بازار سهام برای برای رونق پایدار به چه عواملی نیاز دارد؟
چهار شرط تغییر مسیر بورس
بررسی معاملات روزهای اخیر و دیدگاه کارشناسان نشان میدهد، بازگشت پایدار بورس به مدار رونق، تنها با رشد مقطعی شاخصها یا ورود محدود پول محقق نخواهد شد. کاهش تنشهای سیاسی، ثبات نسبی در وضعیت بازار ارز، افزایش ارزش معاملات خرد و تداوم ورود پول سرمایهگذاران حقیقی، ۴ متغیر کلیدی هستند که میتوانند زمینه خروج بازار از وضعیت کنونی را فراهم کنند.
از سویی، هرگونه افزایش نااطمینانی یا بازگشت ریسکهای سیاسی، بار دیگر سرمایهگذاران را به سمت احتیاط هدایت خواهد کرد و احتمال حرکت بخشی از منابع به بازارهای موازی را افزایش میدهد. به نظر میرسد، وضعیت بورس به تحقق همین شروط گره خورده و فعالان بازار نیز با دقت تحولات بیرونی را دنبال میکنند تا مشخص شود آیا زمان تغییر مسیر فرا رسیده است یا بازار همچنان باید در فضای مبهم باقی بماند.
بازگشت به تعادل؟
بورس تهران مرداد را متعادل آغاز کرد و ورود پول در معاملات دیروز نشان داد؛ تالار شیشهای تا حدودی از فضای ملتهب روزهای گذشته فاصله گرفته است. بازار سهام که در هفتههای اخیر زیر فشار برخی ریسک ها و خروج پول قرار داشت، در معاملات دیروز نشانههایی از بهبود وضعیت معاملات را بروز داد.
ورود شاخصها به مسیر صعودی و ثبت ورود بیش از ۲۶۰میلیارد تومان پول حقیقیها از جمله تحولاتی بود که توجه کارشناسان بازار را به خود جلب کرد. کارشناسان معتقدند؛ ورود پول به بازار نخستین نشانه چرخش رفتار معاملهگران پس از روزهای سرخ اخیر است. هرچند این میزان ورود پول در مقایسه با روزهای سبز بازار در خردادماه، چندان قابلتوجه نیست، اما از منظر روانی میتواند اهمیت قابلتوجهی داشته باشد. این موضوع بیانگر آن است که بخشی از سرمایههای حقیقی دوباره مسیر بازار سهام را انتخاب کردهاند.
بررسی ارزش معاملات خرد نیز همچنان نشان میدهد؛ احتیاط از فضای معاملات رخت برنبسته است. دیروز ارزش معاملات خرد در کانال ۲۳ هزارمیلیارد تومان قرار گرفت که هنوز فاصله محسوسی با روزهای پررونق بازار دارد. بنابراین واضح است که بخش قابلتوجهی از سرمایهگذاران ترجیح میدهند تا همچنان استراتژی محتاطانه را در دستور کار خود قرار دهند. اگرچه رشد شاخصها و بازگشت پول حقیقیها میتواند نشانهای امیدوارکننده برای بازار تلقی شود، اما بسیاری از تحلیلگران معتقدند برای تغییر پایدار روند بازار تنها ورود پول کافی نیست.
تجربه ماههای اخیر نشان داده است که بورس تهران معمولا به تحولات بیرونی واکنش بیشتری نشان میدهد تا وضعیت بنیادی بازار. در چنین شرایطی، سرمایهگذاران همچنان چشمانتظار سیگنالهایی هستند که بتواند سطح نااطمینانی را کاهش دهد. بنابراین سیگنالهای منفی از پیشروی عدم قطعیتها توان آن را دارد که دوباره فضای محتاطانه را بر بازار حاکم و روند ورود پول را متوقف کند.
از سوی دیگر، بسیاری از سهام پس از اصلاح هفتههای گذشته به محدودههای جذاب قیمتی رسیدهاند و همین موضوع باعث شده است بخشی از سرمایهگذاران بلندمدت بار دیگر به بازار توجه نشان دهند. با وجود این، تا زمانی که ریسکهای غیراقتصادی کمرنگ نشوند، بعید به نظر میرسد ورود پول با شتاب بیشتری ادامه یابد.
عبور از روزهای سخت
کارشناسان بر این باورند که آنچه دیروز در تالار شیشهای مشاهده شد، بیشتر بیانگر تلاش بازار برای رسیدن به تعادل است. بورس در هفتههای گذشته تحتتاثیر ریسکهای بیرونی، بخشی از اعتماد سرمایهگذاران را از دست داد و اکنون برای جبران این وضعیت، به مجموعهای از عوامل حمایتی نیاز دارد. کاهش تنشهای سیاسی، ثبات نسبی در بازار ارز، افزایش ارزش معاملات خرد و تداوم ورود پول حقیقیها، مهمترین متغیرهایی هستند که میتوانند زمینه عبور بازار از روزهای سخت اخیر را فراهم کنند.
