برزو حقشناس در همایش «چشمانداز اقتصاد ایران» بررسی کرد
جدال بنیاد و ریسک در بورس
بنیادهای بازار در موقعیتی کمسابقه
حقشناس در ابتدای سخنان خود با اشاره به تحولات اقتصاد کلان، وضعیت کنونی بورس را از منظر متغیرهای بنیادی کمسابقه توصیف کرد. به اعتقاد او، اصلاح تدریجی سازوکار قیمتگذاری ارز، حذف بخشی از سیاستهای دستوری و تداوم رشد سودآوری شرکتها، شرایطی را رقم زده که از منظر عملکرد بنگاهها، بازار سرمایه در یکی از مناسبترین مقاطع چند دهه اخیر قرار گرفته است. او معتقد است اگر معیار قضاوت صرفا صورتهای مالی شرکتها و روند سودسازی آنها باشد، بورس از پشتوانهای قدرتمند برخوردار است. با این حال، این تصویر مثبت همزمان با افزایش ریسکهای سیستماتیک شکل گرفته و همین موضوع موجب شده ارزشگذاری بازار متناسب با وضعیت واقعی شرکتها نباشد. به گفته این تحلیلگر، امروز دو نیروی متفاوت بازار را هدایت میکنند؛ از یک سو رشد سودآوری، افزایش نرخ ارز و بهبود عملکرد شرکتها و از سوی دیگر، جنگ، ریسکهای ژئوپلیتیک، نرخ بهره، رکود و ناترازی انرژی که بر رفتار سرمایهگذاران سایه انداختهاند.
گزارشهای مالی فراتر از انتظار
یکی از مهمترین محورهای سخنان حقشناس به عملکرد شرکتهای بورسی اختصاص داشت. او با اشاره به گزارشهای سهماهه شرکتها اظهار کرد صورتهای مالی منتشرشده، تصویری امیدوارکننده از وضعیت بنگاههای بورسی ارائه میکنند و در بسیاری از موارد حتی فراتر از برآورد تحلیلگران ظاهر شدهاند. به گفته وی، روند سودآوری شرکتها همچنان ادامه دارد و این موضوع یکی از مهمترین پشتوانههای بنیادی بازار در ادامه سال محسوب میشود. او رشد نرخ ارز را نیز عاملی موثر بر تقویت سودآوری شرکتهای صادراتی دانست و افزود سایر صنایع نیز از محل افزایش نرخ فروش محصولات، آثار تورم را در درآمدهای خود منعکس کردهاند.
فروش شرکتها از تورم جلو زد
حقشناس با بررسی عملکرد صنایع مختلف، رشد فروش شرکتهای بورسی را یکی دیگر از نشانههای پایداری متغیرهای بنیادی عنوان کرد. به گفته او، بخش عمده صنایع حاضر در بورس طی فصل بهار توانستهاند رشد درآمدی بالاتر از نرخ تورم ثبت کنند؛ موضوعی که نشان میدهد بنگاهها همچنان قدرت انتقال افزایش هزینهها به قیمت محصولات را حفظ کردهاند. البته او تاکید کرد بخش عمده این رشد ناشی از افزایش نرخ فروش بوده و نه افزایش مقدار فروش. از این رو، حفظ حجم تولید و فروش در ادامه سال یکی از مهمترین متغیرهایی خواهد بود که میتواند بر روند سودآوری شرکتها اثر بگذارد. حقشناس در عین حال به حفظ حاشیه سود شرکتها نیز اشاره کرد و گفت بررسی صورتهای مالی نشان میدهد بسیاری از صنایع نه تنها کاهش سودآوری نداشتهاند، بلکه در برخی گروهها از جمله صنایع غذایی، حاشیه سود نیز افزایش یافته است؛ موضوعی که از کیفیت مناسب سود شرکتها حکایت دارد.
بازار هنوز از منظر ارزشگذاری ارزان است
این کارشناس بازار سرمایه با استناد به نسبتهای ارزشگذاری، بورس تهران را همچنان بازاری ارزنده توصیف کرد. به گفته او، نسبت قیمت به سود بازار و همچنین نسبت قیمت به فروش شرکتها همچنان پایینتر از میانگینهای تاریخی قرار دارند و انتشار گزارشهای جدید نیز میتواند این نسبتها را بیش از گذشته بهبود دهد.
حقشناس تاکید کرد در چنین شرایطی، تهدید اصلی بازار نه از محل ارزشگذاری شرکتها، بلکه از ناحیه ریسکهای بیرونی ناشی میشود؛ ریسکهایی که باعث شده بازار نتواند متناسب با رشد سودآوری شرکتها حرکت کند.
