چگونه میتوان در دل بحران «فرصت» تولید کرد؟
جرقه یک ایده در خاموشیها
این مساله حداقل برای «نیکول گونزالس» ۳۲ ساله، مهندس برقی که در ساحل شرقی بزرگ شده بود و تابستانها را با خانوادهاش در پورتوریکو سپری میکرد، کاملا ملموس بود. در سال ۲۰۱۷، زمانی که او در آزمایشگاه «پیشرانش جت» (Jet Propulsion Laboratory) در تیم مریخنورد ناسا فعالیت میکرد، توفان «ماریا» پورتوریکو را در هم کوبید و ارتباط او را با خانوادهاش در جزیره قطع کرد.
او میگوید: «از خودم میپرسیدم چطور ممکن است تکنولوژی لازم برای تامین برق در مریخ وجود داشته باشد، اما نتوانیم چراغ خانههای مردم را روشن نگه داریم؟»
قطعی برق پس از توفان اتفاق عجیبی نبود، اما توفان ماریا فرق داشت. گونزالس میگوید: «همه جا سکوت بود و این سکوت دو هفته طول کشید. بعد از کار به خانه میآمدم، رادیو را روشن میکردم و تا شب گوشم به رادیو بود که ببینم از شهرهایی که خانوادهام در آنجا هستند خبری میرسد یا نه.»
پس از هفتهها سکوت، عموی او که در سواحل جنوبی پورتوریکو زندگی میکرد، مسافت زیادی را پیاده رفت تا بالاخره آنتن موبایل پیدا کرد و با او تماس گرفت که خبر دهد تمام اعضای خانواده از توفان و پیامدهای آن جان سالم به در بردهاند. او میگوید: «تمام خانوادهام در خانه پدربزرگ و مادربزرگم جمع شده بودند، چون آنها موتور برق داشتند. همه به مدت یک یا دو ماه در آن خانه زندگی کردند و تمام فعالیتها همانجا انجام میشد، درحالیکه بقیه مردم بدون برق مانده بودند.»
سایر اهالی جزیره هم وضعیت مشابهی داشتند. توفان سال ۲۰۱۷ باعث تخریب ۸۰درصد از خطوط انتقال و توزیع برق جزیره شد و پورتوریکو را در بدترین خاموشی تاریخ ایالات متحده فرو برد. بازسازی شبکه بیش از ۱۱ ماه طول کشید و جزیره هنوز هم به وضعیت عادی برنگشته است. خاموشیهای نوبتی همچنان رایج است و دسترسی به نیازهای اساسی وابسته به برق، مثل یخچال یا تجهیزات پزشکی را نامطمئن کرده است.
گونزالس درباره آن دو هفته سکوت میگوید: «حالم اصلا خوب نبود. رئیسم مجبور بود هر روز من را متقاعد کند تا برای شرکت در عملیات امدادرسانی استعفا ندهم.» او استعفا نداد، اما میدانست بازگشت به روال عادی زندگی ممکن نیست. همین عزم و اراده او را به دانشگاه استنفورد کشاند. با مدرک کارشناسی ارشد در رشته طراحی محصول و مهندسی اثرگذاری از دانشگاه فارغالتحصیل شد و شریک تجاریاش را که هدفی مشابه داشت، پیدا کرد.
یافتن همبنیانگذار
«مگان وود» در دورانی که در دانشگاه استنفورد بود، این رویا را در سر داشت که تولید برق خورشیدی را به اندازه خرید وسیلهای برای آشپزخانه ساده کند. برق خورشیدی توجه وود ۲۹ساله را جلب کرد. برایش تقریبا جادویی بود که شیئی که بیرون خانه نصب شده بتواند جریان برق را داخل خانه برقرار کند، اما رساندن این تکنولوژی به مصرفکنندگان عادی به این سادگیها نبود.
استفاده از انرژی خورشیدی به خاطر مسائلی مثل الزامات ساختاری سقف برای تحمل وزن پنلها، مجوزهایی که مستاجران را از این امکان محروم میکنند و هزینههای اولیه بالا، برای بسیاری دور از دسترس است. این موانع، در مناطق دیگر الهامبخش نوآوریهای خوبی شده است، مثل پنلهای خورشیدی بالکنی که در آلمان محبوبیت زیادی پیدا کردهاند. اما وود معتقد بود این کار میتواند حتی از این هم سادهتر باشد. او میگوید: «میخواستم بدانم چطور میتوانیم این تکنولوژی را که به بلوغ رسیده، به یک محصول تبدیل کنیم. چیزی به سادگی خرید یک یخچال یا گاز.»
این دو نفر از پیشینه مهندسی گونزالس و هوش تجاری وود که یکی از مشاوران شرکت مشاوره مدیریت معروف «بین» بود، بهره بردند تا نمونههای اولیه محصولی را تولید کنند که بعدها «رایا پاور» (Raya Power) نام گرفت. رایا پاور یک سیستم تولید و ذخیره برق خورشیدی مناسب مستاجران است که در جعبههای مثلثیشکل عرضه میشود و در حیاط خانه قرار میگیرد. راهاندازی این دستگاه حدود ۳ ساعت طول میکشد، در زمان خاموشی، برق خانه را تامین میکند و در مجموع هزینههای برق کاربران را کاهش میدهد.
