رقیب طلایی اوراق آمریکا
بر اساس گزارشی که روز سهشنبه از سوی بانک مرکزی اروپا منتشر شد، طلا در پایان سال ۲۰۲۵ معادل ۲۷ درصد از کل داراییهای ذخیرهای بانکهای مرکزی جهان را به خود اختصاص داده است. این درحالی است که پیش از آن این رقم معادل ۲۰ درصد بود. در مقابل، سهم اوراق خزانهداری آمریکا در همین بازه از ۲۵ درصد به ۲۲ درصد کاهش یافت. در این میان سهم داراییهای ذخیرهای مبتنی بر یورو نیز بدون تغییر در سطح ۱۵ درصد باقی ماند.
این تغییر در ترکیب ذخایر ارزی بانکهای مرکزی نشان میدهد که امروزه بسیاری از کشورها در تلاش برای یافتن جایگزینهایی برای دلار آمریکا هستند. این روند از سال ۲۰۲۲ و پس از آن شدت گرفت که واشنگتن در واکنش به تهاجم گسترده روسیه به اوکراین، با اعمال تحریمهایی، دسترسی مسکو به ذخایر دلاری خود را مسدود کرد.
بر اساس گزارش بانک مرکزی اروپا، بانکهای مرکزی جهان اکنون بیش از ۳۶ هزار تن طلا در اختیار دارند. این رقم اکنون به سطح ذخایر طلا در دوران اوج نظام برتون وودز نزدیک شده است. در آن دوره که ارزش دلار آمریکا به طلا گره خورده بود و نرخ ارز سایر کشورها نیز بر مبنای دلار تثبیت میشد، بانکهای مرکزی حدود ۳۸ هزار تن طلا نگهداری میکردند.
با این حال، پیشی گرفتن طلا از اوراق خزانهداری آمریکا که همواره ستون اصلی ذخایر ارزی دلاری جهان محسوب میشد، تنها ناشی از افزایش خرید بانکهای مرکزی نیست. جهش خیرهکننده قیمت طلا در سالهای اخیر نیز نقش مهمی در این تغییر ایفا کرده است. با وجود این تحولات، داراییهای مبتنی بر دلار همچنان بزرگترین بخش ذخایر ارزی جهان را تشکیل میدهند و سهم آنها به ۴۲ درصد میرسد.
دادههای بانک مرکزی اروپا نشان میدهد خرید طلای بانکهای مرکزی در سال ۲۰۲۵ اندکی کاهش یافته و به ۸۵۰ تن رسیده است؛ هرچند این رقم همچنان در سطحی بسیار بالا قرار دارد. در سه سال پیش از آن، خالص خرید سالانه بانکهای مرکزی از مرز هزار تن فراتر رفته بود.
چین، لهستان، ترکیه و هند از سال ۲۰۲۲ تاکنون بزرگترین خریداران طلا در میان کشورها بودهاند. با این حال، شرکت استیبلکوین تتر در سال ۲۰۲۵ به بزرگترین خریدار منفرد طلا تبدیل شد و بیش از ۱۰۰ تن طلا به ذخایر خود افزود.
ترکیه نیز که از زمان آغاز جنگ روسیه و اوکراین در سال ۲۰۲۲ حدود ۲۲۰ تن طلا خریداری کرده بود، در ابتدای سال ۲۰۲۶ یکی از بزرگترین کاهشهای ذخایر ارزی سالهای اخیر را رقم زد. این کشور پس از آغاز جنگ علیه ایران، حدود ۱۳۰ تن از ذخایر طلای خود را از طریق فروش یا اعطای وام به بازار عرضه کرد. در بخش دیگری از این گزارش آمده است که نقش بینالمللی یورو طی یک دهه گذشته بهتدریج اما پیوسته تقویت شده است. انتشار اوراق بدهی بینالمللی مبتنی بر یورو در سال گذشته با رشد ۳۰ درصدی به رکوردی نزدیک به یک تریلیون یورو رسید. همچنین سرمایهگذاران خارجی بهطور خالص حدود ۸۵۰میلیارد یورو سرمایه وارد داراییهای منطقه یورو کردند. این رقم جریان ورودی سرمایه به این منطقه را به سطوحی نزدیک به بالاترین میزان از زمان ایجاد یورو رسانده است.
