سوء‌قصد به عباس آخوندی به روایت روزنامه سازندگی/ یک فرد مسلح بازداشت شده است

روز گذشته، خبر سوءقصد به عباس آخوندی، وزیر پیشین راه و شهرسازی، درحالی منتشر شد که بنا بر روایت جبهه اصلاحات ایران، حادثه سه روز پیش و پس از پایان نشست تخصصی بنیاد باران در کتابخانه ملی تهران رخ داده بود. به گفته جواد امام، سخنگوی جبهه اصلاحات و مدیرعامل بنیاد باران، فرد مسلحی که مدتی آخوندی را زیر نظر داشته، هنگام خروج او از محل نشست و پیش از آنکه سوار خودروی خود شود، وارد ماشین شده و راننده را تهدید کرده است. راننده از خودرو خارج می‌شود و در جریان درگیری با مهاجم، موفق می‌شود سلاح را از دست او بگیرد. در ادامه، نیروهای حراست کتابخانه که به گفته امام از طریق دوربین‌های مداربسته متوجه ماجرا شده بودند به محل می‌آیند و فرد مظنون را بازداشت کرده و به نیروی انتظامی تحویل می‌دهند. با این‌ حال، خبر زمانی ابعاد گسترده‌تری پیدا کرد که امام مدعی شد، فرد بازداشت ‌شده از ارتباط با گروهی پنج یا شش ‌نفره و قصد حذف شماری از چهره‌های مطرح کشور سخن گفته است. ادعایی که هنوز به‌طور مستقل تأیید نشده و در کنار نبود اطلاع‌رسانی رسمی درباره هویت و انگیزه فرد مظنون، پرسش‌های بیشتری درباره ابعاد حادثه، احتمال دخالت افراد دیگر و چرایی انتشار خبر با چند روز تأخیر ایجاد کرده است.

روایت جبهه اصلاحات از احتمال وجود افراد دیگر

ماجرا به سه‌شنبه ۲۱ مهرماه و پایان یکصد و چهل‌وهفتمین نشست تخصصی بنیاد باران در مجموعه کتابخانه ملی تهران بازمی‌گردد؛ نشستی با عنوان «گذارهای جهانی، زنجیره ارزش و معماری توسعه ایران» که آخوندی سخنران اصلی آن بود.

محمد طاهری، روزنامه‌نگار و سردبیر هفته‌نامه «تجارت فردا»، درباره جزئیات این واقعه در شبکه ایکس نوشت: «روایتی که من از ماجرای سوء‌قصد به دکتر آخوندی شنیدم این است که پس از پایان سخنرانی در مؤسسه باران، دکتر آخوندی قصد خروج از ساختمان را دارد اما یکی از حاضران با ایشان به گفت‌وگو می‌ایستد و صحبت‌شان حدود نیم ساعت طول می‌کشد. در این فاصله، فردی ناشناس به راننده نزدیک شد و پرسید چرا برای حرکت آماده نشده‌اند. راننده که تصور می‌کرد او از نیروهای حراست است، پاسخ داد که دکتر آخوندی به‌زودی خواهند آمد. فرد ناشناس سپس روی صندلی عقب خودرو نشست، اسلحه‌ای پشت ‌سر راننده گرفت و از او خواست سکوت کند. در نهایت راننده وقتی دید فرد مسلح شروع به باز کردن چند پاکت روی صندلی عقب کرده از خودرو بیرون پرید. بعد درگیری رخ داد و راننده توانست، خشاب اسلحه را خارج کند. فرد مسلح در حال ترک محل بود که نیروهای حراست پس از مشاهده درگیری در تصاویر دوربین‌های مداربسته، او را بازداشت کردند».

به گفته جواد امام، فرد مظنون پیش از حادثه نیز در مکان‌هایی که آخوندی حضور داشته، از‌جمله دانشگاه، دیده شده بود و یک روز پیش از نشست هم برای شناسایی محل به کتابخانه ملی رفته بود. امام همچنین توضیح داده که فرد بازداشت‌ شده از ارتباط با گروهی پنج یا شش ‌نفره سخن گفته که قصد حذف شماری از چهره‌های مطرح کشور را داشته‌اند. به گفته سخنگوی جبهه اصلاحات این فرد ادعا کرده که در صورت ناکامی او، افراد دیگری وارد عمل خواهند شد و این کار را انجام خواهند داد. امام همچنین از مطرح‌ شدن نام چند شخصیت دیگر به‌عنوان اهداف احتمالی خبر داده است.

