ورود غافلگیرکننده بورس به خرداد
واقعیت این است که در شرایط فعلی نمیتوان کل بازار را یکدست تحلیل کرد. بخشی از اقتصاد کشور عملا با آسیب مواجه شده و برخی صنایع و شرکتها بهطور مستقیم تحتتاثیر شرایط اخیر قرار گرفتهاند. بعضی شرکتها در زنجیره تولید یا فروش دچار اختلال شدهاند، برخی با رکود مواجه شدهاند و برخی دیگر بهدلیل خاموشیها یا توقف فعالیت مصرفکنندگانشان با کاهش عملیات روبهرو هستند. اما در مقابل، گروهی از صنایع نیز وجود دارند که اتفاقات اخیر نهتنها به آنها آسیب نزده، بلکه حتی به نفع آنها تمام شده است.
در واقع اکنون میتوان صنایع بورسی را در یک طیف دستهبندی کرد؛ از صنایعی که بیشترین آسیب را دیدهاند تا صنایعی که شرایط فعلی برای آنها مزیت ایجاد کرده است. در میان صنایع مثبت، گروههایی قرار دارند که مستقیما با نیازهای اساسی مردم در ارتباط هستند. صنعت دارو در صدر این گروهها قرار میگیرد؛ چراکه دارو کالایی حیاتی است و حتی در شرایط بحران نیز تامین آن در اولویت قرار دارد. پس از آن صنایع غذایی و سپس شرکتهای پخش و توزیع مواد غذایی و دارویی قرار میگیرند که نقش کلیدی در تامین نیازهای روزمره جامعه دارند.
منطق این موضوع نیز روشن است. حتی در شرایط بحرانی، دولت و حاکمیت اجازه نمیدهند زنجیره تامین کالاهای اساسی مختل شود؛ زیرا هرگونه اختلال جدی در تامین دارو و غذا میتواند تبعات اجتماعی و امنیتی سنگینی ایجاد کند. به همین دلیل انتظار میرود مواد اولیه، مواد بستهبندی و نیازهای تولید این صنایع به هر شکل ممکن تامین شود. از همین منظر، این صنایع همچنان در اولویت سرمایهگذاری قرار دارند.
در کنار این گروهها، صنعت سیمان نیز به دلیل خسارتهای ایجادشده در کشور و افزایش نیاز به بازسازی، با رشد تقاضا مواجه شده است. البته این صنعت همچنان با ریسک تامین انرژی دستوپنجه نرم میکند و نمیتوان این تهدید را نادیده گرفت؛ اما به هر حال افزایش تقاضا برای بازسازی میتواند تا حدی وضعیت این صنعت را بهبود دهد.
در مورد چشمانداز کوتاهمدت بازار نیز، اخبار سیاسی و بهویژه اخبار مرتبط با آتشبس و تحولات منطقهای همچنان اثرگذارترین عامل محسوب میشوند. هر خبری درباره تمدید آتشبس یا کاهش تنشها میتواند در کوتاهمدت به نفع بازار سرمایه عمل کند. با این حال، بازار نباید نسبت به ریسکها بیتفاوت شود. واقعیت این است که هنوز نمیتوان گفت شرایط بهطور کامل عادی شده است و همچنان سایه جنگ و تنش بر فضای اقتصادی کشور وجود دارد.
به همین دلیل، هرچند بازار بهدلیل ارزندگی نسبی سهام مورد توجه قرار گرفته و بسیاری از سرمایهگذاران حاضرند در ازای بازدهی بالقوه بالاتر، ریسک نگهداری سهام را بپذیرند؛ اما همچنان نمیتوان از ثبات کامل صحبت کرد. ممکن است امروز فضای بازار مثبت باشد و روز بعد تحتتاثیر اخبار جدید، شرایط کاملا تغییر کند. بنابراین از منظر ریسک، هنوز نمیتوان گفت بازار روی زمین ثابت و محکمی قرار دارد.
در میان سایر صنایع، گروههایی که وابستگی بالایی به انرژی دارند همچنان در معرض ریسک جدی قرار دارند. در شرایط فعلی اقتصاد کشور، موضوع تامین انرژی و خاموشیها همچنان یک تهدید مهم برای این صنایع است و به همین دلیل همچنان احتمال افت مجدد قیمت در برخی از آنها وجود دارد.
نهاد ناظر عملکرد ضعیفی نداشت
در مورد عملکرد سازمان بورس و نهاد ناظر نیز میتوان گفت که عملکرد کلی قابل قبول بوده است. هرچند سطح شفافسازیها شاید میتوانست بیشتر باشد؛ اما باید در نظر گرفت که بخشی از اطلاعات در چنین شرایطی اساسا قابلیت افشا ندارد. از این منظر میتوان گفت سازمان بورس عملکرد ضعیفی نداشت و تا حدی توانست بازار را مدیریت کند.
در خصوص دامنه نوسان نیز، تصمیمگیریهای انجامشده تا حدی قابل درک بود. به نظر میرسد نگرانی اصلی سیاستگذار، جلوگیری از تشدید هیجان و تبعات احتمالی آن بوده است. همچنین در مورد نحوه بازگشایی نمادها نیز، در مجموع میتوان گفت روند مدیریت بازار قابل قبول بود.
با این حال، در نهایت همچنان این نگاه وجود دارد که هرچه دخالت مستقیم سیاستگذار در روند طبیعی معاملات کمتر باشد، بازار بهتر میتواند تعادل خود را پیدا کند. از این منظر، بهترین رویکرد آن است که بازار تا حد امکان مسیر طبیعی خود را طی کند و مداخلات تنها به حداقلهای ضروری محدود شود.
* کارشناس بازار سرمایه
