بازار جهانی فلز سرخ زیر سایه تنشهای ژئوپلیتیک بررسی شد
مس در دوراهی رکود و رونق
کاربرد گسترده مس در صنایع برق، ساختمان، حملونقل، تجهیزات صنعتی و فناوری موجب شده است که نوسانات تقاضا و قیمت آن بازتابی از وضعیت رشد یا رکود اقتصاد جهانی باشد. به همین دلیل فعالان بازارهای مالی از مس با عنوان «دکتر کوپر» یاد میکنند، فلزی که بهزعم بسیاری، توانایی تشخیص سلامت اقتصاد جهان را دارد.
سلطه شیلی بر بازار مس
بررسی سمت عرضه بازار جهانی نشان میدهد که تمرکز ذخایر و تولید مس همچنان در چند کشور محدود قرار دارد. شیلی با فاصلهای قابلتوجه بزرگترین تولیدکننده و دارنده ذخایر این فلز است و پس از آن کنگو و پرو قرار دارند. وابستگی بازار جهانی به تولید معدودی از کشورها موجب شده است هرگونه اختلال در معادن بزرگ یا زنجیره تامین، آثار مستقیمی بر قیمت جهانی این فلز داشته باشد، موضوعی که طی سالهای اخیر بارها خود را نشان داده است.
موتورهای جدید تقاضا
در سوی دیگر بازار، تقاضای جهانی مس وارد مرحلهای تازه شده است. توسعه انرژیهای تجدیدپذیر، رشد صنعت خودروهای برقی و گسترش زیرساختهای دیجیتال، نیاز به این فلز را بهطور چشمگیری افزایش دادهاند. بخش برق و انرژی همچنان بزرگترین مصرفکننده مس در جهان است. توسعه شبکههای انتقال برق، نیروگاههای خورشیدی و بادی و همچنین سرمایهگذاریهای گسترده در زیرساختهای انرژی، مصرف این فلز را در سالهای اخیر افزایش داده است.
در کنار آن، صنعت ساختمان نیز به واسطه استفاده گسترده از سیمکشی برق، سیستمهای تهویه و تجهیزات ایمنی سهم مهمی در مصرف مس دارد. همچنین رشد تولید خودروهای برقی به یکی از مهمترین محرکهای تقاضا برای این فلز تبدیل شده است، روندی که انتظار میرود در دهه آینده نیز ادامه یابد.
مهمان جدید بازار مس
شاید مهمترین تحول سالهای اخیر، ورود هوش مصنوعی به فهرست عوامل اثرگذار بر بازار مس باشد. رشد چشمگیر سرمایهگذاری در مراکز داده و زیرساختهای پردازشی موجب شده است مصرف برق و در نتیجه نیاز به تجهیزات حاوی مس افزایش یابد.
برای نخستین بار ارزش پروژههای در حال ساخت مراکز داده از ساختمانهای اداری فراتر رفته و سرمایهگذاری در این بخش با سرعتی کمسابقه در حال افزایش است. گسترش کاربردهای هوش مصنوعی، توسعه مراکز داده و نیاز روزافزون به شبکههای انتقال انرژی، همگی به معنای تقاضای بیشتر برای فلز سرخ هستند.
شکاف میان عرضه و تقاضا
برآوردهای بینالمللی نشان میدهد تقاضای جهانی مس از حدود ۲۷میلیون تن در سال ۲۰۲۴ به بیش از ۳۱میلیون تن در سال ۲۰۳۰ خواهد رسید. برخی پیشبینیها حتی از عبور مصرف جهانی از مرز ۳۴میلیون تن تا سال ۲۰۴۰ حکایت دارند.
این در حالی است که توسعه معادن جدید با سرعتی کمتر از رشد تقاضا پیش میرود. فرآیند طولانی اکتشاف، اخذ مجوزها و بهرهبرداری از معادن جدید سبب شده است بازار جهانی با خطر کسری عرضه در سالهای آینده مواجه شود.
جنگ و تغییر معادلات بازار
در شرایطی که بازار مس با محدودیتهای عرضه و رشد تقاضا روبهرو بود، تشدید تنشهای ژئوپلیتیک در خاورمیانه معادلات این بازار را وارد مرحله تازهای کرد.
در نخستین واکنش، افزایش قیمت نفت و رشد انتظارات تورمی موجب تقویت دلار آمریکا و افزایش احتمال تداوم نرخهای بهره بالا شد. این موضوع نگرانیها درباره کاهش رشد اقتصادی جهان و افت تقاضا برای فلزات پایه را افزایش داد و فشار نزولی بر قیمت مس وارد کرد.
اما با گذشت زمان، اثرات سمت عرضه اهمیت بیشتری پیدا کرد. افزایش هزینه حملونقل، اختلال در زنجیره تامین مواد اولیه موردنیاز فرآوری مس، رشد هزینههای انرژی و تردید سرمایهگذاران برای توسعه سریع ظرفیتهای جدید، موجب افزایش هزینه تولید و محدود شدن عرضه شد. همین عوامل زمینه بازگشت قیمت مس به مسیر صعودی را فراهم کردند.
تنگه هرمز، متغیر تعیینکننده
چشمانداز کوتاهمدت بازار مس بیش از هر چیز به سرنوشت تنشهای منطقهای و وضعیت تنگه هرمز وابسته است.
در سناریوی تداوم تنشها، احتمال ماندگاری قیمتهای بالای نفت و تشدید نگرانیهای تورمی وجود دارد. در چنین شرایطی، نرخهای بهره بالا میتواند رشد اقتصادی جهان را تحت فشار قرار دهد و بخشی از تقاضای مس را تضعیف کند، اتفاقی که برای بازارهای سهام و صنایع نوظهور نیز مطلوب نخواهد بود.
در مقابل، اگر تنشها کاهش یابد و مسیر تجارت انرژی به حالت عادی بازگردد، انتظار میرود سرمایهگذاری در حوزههای هوش مصنوعی، انرژیهای تجدیدپذیر و خودروهای برقی با قدرت بیشتری ادامه یابد. این سناریو به معنای تداوم رشد تقاضا و حمایت از قیمتهای جهانی مس خواهد بود.
جایگاه ایران در بازار جهانی
ایران با در اختیار داشتن حدود ۳ درصد ذخایر شناختهشده مس جهان، یکی از بازیگران مهم این صنعت محسوب میشود. بخش عمده ذخایر کشور از نوع پورفیری است، ذخایری که مشابه آنها در کشورهای بزرگ تولیدکنندهای همچون شیلی و پرو نیز وجود دارد.
صنعت مس ایران بیش از هر چیز تحتتاثیر دو متغیر کلیدی قرار دارد: قیمت جهانی مس و نرخ ارز. طی یک سال گذشته، همزمان با رشد قیمتهای جهانی و تغییر سازوکار ارزی در مرکز مبادله، قیمت داخلی مس نیز افزایش قابلتوجهی را تجربه کرد، موضوعی که سودآوری شرکتهای این صنعت را بهبود بخشید.
در این میان، شرکت ملی صنایع مس ایران بهعنوان بزرگترین بازیگر این حوزه توانست از فضای مساعد بازار بهرهمند شود و رشد قابلتوجهی را در ارزش بازار خود ثبت کند.
* کارشناس بازار سرمایه