سخنگوی جبهه اصلاحات در ادامه اظهاراتش این حادثه را در بستر نگرانی‌های گسترده‌تر درباره فعالیت نیروهای خودسر قرار داد و گفت: «به‌نظر می‌رسد با توجه به رفتار نیروهای خودسر و اقداماتی که برخی از آنها تحت ‌عنوان رفتارهای «آتش‌به‌اختیار» انجام می‌دهند، اتفاقاتی که این روزها شاهد آن هستیم، نگران‌کننده است». او در همین زمینه به تجمع‌های مقابل دفتر محمدجواد ظریف و منزل حسن روحانی و همچنین شعارها، اتهامات و فحاشی‌ها علیه برخی چهره‌های سیاسی اشاره کرد و پرسید: «به‌نظر می‌رسد این افراد از جایی تقویت می‌شوند؛ وگرنه برخورد با چنین رفتارهایی از وظایف و مأموریت‌های دستگاه‌های امنیتی است».

مدیرعامل بنیاد باران در ادامه با انتقاد از عدم برخورد با این رفتارها، گفت: «با توجه به اینکه دادستان به‌عنوان مدعی‌العموم، حتی نسبت به برخی رفتارهای جریان‌های سیاسی واکنش نشان می‌دهد، جای تعجب دارد که چرا در برابر این بی‌قانونی‌های آشکار، برخوردی صورت نمی‌گیرد؟!»

او هشدار داد که ادامه چنین وضعیتی می‌تواند به ایجاد هرج‌ومرج و آشوب منجر شود و افزود که پیامدهای آن متوجه دولت، نظام، دستگاه‌های امنیتی و انتظامی خواهد شد و آرامش مردم را مختل خواهد کرد. امام در پایان خواستار انجام وظایف قانونی دستگاه‌های مسئول و ارائه گزارشی دقیق درباره این حادثه شد.

«وقت اضافه» از نگاه آخوندی

برای آخوندی اما این حادثه یادآور تجربه‌ای قدیمی‌تر بوده است؛ وزیر پیشین راه و شهرسازی پس از انتشار خبر این حادثه، در کانال تلگرامی خود نوشت که پنجم مهرماه ۱۳۶۰ نیز حوالی ساعت پنج بعدازظهر، هدف سوءقصد سازمان مجاهدین خلق قرار گرفته و پنج گلوله با فاصله‌ای چندسانتی‌متری از پشت سرش عبور کرده‌اند. او در این ‌باره نوشت: «خداوند ۴۵ سال به من فرصت داد تا زندگی با معنی‌ای داشته باشم. هر چند آدمی اغلب قدر عمر را نمی‌داند. به‌ هر روی، داوری نهایی می‌ماند به روز واپسین در بارگاه الهی که به رحمت بی‌کران او امیدواریم».

آخوندی در ادامه درباره حادثه اخیر نیز نوشت که در ۲۱ مهر ۱۴۰۵ هدف گروهی قرار گرفته که افکارشان هنوز برای او شناخته‌شده نیست؛ اما این ‌بار هم پیش از اجرای عملیات توطئه خنثی شده است. او در پایان تأکید کرد: «یک‌بار دیگر خداوند به من فرصت زندگی داد تا ببینیم در این وقت اضافه برای ایران چه می‌کنیم و چه توشه‌ای برای آخرت برمی‌داریم».

اعتراض بنیاد باران به سه روز بی‌خبری

بنیاد باران در واکنش به این واقعه در بیانیه‌ای با اشاره به گذشت سه روز از حادثه از نبود اطلاع‌رسانی روشن از سوی دستگاه‌های مسئول انتقاد کرد. این بنیاد اعلام کرد که فرد مسلح در ورودی غربی پارکینگ کتابخانه ملی بازداشت شده و بنا بر اطلاعات اولیه، احتمال می‌رود، قصد تعرض به جان آخوندی را داشته است. بنیاد باران در عین حمایت از وزیر پیشین راه و شهرسازی، تأکید کرد که ابعاد و ماهیت حادثه باید بر پایه تحقیقات رسمی و مستند روشن شود.

در این بیانیه، پرسش‌هایی درباره چگونگی دسترسی فرد بازداشت‌شده به سلاح، مسیر ورود او به محل برگزاری نشست، تناسب تدابیر حفاظتی و اقداماتی که پس از بازداشت انجام شده، مطرح شده است. بنیاد باران مسئولیت پاسخگویی را متوجه نهادهای ذی‌ربط از‌جمله وزارت کشور، فرماندهی انتظامی و مسئولان تأمین امنیت استان تهران دانست و خواستار انتشار نتایج بررسی‌ها شد.

