نخسین روز سرخ بورس ۱۴۰۵ رقم خورد؛
رکوردزنی معاملات بورس
علی عبدالمحمدی: بورس تهران پس از ثبت 13روز متوالی رشد و رسیدن شاخص به اوج تاریخی، سرانجام در معاملات روز دوشنبه با افزایش عرضهها و غلبه احتیاط بر رفتار معاملهگران مواجه شد. تشدید تنشهای منطقهای و افزایش نااطمینانیهای سیاسی موجب شد بخشی از سرمایهگذاران حقیقی مسیر خروج از بازار را در پیش بگیرند و نماگرهای سهامی نیز پس از دو هفته صعود مداوم وارد فاز اصلاح شوند. با این حال بررسی جزئیات معاملات نشان میدهد که برخلاف برخی دورههای مشابه، فضای بازار از جنس هراس فراگیر نبود و بخش قابلتوجهی از نمادها همچنان با تقاضا همراه بودند. ثبت رکورد تاریخی ارزش معاملات خرد و تداوم گردش نقدینگی در بازار سهام نیز حاکی از آن است که فعالان بازار فعلا این شرایط را بیشتر بهعنوان یک وقفه در مسیر صعودی بورس ارزیابی میکنند تا آغاز یک روند نزولی بلندمدت.
عقبنشینی شاخصها پس از فتح قله تاریخی
معاملات بورس تهران در روز دوشنبه با افزایش عرضهها در کلیت بازار سهام پیگیری شد. به دنبال افزایش سطح تنشها میان ایران و رژیم صهیونیستی، فروشندگان در معاملات روز گذشته دست بالاتر را در اختیار گرفتند و همین موضوع در نهایت به افت شاخصهای سهامی منجر شد. شاخص کل بورس تهران در پایان معاملات روز گذشته با افت 1.5درصدی همراه شد و تا سطح 4میلیون و 426هزار واحد عقب نشست. به این ترتیب نخستین روز منفی بورس در سال1405 پس از تجربه 13روز متوالی رشد رقم خورد. این اتفاق تنها یک روز پس از آن رخ داد که نماگر اصلی بازار سهام موفق شده بود به محدوده تاریخی 4میلیون و 493هزار واحدی دست یابد و رکورد جدیدی را در تاریخ بورس تهران ثبت کند.
شاخص هموزن نیز که تصویری دقیقتر از وضعیت عمومی شرکتها ارائه میدهد، در معاملات روز گذشته 1.3درصد از ارتفاع خود را از دست داد و در سطح یکمیلیون و 188هزار واحدی آرام گرفت. افت همزمان دو شاخص نشان میدهد فشار فروش محدود به چند نماد بزرگ بازار نبوده و بخش قابلتوجهی از صنایع بورسی را دربرگرفته است. با این حال، فاصله محدود شاخص کل با سقف تاریخی خود نشان میدهد که بازار سهام هنوز بخش عمده رشدهای هفتههای اخیر را حفظ کرده و اصلاح روز گذشته نتوانسته ساختار کلی روند صعودی بازار را بهطور کامل تحتتاثیر قرار دهد.
خروج پول حقیقیها در سایه افزایش ریسکها
یکی از مهمترین متغیرهای معاملاتی روز گذشته، تغییر جهت جریان نقدینگی حقیقیها بود. در شرایطی که طی 13 روز معاملاتی اخیر حدود 48 هزارمیلیارد تومان سرمایه توسط حقیقیها وارد بازار سهام شده بود، روز دوشنبه نزدیک به 7هزارمیلیارد تومان پول توسط حقیقیها از گردونه معاملات خارج شد. این موضوع ارتباط مستقیمی با افزایش سطح ریسکهای سیاسی و منطقهای دارد. در چنین شرایطی بخشی از سرمایهگذاران ترجیح میدهند پس از کسب بازدهی مناسب در هفتههای اخیر، بخشی از سود خود را شناسایی کرده و تا روشنتر شدن وضعیت تحولات منطقهای نقد بمانند.
