بازگشت سرمایهگذاران حقیقی به تالار شیشهای؛
سیگنال جدید بورسی
شاخص کل بورس روز گذشته در دقایق ابتدایی معاملات با افزایش ارتفاع همراه شد و حتی توانست وارد محدوده ۷میلیون و ۳۰۰هزار واحد شود، اما با گذشت زمان بر شدت عرضهها افزوده شد. با این حال، فضای کلی بازار نسبت به روز یکشنبه متعادلتر بود و تعداد نمادهای مثبت و منفی فاصله محسوسی با یکدیگر نداشت. در سمت جریان مالکیت حقیقیها نیز بازار در نهایت عملکرد مثبتی را ثبت کرد.
اگرچه در دقایق ابتدایی معاملات حدود یکهزار و ۲۰۰میلیارد تومان پول حقیقیها از بازار سهام خارج شد اما در ادامه این روند تغییر کرد و معاملات روز دوشنبه با ورود حدود ۷۶۹میلیارد تومان پول حقیقیها به بازار سهام پایان یافت.
ارزش معاملات نیز همچنان در سطوح مناسبی قرار گرفت و به حدود ۵۰ همت رسید. از سوی دیگر، یکهزار و ۹۰۰میلیارد تومان در ابتدای معاملات از صندوقهای درآمد ثابت خارج شد که بخشی از این منابع به سمت سهام و بخشی دیگر به سمت صندوقهای سکه و طلا حرکت کرد. صندوقهای طلا با وجود آنکه عمدتا در محدوده منفی معامله شدند، همچنان با ورود پول روبهرو بودند.
در میان صنایع نیز پتروشیمیها و بانکها بیشترین نقش را در سمت تقاضا ایفا کردند و بخش قابلتوجهی از خریدهای بازار در این دو گروه متمرکز بود.
دوراهی بورس
بازار سرمایه پس از ثبت بازدهی بیش از ۱۰۰درصدی در ماههای اخیر، اکنون وارد مرحلهای شده است که شکلگیری اصلاح و افزایش عرضه در آن اتفاقی دور از انتظار نیست. بورس پس از یک دوره طولانی رشد، طی روزهای اخیر با احتیاط معاملهگران مواجه بوده و سه روز متوالی در محدوده منفی معامله شده است؛ با این حال، این افت را نمیتوان بهتنهایی نشانه تغییر روند بازار یا آغاز یک ریزش سنگین دانست. در واقع، پس از چنین رشدی، طبیعی است که بخشی از سرمایهگذاران اقدام به شناسایی سود کنند.
گروهی دیگر نیز ممکن است با توجه به رسیدن شاخص به محدودههای حساس تکنیکال، تغییراتی را در استراتژی معاملاتی خود ایجاد کنند. بنابراین، احتیاط معاملهگران پس از یک دوره صعود متوالی، بخشی از رفتار طبیعی بازار محسوب میشود. از سوی دیگر، اصلاح بازار میتواند به شکلهای مختلفی رخ دهد. در برخی مقاطع، شاخص با افت قیمت مواجه میشود و در برخی دورهها نیز بازار با کاهش شتاب رشد و جابهجایی سرمایههای خرد میان صنایع، یک اصلاح زمانی را تجربه میکند. در شرایط فعلی نیز باید میان یک اصلاح کوتاهمدت پس از رشد قابلتوجه و تغییر اساسی روند بازار تفاوت قائل شد.
نکته مهم این است که رشد بیش از ۱۰۰درصدی شاخص در مدت ۴ ماه بهطور طبیعی احتمال افزایش عرضه و استراحت بازار را بالا میبرد. بنابراین، منفی شدن چند روز اخیر بهخودیخود اتفاقی عجیب یا غیرعادی نیست و میتواند بخشی از فرآیند متعادل شدن بازار پس از یک دوره پرشتاب صعودی باشد. کارشناسان معتقدند ادامه مسیر بازار به مجموعهای از عوامل از جمله وضعیت ورود پول، نرخ ارز، گزارش عملکرد شرکتها، شرایط سیاسی و میزان تقاضای سرمایهگذاران بستگی دارد. در نتیجه، برای ارزیابی روند آینده، باید علاوه بر رفتار شاخص، کیفیت معاملات و ورود و خروج پول را نیز زیر نظر گرفت.
واکنش بازار به ریسک
کارشناسان معتقدند بورس در شرایط پرریسکی قرار ندارد و در صورتی که ریسکهای سیاسی و نظامی تشدید نشوند، میتوان به بهبود تدریجی شرایط بازار و بازگشت تعادل به معاملات امیدوار بود. از سوی دیگر، رفتار معاملهگران در این مقطع نشان میدهد که بازار بیش از آنکه با کمبود پول مواجه باشد، در حال ارزیابی دوباره شرایط و سنجش میزان ریسک است. در چنین وضعیتی، واکنش بورس به اخبار سیاسی میتواند سریع باشد، اما ماندگاری این واکنش تا حد زیادی به تداوم یا کاهش نااطمینانیها بستگی دارد. به همین دلیل، نمیتوان هر موج عرضه را به معنای تغییر مسیر کلی بازار تلقی کرد.