در همین رابطه حجت سرهنگی کارشناس بازارهای مالی در گفتوگو با «دنیایاقتصاد» اظهار کرد: مسیر آینده بورس به کاهش ریسکهای سیاسی وابسته است و تا زمانی که سطح نااطمینانی در اقتصاد و فضای سیاسی کاهش پیدا نکند، نمیتوان انتظار داشت بازار وارد یک روند صعودی پایدار شود.
به گفته او، اگرچه بسیاری از سهام پس از اصلاحهای اخیر از منظر بنیادی به سطوح جذابی رسیدهاند و نسبتهای ارزندگی بازار نیز به محدودههای مناسبی رسیده است، اما تجربه هفتههای گذشته نشان داده که در شرایط پرریسک، متغیرهای بنیادی در اولویت دوم قرار میگیرند و تصمیم سرمایهگذاران بیش از هر چیز تحتتاثیر اخبار و تحولات بیرونی است.
او افزود: یکی از مهمترین شروط تغییر مسیر بازار، پیشبینی پذیر بودن وضعیت متغیرهای اثرگذار است. بنابراین شکلگیری چشماندازی روشن از روابط بینالمللی میتواند زمینه بازگشت اعتماد به بازار سهام را فراهم کند. در کنار کاهش ریسکها، افزایش ارزش معاملات خرد نیز از دیگر نشانههایی است که میتواند از تغییر وضعیت بازار حکایت داشته باشد.
به گفته این کارشناس، رشد شاخصها زمانی از استحکام کافی برخوردار خواهد بود که همزمان با آن ارزش معاملات نیز افزایش پیدا کند و ورود پول به بازار تداوم داشته باشد. در غیر این صورت، رشدهای مقطعی نمیتوانند مبنای قضاوت درباره آغاز یک روند صعودی جدید باشند.
این کارشناس با اشاره به وضعیت بازارهای موازی نیز اظهار کرد: در دورههایی که سطح نااطمینانی افزایش پیدا میکند، بخشی از سرمایهها بهطور طبیعی به سمت داراییهایی مانند ارز و طلا حرکت میکنند. سرمایهگذاران در چنین شرایطی ترجیح میدهند منابع خود را در بازارهایی نگهداری کنند که از نگاه آنها در برابر ریسکهای سیاسی واکنش سریعتری دارند. از همین رو، تا زمانی که فضای پرریسک ادامه داشته باشد، رقابت بورس با بازارهای موازی آسان نخواهد بود و بخشی از نقدینگی همچنان خارج از بازار سهام باقی میماند.
حجت سرهنگی اظهار کرد: هر زمان که از شدت ریسکهای سیاسی کاسته شود، بخشی از همین سرمایهها میتواند دوباره به بورس بازگردد. بازار سهام از منظر ارزندگی نسبت به بسیاری از بازارهای رقیب در موقعیت مناسبتری قرار دارد؛ اما این مزیت تنها زمانی خود را در قیمتها نشان خواهد داد که سرمایهگذاران نسبت به آینده اطمینان بیشتری پیدا کنند.
در واقع، کاهش ریسک شرط لازم برای فعال شدن ظرفیتهای بنیادی بازار است.
او در ادامه به موضوع احتمال تعطیلی دوباره بورس در شرایط بحرانی اشاره کرد و گفت: یکی از نگرانیهای مهم فعالان بازار، احتمال توقف معاملات در صورت تشدید تنشهاست.
از نگاه او، هرچند در شرایط خاص ممکن است تعطیلی کوتاهمدت بازار برای مدیریت هیجان اجتنابناپذیر باشد، اما ادامهدار شدن این وضعیت میتواند به اعتماد سرمایهگذاران آسیب بزند؛ زیرا سهامداران انتظار دارند حتی در شرایط دشوار نیز امکان تصمیمگیری درباره داراییهای خود را داشته باشند و محدود شدن این امکان، انگیزه حضور در بازار سرمایه را کاهش میدهد.
این کارشناس تاکید کرد: اگر سرمایهگذاران احساس کنند هر بار با افزایش ریسک احتمال بسته شدن بازار وجود دارد، طبیعی است که بخشی از منابع خود را به سمت بازارهای موازی منتقل کنند؛ بازارهایی که محدودیت کمتری برای خرید و فروش دارند. به همین دلیل، حفظ جریان عادی معاملات و ایجاد ثبات در سازوکار بازار، در کنار مدیریت ریسکهای سیاسی، از مهمترین عواملی است که میتواند اعتماد سرمایهگذاران را تقویت و مسیر تغییر روند بورس را هموار کند.
