارایی‌ها به این پرسش پاسخ داده که چرا کنترل تورم سخت‌تر از گذشته شده است؟

پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، مدعی شد که با تاسیس «دفتر امور مذهبی» در پنتاگون و تقلیل فرقه‌های رسمی به ۳۱ مورد، «اصلاحات انجیلی» گسترده‌ای را آغاز کرده‌ است.

بازار سهام در هفته گذشته پس از یک هفته اصلاحی، بار دیگر به مدار صعود بازگشت و شاخص‌های سهامی رشدهای قابل‌توجهی را ثبت کردند. شاخص کل بورس تهران با ثبت رشد ۷درصدی در هفته گذشته، بازدهی خود از ابتدای سال را به ۱۰۹درصد رساند؛ درحالی‌که شاخص هموزن نیز با افزایش ۶.۶درصدی، بازدهی ۱۱۷درصدی را تجربه کرد. همزمان، افزایش ارزش معاملات خرد و ورود حدود ۷همت پول توسط سرمایه‌گذاران حقیقی، از تقویت تقاضا در بازار حکایت داشت. اکنون تداوم این روند به سودآوری شرکت‌ها، جریان نقدینگی و شرایط اقتصاد کلان وابسته است.