سه سناریو پس از رکورد تاریخی
پس از چند هفته اصلاح قیمت، معاملات روز چهارشنبه نشان داد؛ جریان سرمایههای خرد دوباره به سمت سهام در حال حرکت است. ارزش بالای ورود پول، رشد گسترده نمادهای بزرگ و کوچک و رکوردشکنی شاخص کل، همگی نشانههایی هستند که از تقویت انتظارات مثبت در میان فعالان بازار خبر میدهند.
بسیاری از کارشناسان معتقدند، زمانی که یک روند اصلاحی به پایان نزدیک میشود، نخستین نشانه آن بازگشت پول حقیقیها و افزایش قدرت خریداران است.
این موضوع در معاملات دیروز به وضوح قابل مشاهده بود. البته تحلیلگران معتقدند، برای اعلام پایان قطعی اصلاح بازار هنوز زود است. اگرچه ورود قابلتوجه پول و عبور شاخص از مقاومتهای مهم، سیگنالهای مثبتی محسوب میشوند، اما تثبیت این روند نیازمند تداوم ورود پول و حفظ تقاضا در روزهای آینده است. اگر ورود سرمایههای خرد نیز ادامه پیدا کند و شاخص بتواند سطوح جدید را حفظ کند، میتوان با اطمینان بیشتری از آغاز موج جدید صعودی سخن گفت. یکی دیگر از متغیرهای مهم این روزهای بازار، کاهش نرخ دلار آزاد است.
بررسی رفتار معاملات نشان میدهد که عقبنشینی اخیر نرخ ارز نهتنها مانعی برای رشد بورس نبوده، حتی همزمان با افزایش تقاضا و ورود قابلتوجه پول به بازار سهام همراه شده است. در همین رابطه حجت سرهنگی، کارشناس بازارهای مالی، در گفتوگو با «دنیایاقتصاد» اظهار کرد: اگر افت نرخ دلار آزاد در نتیجه بهبود روابط خارجی، کاهش نااطمینانی و حرکت به سمت سیاستهای اقتصادی باثبات رخ دهد، میتواند به نفع بازار سرمایه تمام شود. کاهش ریسک سیستماتیک، بهبود چشمانداز فعالیت بنگاهها، افزایش پیشبینیپذیری وضعیت اقتصاد و تقویت اعتماد سرمایهگذاران، عواملی هستند که میتوانند زمینه ورود سرمایههای جدید به بورس را فراهم کنند.
به گفته این کارشناس، همزمان با کاهش نرخ دلار، کاهش فاصله میان دلار توافقی و دلار آزاد نیز میتواند بخشی از آثار منفی افت نرخ ارز را برای شرکتهای صادراتمحور جبران کند. نزدیک شدن نرخ تسعیر ارز به قیمتهای واقعی، سودآوری این شرکتها را تقویت میکند و از فشار ناشی از کاهش نرخ دلار آزاد میکاهد.
حجت سرهنگی افزود: در شرایط فعلی، سهسناریو پیش روی بورس تهران قرار دارد که هر یک میتواند مسیر متفاوتی را برای نماگرهای بازار ترسیم کند.
در سناریوی نخست، اگر ریسکها در سطوح فعلی باقی بمانند و از تشدید دوباره آنها جلوگیری شود، احتمال تداوم روند صعودی بورس بسیار بالا خواهد بود. در این شرایط، شاخص کل میتواند در گام نخست به محدوده ۶.۱ تا ۶.۳میلیون واحد دست یابد. این برآورد تنها بر پایه تحلیل تکنیکال نیست، بلکه از منظر متغیرهای بنیادی نیز بازار همچنان از ظرفیت رشد برخوردار است.
به گفته این کارشناس، در صورت دستیابی به یک توافق پایدار و کاهش محسوس ریسکهای سیستماتیک، چشمانداز بازار میتواند فراتر از اهداف میانمدت باشد. در چنین شرایطی، افزایش ورود سرمایه، بهبود سودآوری شرکتها، کاهش هزینه سرمایه و رشد نسبتهای ارزشگذاری، دستیابی شاخص کل به محدوده ۷میلیون واحد را نیز به سناریویی قابل تحقق تبدیل خواهد کرد.
او با اشاره به سناریوی سوم اظهار کرد: سناریوی سوم نیز وجود دارد که همچنان قابل چشمپوشی نیست. اگر بار دیگر ریسک افزایش یابد یا اقتصاد با شوکهای جدید مواجه شود، احتمال توقف روند صعودی و ورود بازار به یک فاز اصلاحی وجود خواهد داشت.
حتی در این سناریو نیز انتظار نمیرود بورس با ریزشهای عمیق مشابه دورههای گذشته مواجه شود. دلیل این موضوع آن است که بسیاری از شاخصهای ارزشگذاری در پایینترین سطوح تاریخی خود قرار دارند. ارزش دلاری بازار نسبت ارزش بازار به سود خالص شرکتها و همچنین نسبت ارزش بازار به فروش بنگاههای بورسی، همگی نشاندهنده ارزندگی بازار هستند و از محدود بودن ظرفیت افت قیمتها حکایت دارند.
بر همین اساس، در بدبینانهترین سناریو نیز انتظار میرود شاخص کل نهایتا تا محدوده ۴.۶ تا ۴.۷میلیون واحد عقبنشینی کند. این سطح میتواند بهعنوان یک حمایت بنیادی برای بازار عمل کند. بنابراین، اگرچه بورس پس از رکوردشکنی اخیر وارد مرحله حساسی شده است؛ اما تا زمانی که متغیرهای کلان اقتصادی و سیاسی دستخوش تغییرات منفی نشوند، همچنان کفه ترازو به نفع سناریوی تداوم روند صعودی و ثبت قلههای جدید سنگینی میکند.
افزون بر آن نسبت قیمت به سود گذشته نگر (p/e ttm) بازار در محدوده ۶.۵واحد قرار دارد؛ این سطح از منظر تاریخی یکی از کفهای ارزندگی بورس محسوب میشود و نشان میدهد، قیمت بسیاری از سهام هنوز متناسب با رشد سودآوری شرکتها تعدیل نشده است.
به همین دلیل، بسیاری از تحلیلگران معتقدند در صورت تداوم ورود نقدینگی و حفظ ثبات اقتصادی، بازار همچنان پتانسیل رشد خواهد داشت.
