شاخص کل به سطح ۴ میلیون و ۳۹۱ هزار واحد رسید؛
شمارش معکوس تا رکورد تاریخی
این آمارها در نگاه نخست تصویری روشن از بازگشت رونق به تالار شیشهای را ارائه میکنند. در پس این اعداد و ارقام، بخشی از واقعیت بازار همچنان دیده نمیشود. با وجود رونق معاملات، هنوز ۴۲نماد متوقف هستند. این موضوع نشان میدهد همه ابعاد بازار در عملکرد شاخصها منعکس نشده است.
واقعیت یک صعود
بورس تهران پس از بازگشایی، یکی از قدرتمندترین روندهای صعودی سالهای اخیر را تجربه کرده است. بسیاری از فعالان بازار انتظار داشتند پس از وقفه ۸۰روزه معاملات و افزایش ریسکهای سیاسی و اقتصادی، سهامداران در نقش فروشنده ظاهر شوند و بازار با فشار سنگین عرضه مواجه شود. اما روند معاملات خلاف این انتظار را نشان داد. نه تنها شاخصها مسیر صعودی در پیش گرفتند، حتی در همه این ۱۲روز بخش بزرگی از بازار در محدودههای مثبت معامله شد و ورود مستمر پول حقیقی نیز به تقویت روند صعودی کمک کرد. با وجود این، شاخصها تنها وضعیت بخشی از بازار را منعکس میکنند. در شرایط فعلی بیش از ۴۰نماد بورسی و فرابورسی همچنان متوقف هستند. بخشی از این شرکتها بهدلیل ابهام در وضعیت تولید، ارزیابی خسارتهای احتمالی، ارائه اطلاعات تکمیلی یا بررسی آثار تحولات اخیر هنوز امکان بازگشایی را پیدا نکردهاند. همین وضعیت باعث شده است بخشی از ارزش بازار عملا از فرآیند کشف قیمت کنار بماند. اهمیت این موضوع زمانی بیشتر میشود که بدانیم بخشی از شرکتهای متوقف در زمره بنگاههای بزرگ و اثرگذار بازار قرار دارند. به عبارت دیگر، بخشی از ریسکها و بخشی از آثار اقتصادی تحولات اخیر هنوز در قیمت سهام منعکس نشده است. در چنین شرایطی، رشد شاخصها اگرچه سیگنالی از بهبود انتظارات و افزایش ریسکپذیری معاملهگران را مخابره میکند؛ اما نمیتواند تصویر کاملی از وضعیت کل بازار را ارائه دهد. از سوی دیگر، ترکیب جریان نقدینگی نیز قابلتوجه است. بخش عمده ورود پول حقیقی طی روزهای اخیر به سمت صنایع و نمادهایی هدایت شده که کمترین آسیب را از وقایع اخیر متحمل شدهاند. بانکها، صنایع مرتبط با زنجیره غذایی شامل زراعت و دامپروری، قند و شکر، برخی ازتولیدکنندگان فلزات گرانبها نظیر مس و آلومینیوم، بخشی از شرکتهای پتروشیمی پاییندستی و برخی صنایع ریالی شامل سیمان، کاشی و سرامیک بیشترین سهم را از ورود نقدینگی داشتهاند. همین موضوع موجب شده است شاخص کل و حتی شاخص هموزن با سرعت بیشتری به سمت سطوح تاریخی حرکت کنند. در مقابل، بخشی از نمادهایی که هنوز متوقف هستند،
فرصت حضور در این موج صعودی را پیدا نکردهاند. از این رو، بخشی از رشد فعلی بازار در شرایطی رقم خورده که همه بازیگران اصلی هنوز به زمین معاملات بازنگشتهاند. به همین دلیل برخی تحلیلگران معتقدند قضاوت درباره وضعیت بورس صرفا بر مبنای عملکرد شاخصها میتواند تا حدی گمراهکننده باشد. موضوع مهم دیگر به بازگشایی تدریجی نمادهای متوقف مربوط میشود. تجربه روزهای گذشته نشان داده است که بازگشایی برخی نمادهای بزرگ میتواند به افزایش عرضهها و تغییر موقت فضای بازار منجر شود. در هفته گذشته نیز بازگشایی تعدادی از نمادهای بزرگ موجب شد بخشی از هیجان خرید فروکش کند و بازار وارد فاز متعادلتری شود. از این منظر، بازگشت سایر نمادهای متوقف نیز میتواند در روزها و هفتههای آینده بر رفتار معاملهگران اثرگذار باشد. کارشناسان یکی از دلایل خروج پول در آخرین روز معاملاتی هفته گذشته را نیز به همین امر نسبت میدهند. البته نباید از یک نکته مهم غافل شد. ورود بیش از ۴۰همت پول حقیقی تنها در دوازده روز معاملاتی، اتفاق کوچکی نیست. این حجم از ورود سرمایههای خرد نشان میدهد بخش قابلتوجهی از سرمایهگذاران نسبت به آینده بازار خوشبین هستند. بسیاری از فعالان بازار معتقدند ارزشگذاری سهام همچنان در مقایسه با سایر بازارها جذاب است و همین موضوع موجب شده سرمایههای تازه به سمت بورس حرکت کنند. افزون بر این، عبور شاخص هموزن از سقف تاریخی خود نیز حامل پیام مهمی است. این اتفاق نشان میدهد موج تقاضا صرفا محدود به چند نماد بزرگ و شاخصساز نبوده و طیف گستردهتری از سهام مورد توجه سرمایهگذاران قرار گرفتهاند. در واقع، رشد بازار در هفتههای اخیر از پشتوانه نسبتا گستردهای برخوردار بوده و میتواند از منظر تحلیلی یک نکته مثبت تلقی شود.
