آیا روند صعودی بازار سهام ادامهدار خواهد بود؟
آزمون پایداری رالی بورس
رکورد شکنی ارزش معاملات
یکی از مهمترین ویژگیهای موج صعودی اخیر بورس تهران، رشد خیرهکننده ارزش معاملات خرد بود؛ متغیری که همواره بهعنوان نبض ورود و خروج نقدینگی شناخته میشود. بررسی دادههای معاملات سهام، نشان میدهد که همزمان با بازگشایی بازار در سال جاری، ارزش دادوستدها با سرعتی بیسابقه افزایش یافت و در ۲۶ خردادماه به بیش از ۵۴ هزارمیلیارد تومان رسید؛ رقمی که تاکنون در تاریخ بورس تهران سابقه نداشته است. با در نظر گرفتن نرخ ارز در همان مقطع، ارزش معاملات روزانه بازار حدود ۳۰۰میلیون دلار برآورد میشود؛ عددی که بیانگر بازگشت کمسابقه نقدینگی به بازار سرمایه بود.
البته بخشی از این افزایش را باید در رشد نرخ دلار و کاهش ارزش ریال جستوجو کرد؛ موضوعی که باعث شده ارزش اسمی معاملات نسبت به سالهای گذشته بزرگتر به نظر برسد. با این حال حتی با تعدیل این اثر نیز نمیتوان نقش افزایش مشارکت سرمایهگذاران را نادیده گرفت. همزمان با رشد شاخص کل، ورود سرمایههای جدید، افزایش گردش معاملات و بهبود عمق بازار، تصویر متفاوتی نسبت به ماههای رکودی گذشته ترسیم کرد.
نمودار میانگینهای متحرک ارزش معاملات نیز این موضوع را بهخوبی تایید میکند. در جریان صعود اخیر، میانگین متحرک پنجروزه با فاصلهای قابلتوجه بالاتر از میانگینهای ۲۰ و ۶۰ روزه قرار گرفت؛ وضعیتی که در تحلیلهای فنی، نشانهای از شتاب بالای ورود پول و قدرت روند صعودی تلقی میشود. در واقع هرچه فاصله میان میانگین کوتاهمدت با میانگینهای بلندمدت بیشتر شود، نشان میدهد موج تقاضا از پشتوانه نقدینگی قویتری برخوردار است و احتمال ادامه روند افزایشی بیشتر خواهد بود.
در فاز استراحت
همانگونه که جهش ارزش معاملات در مدت کوتاهی شکل گرفت، با فروکش کردن هیجانات اولیه نیز روند معاملات وارد مرحلهای متعادلتر شد. دادهها نشان میدهد که پس از ثبت رکورد تاریخی، ارزش معاملات خرد به تدریج کاهش یافته و اکنون در محدوده ۲۰ تا ۳۰ هزارمیلیارد تومان نوسان میکند. مهمتر از کاهش مقدار معاملات، تغییر آرایش میانگینهای متحرک است؛ بهگونهای که میانگین پنجروزه اکنون پایینتر از میانگین ۲۰ روزه قرار گرفته است.
از منظر آماری، این اتفاق اهمیت زیادی دارد. تجربه دورههای مختلف بورس تهران نشان میدهد زمانی که میانگین کوتاهمدت ارزش معاملات بالاتر از میانگینهای میانمدت و بلندمدت قرار دارد، بازار معمولا در فاز رونق قرار گرفته و روندهای صعودی از پشتوانه مناسبی برخوردار هستند. برعکس، زمانی که میانگین پنجروزه به زیر میانگینهای بلندمدت بازمیگردد، معمولا سرعت گردش نقدینگی کاهش یافته و بازار وارد مرحله اصلاح قیمتی یا اصلاح زمانی میشود.
البته این وضعیت الزاما به معنای آغاز یک روند نزولی نیست. بسیاری از روندهای صعودی قدرتمند، پس از ثبت رشدهای سریع، وارد دورهای از استراحت و بازگشت به میانگین میشوند تا بخشی از هیجانات تخلیه شود. در چنین شرایطی، کاهش نسبی ارزش معاملات میتواند نشانهای از احتیاط سرمایهگذاران و انتظار برای مشخص شدن جهت بعدی بازار باشد. به بیان دیگر، افت ارزش معاملات در صورتی نگرانکننده خواهد بود که برای مدت طولانی ادامه یابد و همزمان با آن فشار فروش نیز افزایش پیدا کند.
کلید ادامه رالی
اکنون مهمترین متغیر پیش روی بورس تهران، رفتار ارزش معاملات در هفتههای آینده است. بر اساس روند تاریخی محدوده ۲۰ تا ۳۰ هزارمیلیارد تومان را میتوان ناحیه تعادل بازار دانست؛ محدودهای که نه از رونق پرقدرت حکایت دارد و نه نشانهای از رکود عمیق است. از این رو، بازار در شرایط کنونی بیش از هر چیز به یک محرک جدید برای افزایش جریان نقدینگی نیاز دارد.
اگر ارزش معاملات خرد بتواند بار دیگر در سطوح بالاتر از ۳۰ هزارمیلیارد تومان تثبیت شود، به تدریج میانگین پنجروزه نیز مسیر صعودی خود را از سر خواهد گرفت و احتمال عبور دوباره آن از میانگین ۲۰ روزه افزایش مییابد. چنین تغییری معمولا به منزله بازگشت قدرت خریداران و آغاز موج جدید ورود سرمایه به بازار تلقی میشود.
در این سناریو، احتمال آنکه شاخص کل بتواند بار دیگر به سمت سقف تاریخی ۵.۳ میلیون واحد حرکت کند، افزایش خواهد یافت.
در مقابل، اگر ارزش معاملات در سطوح فعلی باقی بماند یا به زیر این محدوده سقوط کند، احتمال تداوم فاز استراحت بازار بیشتر خواهد شد.
تجربه سالهای گذشته نشان داده است که بدون ورود مستمر نقدینگی، حتی انتشار اخبار مثبت و رشد سودآوری شرکتها نیز به تنهایی قادر به حفظ روندهای صعودی نیستند. در نهایت، آنچه اعتبار یک رالی را تعیین میکند، کیفیت و حجم مشارکت سرمایهگذاران در معاملات روزانه است.
به همین دلیل، شاید مهمترین آزمون پیش روی بورس تهران در سنجهای به نام ارزش معاملات رقم بخورد. تا زمانی که جریان نقدینگی دوباره تقویت نشود، بازار احتمالا در وضعیت تعادل و نوسان باقی خواهد ماند. اما اگر ارزش معاملات بار دیگر از مرز ۳۰ همت عبور کرده و میانگین متحرک پنجروزه جایگاه خود را بالاتر از میانگینهای ۲۰ و ۶۰ روزه تثبیت کند، میتوان این رخداد را نشانهای از احیای تقاضا و آغاز مرحله تازهای از رونق بازار سهام دانست؛ مرحلهای که در آن، رالی اخیر از یک جهش کوتاهمدت به روندی پایدارتر تبدیل خواهد شد.