هزینه این پروژه در ابتدا از طریق جوایز مسابقات و کمکهزینههای تحصیلی تامین میشد تا این که در ژانویه ۲۰۲۵ موفق به جذب سرمایه یکمیلیوندلاری شدند. این مبلغ کافی بود تا گونزالس بتواند به عنوان مدیر ارشد تکنولوژی به صورت تماموقت در شرکت مشغول به کار شود و وود هم مدیرعامل باقی ماند. این شرکت دیگر محدود به یک منطقه نیست و در هر دو ساحل شرقی و غربی آمریکا فعالیت میکند. ۳ سیستم فعال در پورتوریکو و کالیفرنیا دارد و قرار است تا تابستان ۱۳ مرکز دیگر هم راهاندازی کند. این سیستم با قیمت ۶۷۹۰ دلار گران به نظر میرسد، هرچند همچنان در مقایسه با سیستمهای خورشیدی سنتی که روی سقف پیادهسازی میشوند و قیمتی بین ۱۶تا ۲۰هزار دلار دارند، قیمت بسیار کمتری دارد.
تیم آنها برای اینکه بتواند دسترسیپذیری محصول را بیشتر کند، در تلاش است تا همزمان با گسترش شرکت، هزینهها را کاهش دهد و قصد دارد طرحهای گوناگونی مثل پرداخت اقساطی و مدلهای متنوعتری مثل نسخه مناسب آپارتمانها را ارائه کند. از طرف دیگر، از آنجا که این سیستمها قابل حمل هستند و خریداران میتوانند آن را با خود از خانهای به خانه دیگر ببرند، شرایط بهتری برای فروش مجدد یا خرید دست دوم آن وجود دارد.
با توجه به اینکه بحران انرژی پورتوریکو الهامبخش اولیه این طرح بوده، مقاومت و پایداری در شرایط سخت بخشی از ذات این سختافزار است. طبق آزمایشهای خود شرکت، سیستمهای رایا پاور در حال حاضر قادر به تحمل توفانهای درجه ۳ هستند و قرار است پس از جذب سرمایه جدید، آستانه مقاومت محصول را افزایش دهند.
سختکوشی و خلاقیت
گونزالس و وود هر دو در بخش عملیاتی کسبوکارشان حضور دارند، تا جایی که خودشان برای نصب اولین سیستم رفتند. وود میگوید: «وسط مکالمه تلفنی با یک سرمایهگذار باید یک کامیون ۳.۵متری را تحویل میگرفتم، در صورتی که اصلا تجربه راندن کامیون را نداشتم. به آن سرمایهگذار گفتم ببخشید ما الان وسط عملیات هستیم و شرشر عرق میریزیم. اولین دستگاه را خودمان نصب کردیم.»
همین نصبهای اولیه درس بسیار مهم و سختی به آنها داد. در یک مورد بالای یک کانتینر کشتی زیر آفتاب سوزان مشغول نصب سیستم بودند و دورشان پر از لوله و سیم بود. سعی داشتند یکی از نمونههای اولیه را با چسب پنل خورشیدی بچسبانند، اما کاری که قاعدتا باید ۲ یا نهایت ۳ساعته انجام میشد، ۵ ساعت طول کشید. همین اتفاق باعث شد پرده از جلوی چشمشان کنار برود. آنها نمونه اولیه را کاملا کنار گذاشتند و از نو به محصولشان فکر کردند. طراحی این محصول ۸ تا ۹ بار تغییر کرد تا تیم به طرح کنونی رسید. گونزالس میگوید: «نمیشود تصور کنیم که میتوانیم همان قطعات همیشگی را برداریم و فقط به شکل متفاوتی سر هم کنیم و انتظار داشته باشیم پیشرفت چشمگیری داشته باشیم. به همین دلیل است که تا به حال کسی موفق به انجام این کار نشده است، چون چنین حرکتی نیازمند زمان بسیار زیادی برای تحقیق و توسعه و آمادهسازی مقدمات است.»
با این حال، نوآوری حاصل از تنگنا و محدودیت، برای گونزالس چیز تازهای نبود. او مادربزرگش را دیده بود که تلفن را به باتری ماشین وصل میکرد تا بتواند با اعضای خانواده تماس بگیرد. شنیده بود پورتوریکوییها بعد از توفان ماریا، چرخهای خرید را به زیپلاین بستند تا بتوانند در آن شرایط که جادهها تخریب شده بودند، غذا و تجهیزات پزشکی را از یک قله به قلهای دیگر منتقل کنند. او میگوید: «هر روز شاهد چنین چیزهایی نیستید، اما وقتی با چنین محدودیتهایی روبهرو باشید، دقیقا باید همینطور عمل کنید.»
با اینکه شرکت رایا پاور در تلاش است فعالیتهایش را گسترش دهد، هنوز تمرکز تیم روی پورتوریکوست. آنها قصد دارند زنان را آموزش دهند و استخدام کنند و مشاغل فنی و مهندسی محلی به وجود بیاورند تا آیندهای بسازند که در آن کسی مجبور نشود برای کار پیدا کردن جزیره را ترک کند.
وود میافزاید: «برای ما بسیار مهم است که به فکر ایجاد مشاغل فوقالعاده باشیم و اکوسیستم کاملی خلق کنیم که در آن مردم بتوانند چراغ خانههایشان را روشن نگه دارند.»
گونزالس میگوید: «همه کسی را میشناسند که مجبور به ترک جزیره شده است. امیدواریم با رایا، آیندهای بسازیم که در آن، مردم بتوانند فرصت و امید را در خانه پیدا کنند.»