بورس و مرز حساس
بازار در حال حاضر میان دو روایت متفاوت قرار گرفته است. روایت نخست، ورود سنگین پول حقیقی، رشد شاخصها، افزایش ارزش معاملات و عبور برخی نماگرها از سطوح تاریخی را نشان میدهد. روایت دوم اما از وجود بخشی از بازار حکایت دارد که هنوز فرصت حضور در فرآیند کشف قیمت را پیدا نکرده و آثار واقعی تحولات اخیر در آن مشخص نشده است.
بسیاری از کارشناسان میگویند، هرچند روند کلی معاملات از بازگشت اعتماد سرمایهگذاران و افزایش تمایل به خرید سهام حکایت دارد؛ اما برای قضاوت نهایی درباره وضعیت بورس باید منتظر بازگشایی تمامی نمادها و تکمیل فرآیند کشف قیمت در کل بازار ماند. شاید آن زمان تصویر واقعیتری از وضعیت بورس تهران نمایان شود. در جریان معاملات دیروز نیز شاخصهای سهامی به روند صعودی خود ادامه دادند.
در همین رابطه محمد غفوری، تحلیلگر بازارهای مالی در گفتوگو با «دنیایاقتصاد» اظهار کرد: شاخص کل بورس با رشد بیش از ۳۲هزار واحدی در جریان معاملات نخستین روز هفته به محدوده ۴.۴میلیون واحد نزدیک شد و شاخص هموزن نیز بازدهی بیشتری نسبت به شاخص کل به ثبت رساند. این وضعیت نشان میدهد که همچنان بخشی از نقدینگی به سمت سهام کوچک و متوسط در حال حرکت است و اقبال سرمایهگذاران تنها محدود به نمادهای بزرگ بازار نیست.
او افزود: ارزش معاملات خرد در محدوده ۲۰هزارمیلیارد تومان قرار دارد و بیش از ۲ هزارمیلیارد تومان پول حقیقی وارد بازار شد. همچنین بیشترین ورود پول به صندوقهای سهامی اختصاص داشت، درحالیکه صندوقهای درآمد ثابت بیشترین خروج پول را تجربه کردند؛ اتفاقی که از تداوم تمایل سرمایهگذاران به داراییهای ریسکپذیر حکایت دارد. این کارشناس در ادامه با اشاره به چشمانداز معاملات بورس گفت: بازار در روزهای آینده به محدودههای مهم مقاومتی نزدیک خواهد شد و واکنش معاملهگران به این سطوح از اهمیت بالایی برخوردار است. عبور از این محدودهها نیازمند تداوم ورود پول حقیقی، حفظ ارزش معاملات خرد در سطوح بالای ۲۰همت و حضور فعال خریداران بزرگ در بازار خواهد بود. محمد غفوری خاطرنشان کرد: رشد یکدست و فراگیر بازار که در روزهای نخست بازگشایی مشاهده شد، احتمالا در ادامه جای خود را به رشد انتخابیتر خواهد داد. در مرحله بعدی، سرمایهگذاران بیش از گذشته به متغیرهای بنیادی شرکتها توجه خواهند کرد و نمادهایی که از منظر نسبت قیمت به سود، نسبت قیمت به فروش و چشمانداز سودآوری در وضعیت مطلوبتری قرار دارند، شانس بیشتری برای جذب پول خواهند داشت.
این کارشناس بازار سرمایه تاکید کرد: صنایع بانکی، غذایی، دارویی و سیمانی به دلیل انتشار گزارشهای مناسب و بهبود چشمانداز سودآوری، همچنان از ظرفیت بالایی برای جلب توجه سرمایهگذاران برخوردارند. با نزدیک شدن به فصل مجامع نیز شرکتهایی که سود نقدی قابلتوجهی میان سهامداران توزیع میکنند، میتوانند بیش از سایر نمادها مورد توجه بازار قرار گیرند.
به گفته محمد غفوری، هرچند در هفتههای گذشته رشد دستهجمعی سهام در بازار مشاهده شد، اما در ادامه مسیر احتمالا شاهد تفکیک بیشتر میان صنایع و شرکتها خواهیم بود و جریان نقدینگی به سمت نمادهایی حرکت خواهد کرد که از پشتوانه بنیادی قویتری برخوردارند. او در پایان تاکید کرد که ارزیابی وضعیت بورس صرفا بر مبنای رشد شاخصها کافی نیست و کیفیت ورود پول، ترکیب نقدینگی و نحوه توزیع آن میان صنایع مختلف، تصویر دقیقتری از شرایط واقعی بازار ارائه میدهد.
