عرضه و تقاضا در تالار شیشهای وارد کدام فاز میشود؟
فصل تازه بورس
بسیاری از کارشناسان میگویند در روزهای آینده مسیر بازار سرمایه صرفا تحتتاثیر حرکت یکپارچه قیمتها نخواهد بود و بیشتر به قدرت خریداران و فروشندگان در گروهها و نمادهای مختلف وابسته خواهد بود. این تغییر در رفتار بازار میتواند به معنای پایان روند یکدست صعودی و ورود بورس به مرحلهای باشد که در آن جابهجایی سرمایههای خرد میان صنایع و نمادها اهمیت بیشتری پیدا میکند. بنابراین، تداوم ورود پول و توان تقاضا برای جذب عرضههای جدید، از متغیرهای مهم در تعیین جهت معاملات در روزهای آینده خواهد بود.
آنچه در معاملات یکشنبه گذشت
در جریان معاملات روز یکشنبه ۵ مهرماه شاخص کل بورس با رشد ۱.۶۹درصدی، بیش از ۱۲۱هزار واحد افزایش یافت و در ارتفاع ۷میلیون و ۲۷۴هزار واحد ایستاد. شاخص هموزن نیز با رشد ۱.۶۹درصدی به محدوده یکمیلیون و ۹۶۱هزار واحد رسید. در فرابورس نیز شاخص کل با افزایش ۱.۹درصدی همراه شد تا نماگرهای اصلی بازار، معاملات روز یکشنبه را سبزپوش به پایان برسانند.
رشد شاخصهای سهامی در روز گذشته با افزایش مشارکت سرمایهگذاران حقیقی همراه بود. ارزش معاملات خرد بازار به ۳۲هزار میلیارد تومان رسید و در همین حال، حدود ۲هزار و ۴۰۰میلیارد تومان پول توسط سرمایهگذاران حقیقی وارد بازار شد. این موضوع در کنار گستردگی صفوف تقاضا، تصویری از غلبه تقاضا بر عرضه در جریان معاملات ارائه میکند. بررسی دامنه سبز و قرمز بازار نیز نشان داد ۹۰درصد نمادهای معاملاتی در محدوده مثبت به کار خود پایان دادند و تنها ۱۰درصد نمادها با افت قیمت مواجه شدند.
در پایان معاملات، حدود ۸ هزار و ۶۰۰میلیارد تومان سفارش خرید همچنان در تابلو باقی ماند و از طرفی، خبری از صفهای فروش سنگین نبود. تداوم این وضعیت نشان میدهد تقاضا دست بالا را در معاملات دارد. با این حال، افزایش نوسان قیمتها میتواند از تغییر تدریجی آرایش بازار و ورود معاملات به مرحلهای متفاوت حکایت داشته باشد.
وضعیت حساس بورس
بازار سهام پس از نوسانات روزهای اخیر، بار دیگر با افزایش تقاضا و رشد شاخصها همراه شد. در کنار بورس، بازار ارز و طلا نیز در مسیر صعودی حرکت کردند تا پرواز دستهجمعی بازارهای دارایی، توجهها را به رفتار سرمایههای خرد و چشمانداز معاملات جلب کند.
محمد موذن، کارشناس بازارهای مالی، در گفتوگو با «دنیای اقتصاد» به بررسی وضعیت معاملات یکشنبه پرداخت و گفت: بورس تهران پس از فشار فروش سنگین روز شنبه، در معاملات دیروز با چرخشی محسوس در سمت تقاضا همراه شد. نکته مهم معاملات دیروز، فراگیر بودن تقاضا در بخش بزرگی از بازار بود؛ بهطوریکه در پایان معاملات، حدود ۹۰درصد نمادها در محدوده مثبت قرار گرفتند و ارزش صفهای خرید به حدود ۱۳هزار میلیارد تومان رسید.
این کارشناس بازار سرمایه ادامه داد: از منظر جریان نقدینگی نیز معاملات دیروز نسبت به روز شنبه تغییر قابلتوجهی داشت و حدود ۲هزار و ۴۰۰میلیارد تومان وارد بازار سهام شد و ارزش معاملات خرد به حدود ۳۲هزار میلیارد تومان رسید. هرچند این رقم همچنان پایینتر از میانگین ماهانه معاملات است، اما همسویی افزایش ارزش معاملات با ورود پول و گسترش تقاضا در سطح بازار را میتوان نشانهای از بازگشت تمایل به سمت خرید سهام دانست.
مؤذن با اشاره به وضعیت تکنیکال بازار گفت: با وجود بهبود معاملات، بورس همچنان در منطقهای حساس قرار دارد. شاخص کل پس از یک رشد پرشتاب و نوسانات شدید هفته گذشته، اکنون میان حمایتهای ۷میلیون و ۱۴۰هزار و ۶میلیون و ۸۰۰هزار واحد از یکسو و مقاومت مهم ۷میلیون و ۶۵۰هزار واحد از سوی دیگر قرار گرفته است. بنابراین رفتار بازار در نزدیکی سقف قبلی میتواند جهت حرکت بعدی شاخص را مشخص کند.