بنیاد باران همچنین تأکید کرد که وقوع یک رخداد مسلحانه در محدوده کتابخانه مل، به‌عنوان یکی از مجموعه‌های مهم فرهنگی کشور، نیازمند توضیح رسمی است. این بنیاد همچنین یادآور شد که طرح پرسش درباره عملکرد نهادهای مسئول به‌معنای پیش‌داوری درباره قصور یا مسئولیت اشخاص و سازمان‌ها نیست بلکه بخشی از ضرورت پاسخگویی عمومی است. به این ‌ترتیب انتشار دیرهنگام خبر خود به یکی از محورهای اصلی واکنش‌ها تبدیل شد؛ هرچند هنوز روشن نیست در فاصله وقوع حادثه تا انتشار عمومی آن، چه اقداماتی در روند رسیدگی انجام شده است.

احمد زیدآبادی، روزنامه‌نگار و تحلیلگر سیاسی نیز در واکنش به این ماجرا با یادآوری خطر تهدیدهای علنی علیه منتقدان و مخالفان نسبت به پیامدهای بی‌توجهی نهادهای مسئول هشدار داد. او نوشت: «ماجرایی که برای دکتر عباس آخوندی پیش آمده بی‌نهایت مهم و خطرناک است. من مدت‌هاست درباره ظهور باندهای متمایل به ترور و حذف فیزیکی شهروندان منتقد یا مخالف توسط شماری از فوق‌افراطی‌های مدعی دفاع از انقلاب و نظام و ارزش‌ها هشدار می‌دهم! کسی که با سخن، تهدید به خشونت و ترور می‌کند فقط در مرحله لفاظی باقی نمی‌ماند و سرانجام برنامه‌ای عملی هم برای تهدیدهای خود تدارک می‌بیند! اینکه دستگاه قضایی و نهادهای امنیتی در برابر تهدید علنی به خشونت و حذف فیزیکی شهروندان منتقد یا مخالفِ برخی از رویه‌ها و سیاست‌ها، خونسرد و بی‌اعتنا برخورد می‌کنند، واقعاً باعث حیرت و نگرانی است». زیدآبادی در ادامه با تأکید بر اینکه تهدیدهای لفظی ممکن است به اقدام عملی منجر شوند، برخورد نکردن با تهدیدکنندگان را نگران‌کننده دانست و هشدار داد: «اگر با تهدید تهدیدگران برخورد قانونی سریع نشود، ماجرای قتل‌های زنجیره‌ای به‌صورتی بسیار وسیع‌تر و دهشتنا‌ک‌تر تکرار خواهد شد».

در مقابل، خبرگزاری فارس به نقل از یک منبع آگاه امنیتی گزارش داد که بررسی‌ها درباره این حادثه ادامه دارد و تاکنون قرائنی مبنی بر سازمان‌یافته یا تروریستی بودن آن به‌دست نیامده است. به گفته این منبع، احتمال وجود انگیزه شخصی نیز در دست بررسی قرار دارد. روایتی که با اظهارات جواد امام درباره ارتباط فرد بازداشت‌شده با گروهی چندنفره تفاوت دارد.

با این ‌حال، روشن ‌شدن ابعاد و جزئیات حادثه تنها بخشی از ماجراست. اینکه فرد بازداشت‌ شده با چه انگیزه‌ای به محل آمده، چگونه به سلاح دسترسی پیدا کرده، آیا افراد دیگری در این اقدام نقش داشته‌اند و چرا خبر حادثه با چند روز تأخیر منتشر شده، پرسش‌هایی است که نهادهای مسئول باید به آنها پاسخ دهند. اما در کنار این بررسی‌ها، ضرورت مقابله جدی با تندروی و رفتارهای تهدیدآمیز در فضای سیاسی نیز نباید نادیده گرفته شود. بی‌توجهی به تهدیدها و عادی‌ شدن خشونت می‌تواند زمینه‌ساز تکرار چنین حوادثی باشد. مقابله با این روند نیز با اجرای بی‌طرفانه قانون، برخورد به‌موقع با رفتارهای خشونت‌آمیز و تهدیدهای سیاسی و تضمین امنیت همه شهروندان، فارغ از گرایش سیاسی‌شان، امکان‌پذیر است.