در این میان، کیفیت معاملات در روزهای آینده اهمیت بیشتری پیدا میکند. اگر ارزش معاملات در سطوح مناسب باقی بماند و تقاضا بتواند در برابر عرضهها مقاومت کند، بازار فرصت بیشتری برای بازسازی تعادل خواهد داشت. همچنین چرخش پول میان صنایع و نمادها میتواند باعث شود حتی در صورت ادامه احتیاط در شاخص کل، برخی گروهها همچنان مورد توجه معاملهگران قرار گیرند.
به اعتقاد کارشناسان، بورس در شرایطی قرار دارد که اخبار سیاسی میتواند بر رفتار کوتاهمدت سرمایهگذاران اثر بگذارد، اما متغیرهای اقتصادی همچنان نقش مهمی در تعیین مسیر میانمدت بازار دارند. نرخ ارز، وضعیت فروش شرکتها، گزارشهای عملکرد و چشمانداز سودآوری بنگاهها از جمله عواملی هستند که میتوانند نگاه سرمایهگذاران را از نوسانات روزانه به سمت ارزش واقعی سهام بازگردانند. از این رو، در صورت کنترل ریسکهای بیرونی، مسیر معاملات میتواند بار دیگر بیشتر تحت تاثیر متغیرهای بنیادی قرار گیرد.
برزو حقشناس، کارشناس بازارهای مالی، در گفتوگو با «دنیای اقتصاد» درباره وضعیت بازار سرمایه در روزهای اخیر گفت: معاملات بازار سهام در روز شنبه تحت تاثیر چند عامل با فشار فروش بسیار سنگینی آغاز شد و تقریبا بخش بزرگی از بازار به صف فروش رفت. نخستین عامل، افزایش سطح ریسکهای سیاسی بود. صحبتهای اخیر دونالد ترامپ نشان میدهد احتمال افزایش ریسکها بیشتر شده است و بازار نیز نسبت به این موضوع واکنش نشان داد.
او با بیان اینکه بورس در شرایط کنونی دیگر مانند ماههای گذشته نیست که در برابر افزایش ریسکهای سیاسی واکنش محدودی نشان دهد، اظهار کرد: در تیر و مردادماه، با وجود ریسکهای سیاسی، بازار حتی در برخی مقاطع با صفهای خرید آغاز به کار میکرد و واکنش چندانی به افزایش ریسکها نشان نمیداد. اما اکنون پس از رشد قابلتوجه شاخص و رسیدن آن به محدودههای حساس تکنیکال، حساسیت بازار نسبت به افزایش تنشها بیشتر شده است. در شهریورماه نیز چند بار شاهد افزایش سطح ریسک بودیم که با واکنش شدید بازار همراه شد.
این کارشناس عامل دیگر فشار فروش را کاهش ضریب اعتباری عنوان کرد و گفت: سازمان بورس روز چهارشنبه در نامهای ضریب اعتبار سهام را کاهش داد. این ضریب برای سهام از ۶۵ به ۶۰درصد کاهش یافت و برای برخی صندوقها، از جمله صندوقهای اهرمی، نیز کاهشهایی در نظر گرفته شد. این تصمیم در شرایطی که به پایان ماه نزدیک میشویم و برخی کارگزاریها نیز در پایان شهریورماه اقدام به تسویه اعتبارات مشتریان میکنند، فشار فروش را در بازار افزایش داد. او ادامه داد: از سوی دیگر، شاخص کل به محدوده حساسی رسیده و بسیاری از فعالان بازار انتظار داشتند پس از رشد اخیر، اصلاحی در بازار شکل بگیرد. با این حال، معاملات دو روز اخیر نشانههایی از تقویت تقاضا را نیز نشان داد. بازار حجم معاملات مناسبی داشت و درحالیکه فشار عرضه بالا بود، خریداران نیز در بخشهایی از بازار فعال شدند. این موضوع تا حدودی امیدواری سهامداران را افزایش داد.
او گفت: در معاملات دیروز وضعیت تقاضا نسبت به روز یکشنبه بهتر بود و این تقاضا خود را در بازار نشان داد. بخش قابلتوجهی از صفهای فروش در نمادهای بزرگ و کوچک جمع شد و در پایان معاملات نیز تعداد نمادهای مثبت افزایش یافت و از تعداد نمادهای منفی کاسته شد. این تغییرات را میتوان از نشانههای امیدوارکننده برای بازار دانست.
این کارشناس افزود: اگر در ادامه هفته سطح تنشها تشدید نشود و ریسکهای سیاسی افزایش پیدا نکند، در کنار آن بازارساز نیز نقش حمایتی خود را با قدرت بیشتری ایفا کند، میتوان انتظار داشت بازار دوباره به مدار صعودی بازگردد و هفته را با شرایط بهتری به پایان برساند. البته مهمترین متغیر در این میان، عدم تشدید تنشها و کنترل سطح ریسکهای سیاسی است. در صورت ثبات این متغیر، میتوان انتظار معاملات بهتری برای روزهای پیش رو داشت.