بورس و دو سناریو
محمد موذن در ادامه اظهارات خود دو سناریو را برای بازار سرمایه محتمل دانست و گفت: در سناریوی صعودی، شاخص کل بورس باید بتواند محدوده ۷میلیون و ۶۵۰هزار واحد را با قدرت پشت سر بگذارد و مهمتر از خود شکست، بالای این سطح تثبیت شود. برای معتبر بودن چنین حرکتی، تداوم ورود پول، حفظ ارزش معاملات در سطوح بالا و استقبال گسترده از نمادها اهمیت زیادی دارد.
این کارشناس بازار سرمایه افزود: در صورت محقق شدن این شرایط، عبور از سقف قبلی میتواند مسیر حرکت شاخص را به سمت هدف نخست در محدوده ۸میلیون و ۲۰۰هزار واحد باز کند و در ادامه، محدوده ۹میلیون و ۳۰۰ هزار واحد نیز بهعنوان هدف بعدی مطرح شود.
او گفت: محرک اصلی این سناریو میتواند کاهش ریسکهای سیستماتیک، تداوم جریان ورود پول به بازار، افزایش انتظارات تورمی یا ارزی و بهبود چشمانداز سودآوری شرکتها باشد. گزارشهای اخیر بازار نیز نرخ ارز، قیمت جهانی کالاها، نرخ بهره و فضای سیاسی و اقتصادی را از مهمترین متغیرهای تعیینکننده مسیر بورس در پاییز میدانند.
مؤذن در تشریح سناریوی دوم گفت: ممکن است شاخص به سمت محدوده ۷میلیون و ۶۵۰هزار واحد حرکت کند، اما توان عبور پایدار از این سطح را نداشته باشد. در این حالت، احتمال افزایش عرضه و شناسایی سود در محدوده سقف قبلی بیشتر میشود و بازار میتواند برای مدتی وارد یک فاز نوسانی میان محدوده ۷میلیون و ۱۴۰هزار تا ۷میلیون و ۶۵۰هزار واحد شود.
او افزود: در این سناریو، نه قدرت خریداران برای آغاز یک موج صعودی جدید کافی است و نه فشار فروش آنقدر شدید خواهد بود که حمایت اصلی بازار شکسته شود. کاهش تدریجی ارزش معاملات، نوسان ورود و خروج پول حقیقیها و چرخش نقدینگی میان صنایع مختلف میتواند مشخصه چنین شرایطی باشد.
او ادامه داد: این سناریو با توجه به رشد قابلتوجه ماههای گذشته بازار اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ زیرا بخشی از سهامداران در سطوح بالاتر ممکن است به سمت ذخیره سود حرکت کنند و حتی در صورت باقی ماندن عوامل بنیادی مثبت، دورههایی از اصلاح یا جابهجایی نقدینگی میان صنایع شکل بگیرد.
مؤذن گفت: سناریوی منفی زمانی تقویت میشود که بازار در محدوده ۷میلیون و ۶۵۰ هزار واحد با عرضه سنگین مواجه شود و همزمان جریان ورود پول حقیقیها معکوس شود. در این صورت، نخستین سطح مهم برای شاخص محدوده ۷میلیون و ۱۴۰هزار واحد خواهد بود. شکست و تثبیت شاخص زیر این سطح میتواند فشار فروش را افزایش داده و زمینه حرکت به سمت حمایت مهمتر ۶میلیون و ۸۰۰هزار واحد را فراهم کند.
او افزود: مهمترین ریسک این سناریو، افزایش دوباره نااطمینانیهای سیاسی و اقتصادی و تشدید ریسکگریزی سرمایهگذاران است. تجربه ماههای اخیر بورس نیز نشان داده است که در دورههایی که ریسکهای سیستماتیک افزایش پیدا میکنند، متغیر ریسک میتواند حتی برای مدتی بر عوامل بنیادی شرکتها غلبه کند.
این کارشناس بازار سرمایه همچنین به نرخ بازده بدون ریسک اشاره کرد و گفت: نرخ بازده اوراق بدونریسک همچنان رقیب جدی بورس است. قرار گرفتن «نرخ بازده تا سررسید اخزا» در محدوده بیش از ۴۲درصد به این معناست که بازار سهام برای جذب پایدار نقدینگی باید بازده مورد انتظار بالاتری ایجاد کند.
او افزود: علاوه بر این، کسری بودجه و شرایط انقباضی اقتصاد نیز میتواند از مسیر نرخ سود، تامین مالی و عملکرد بنگاهها بر ارزشگذاری سهام فشار وارد کند. تحلیلهای اخیر نیز بر انتقال ریسک ناشی از کسری بودجه میان دولت، شبکه بانکی و بازار سرمایه تاکید کردهاند.