رفتار روز گذشته معاملهگران را میتوان بیش از آنکه ناشی از تغییر بنیادین در متغیرهای اقتصادی یا چشمانداز سودآوری شرکتها دانست، حاصل افزایش نااطمینانیهای کوتاهمدت ارزیابی کرد. تجربه سالهای گذشته نیز نشان داده است که در مقاطع افزایش ریسکهای غیراقتصادی، نخستین واکنش بخشی از سرمایهگذاران کاهش سطح ریسکپذیری و خروج موقت از بازارهای دارایی است. با این حال، تداوم حضور نقدینگی در بازار و سطح بالای ارزش معاملات نشان میدهد که بخش دیگری از فعالان بازار همچنان نگاه مثبتی به چشمانداز میانمدت بورس دارند و اصلاحهای مقطعی را فرصتی برای چینش مجدد پرتفوی خود تلقی میکنند.
رکوردشکنی ارزش معاملات؛ نشانهای از پویایی بازار
در کنار افت شاخصها و خروج پول حقیقیها، یکی از مهمترین اتفاقات معاملات روز گذشته به ثبت رکوردی جدید در ارزش معاملات خرد بازار سهام مربوط میشد. ارزش معاملات خرد بورس در روز دوشنبه به کانال 37هزارمیلیارد تومان رسید و رکورد تاریخی جدیدی را به ثبت رساند. پیش از این، بیشترین ارزش معاملات خرد بازار در بیستوسوم دیماه سال گذشته و در محدوده 34هزارمیلیارد تومان رقم خورده بود. اکنون پس از حدود پنجماه، این رکورد بار دیگر ارتقا یافته است. رشد ارزش معاملات در روزی که بازار با افت شاخصها همراه بوده، از منظر تحلیلی اهمیت بالایی دارد؛ زیرا نشان میدهد که خروج بخشی از سرمایهگذاران با ورود گروه دیگری از فعالان بازار همراه شده و سطح نقدشوندگی بازار همچنان در وضعیت مطلوبی قرار دارد.
در بسیاری از مواقع، افزایش ارزش معاملات در روزهای اصلاحی میتواند نشانهای از جابهجایی مالکیت سهام میان معاملهگران کوتاهمدت و سرمایهگذاران با افق زمانی بلندمدتتر باشد. نکته قابلتوجه دیگر آن است که برخلاف نگرانیهای مطرحشده در روزهای اخیر، معاملات بازار سهام متوقف نشد و دادوستدها طبق روال عادی ادامه یافت؛ موضوعی که پیشتر نیز از سوی متولیان بازار سرمایه مورد تاکید قرار گرفته بود. از سوی دیگر، شدت هیجانات در بازار به اندازهای نبود که تمام نمادها درگیر صف فروش شوند. آمار معاملات نشان میدهد حدود 21درصد از نمادهای بورسی و فرابورسی روز گذشته با رشد قیمت همراه شدند و 121نماد نیز در سقف مجاز روزانه با صف خرید به کار خود پایان دادند.
این آمارها نشان میدهد که اگرچه فضای کلی بازار تحتتاثیر افزایش ریسکهای سیاسی قرار گرفته، اما همچنان جریان تقاضا در بخشی از صنایع و نمادها فعال است. همزمان با تحولات بازار سهام، افت قیمت اونس جهانی طلا نیز بر روند بازارهای موازی اثرگذار بود. کاهش بهای فلز زرد در بازارهای جهانی موجب شد قیمتها در بازار طلا و سکه داخلی نیز با افت همراه شوند. صندوقهای سرمایهگذاری مبتنی بر طلا نیز از این روند تبعیت کردند و معاملات روز گذشته را در محدودههای منفی به پایان رساندند. در مجموع به نظر میرسد بورس تهران پس از یک دوره رشد پرشتاب، در حال تجربه نخستین آزمون جدی خود در مواجهه با افزایش ریسکهای منطقهای است. هرچند افت شاخصها و خروج بخشی از سرمایه حقیقیها نشاندهنده افزایش احتیاط در میان معاملهگران است، اما رکوردشکنی ارزش معاملات و تداوم تقاضا در بخشی از بازار حاکی از آن است که فعلا نمیتوان از تغییر مسیر کلی بازار سخن گفت و فعالان بورسی همچنان تحولات سیاسی پیش رو را با دقت رصد میکنند.