دلار همچنان موتور محرک بورس
حقشناس در ادامه به رابطه تاریخی نرخ ارز و بازار سرمایه پرداخت و اظهار کرد تجربه سالهای گذشته نشان میدهد به جز دورههایی که اقتصاد با شوکهای سیاسی و نظامی مواجه بوده، رشد نرخ ارز همواره به افزایش ارزش بازار سهام منجر شده است.
به اعتقاد او، افزایش نرخ ارز مستقیما درآمد شرکتهای صادراتی را تقویت میکند و از سوی دیگر، ارزش جایگزینی داراییها و سطح عمومی قیمتها نیز متناسب با آن تعدیل میشود. از همین رو، در صورت تداوم روند افزایشی نرخ ارز، این متغیر همچنان یکی از مهمترین محرکهای بورس خواهد بود.
وی همچنین نرخ ارز مبادلهای را از دیگر عوامل اثرگذار بر بازار دانست و گفت هر بار که این نرخ افزایش یافته، آثار آن با فاصله کوتاهی در صورتهای مالی شرکتها و روند معاملات بازار نمایان شده است.
ظرفیت نهفته در ارزش دلاری بورس
یکی دیگر از محورهای سخنان حقشناس به کاهش ارزش دلاری بازار سرمایه اختصاص داشت. او با اشاره به افت قابلتوجه ارزش دلاری بورس طی سالهای اخیر، این موضوع را یکی از مهمترین نشانههای ارزندگی بازار دانست. به گفته وی، ارزش دلاری بورس در حالی نسبت به سالهای گذشته کاهش یافته که در این مدت شرکتهای متعددی نیز وارد بازار شدهاند و اندازه بورس نسبت به گذشته بزرگتر شده است. از نگاه او، کاهش ارزش دلاری بازار بیش از هر چیز بازتاب افزایش ریسکهای سیاسی است و در صورت کاهش این ریسکها، بازار ظرفیت قابلتوجهی برای بازگشت به میانگینهای تاریخی خواهد داشت.
تورم همچنان حامی بازار سهام
حقشناس با اشاره به تجربه تاریخی اقتصاد ایران تاکید کرد: بازار سرمایه همواره رابطهای نزدیک با روند تورم داشته است. به گفته او، تا زمانی که اقتصاد با تورم مزمن مواجه باشد، داراییهای مالی و واقعی نیز از این متغیر اثر خواهند پذیرفت و بورس از این منظر همچنان از پشتوانه مناسبی برخوردار است.
او افزود: بررسی نسبت ارزش بازار به نقدینگی و سایر شاخصهای کلان نیز نشان میدهد بازار سرمایه هنوز فاصله محسوسی با میانگینهای تاریخی خود دارد و از منظر ارزشگذاری، در موقعیت مناسبی قرار گرفته است.
سیاست پولی و چالش انرژی
این تحلیلگر بازار سرمایه در ادامه با اشاره به نرخ بهره، افزایش تدریجی آن را لزوما تهدیدی برای بورس ندانست. به اعتقاد او، آنچه بازار را با چالش جدی مواجه میکند، افزایشهای ناگهانی و شوکآور نرخ سود است. در مقابل، اگر سیاست پولی با شیب ملایمی دنبال شود، سایر متغیرهای بنیادی توان جبران اثر آن را خواهند داشت.
حقشناس همچنین ناترازی انرژی را یکی دیگر از چالشهای پیش روی اقتصاد ایران عنوان کرد، اما گفت بسیاری از صنایع طی سالهای اخیر با سرمایهگذاری در تامین انرژی، خود را با این شرایط تطبیق دادهاند. از این رو، اگر آسیبهای جدیدی به زیرساختهای انرژی وارد نشود، این متغیر به تنهایی قادر به تغییر مسیر بازار نخواهد بود.
متغیر تعیینکننده بازار
حقشناس در جمعبندی سخنان خود تاکید کرد: مجموعه متغیرهای بنیادی همچنان به نفع ادامه رشد بازار سرمایه عمل میکنند، اما جنگ و ریسکهای ژئوپلیتیک مهمترین عواملی هستند که میتوانند این چشمانداز را تغییر دهند.
او با بیان اینکه ریسکهای سیاسی برخلاف متغیرهای اقتصادی قابل مدلسازی نیستند، توصیه کرد سرمایهگذاران در شرایط کنونی بیش از گذشته بر مدیریت ریسک و تنوعبخشی به پرتفوی خود تمرکز کنند.
به گفته این کارشناس، اگر سطح تنشهای سیاسی افزایش پیدا نکند، بازار سرمایه همچنان ظرفیت بازگشت به روند صعودی را خواهد داشت. بر همین اساس، برآوردهای تکنیکال نیز نشان میدهد شاخص کل بورس در ادامه سال میتواند به محدوده ۶ تا ۶میلیون و ۲۰۰ هزار واحد برسد؛ هدفی که تحقق آن بیش از هر چیز به متغیرهایی خارج از صورتهای مالی شرکتها وابسته است.
