بورس زیر ذرهبین گزارشهای ۹ماهه؛
چشمانداز سودآوری
با در نظر گرفتن شرکتهایی که مجموع سود چهار فصل آنها مثبت است (TTM مثبت)، بررسی گزارشهای ۹ماهه نشان میدهد صنعت پالایشی و صنعت غذایی با رشد بیش از ۲۷۰درصدی سود خالص، برترین عملکرد را در میان ۵۰ صنعت بورسی به ثبت رساندهاند. بررسی عملکرد ۹ ماهه صنایع بورسی نشان میدهد تمرکز سودآوری در این دوره عمدتا در صنایعی بوده که از تغییرات نرخ ارز، بهبود شرایط فروش یا اصلاح نسبی سیاستهای قیمتی منتفع شدهاند. پس از این دو صنعت، صنایع نساجی، غذایی، فراکاب، روغن خوراکی و تجهیزات صنعتی قرار میگیرند که هر یک رشد بیش از ۱۰۰درصدی سود خالص ۹ ماهه را تجربه کردهاند. این موضوع بیانگر آن است که بخشی از صنایع کوچکتر و متوسط، توانستهاند در فضای تورمی و افزایش نرخ محصولات، عملکرد بهتری نسبت به دوره مشابه سال قبل داشته باشند.
در صنعت لبنیاتی، افزایش حاشیه سود خالص شرکتها نسبت به مدت مشابه سال گذشته، در کنار رشد نرخ محصولات متناسب با تورم غذایی، موجب بهبود سودآوری این صنعت شدهاست. در صنعت پالایشی نیز همزمان با رشد کرک اسپرد محصولات نسبت به ۹ ماهه سال قبل، افزایش نرخ ارز مبادلاتی و حذف نرخ نیمایی، جهش قابلتوجهی در سودآوری رقم خورده است؛ بهطوری که سود ۹ ماهه امسال این صنعت به ۱۸۲ همت رسیده، درحالیکه این رقم در ۹ ماهه سال قبل ۴۹ همت بود.
با این حال، بررسی حاشیه سود خالص شرکتها تصویر متفاوتتری از کیفیت سودآوری ارائه میدهد. اگرچه در برخی صنایع شاهد افزایش حاشیه سود خالص TTM بودهایم، اما در اغلب صنایع، حاشیه سود خالص در مقایسه با مدت مشابه سال قبل کاهش یافتهاست. اصلیترین عامل این کاهش، افزایش بهای تمامشده شرکتها ناشی از رشد هزینههای سربار، افزایش نرخ دستمزد، انرژی و مواد اولیه بودهاست. 
از سوی دیگر، تشدید تورم و رشد نرخ بهره، منجر به افزایش هزینههای مالی شرکتها شده و مجموعه این عوامل سبب شدهاست که بهرغم افزایش سود اسمی شرکتها نسبت به فصل پاییز گذشته، روند حاشیه سود خالص در بسیاری از صنایع کاهشی باشد. در این میان، برآوردها حاکی از آن است که در برخی صنایع از جمله فولادیها، امکان بهبود حاشیه سود خالص در دورههای آتی وجود دارد؛ مشروط بر آنکه میزان قطعی گاز و برق صنایع کاهش یابد و از سوی دیگر، قیمتگذاری دستوری از روی محصولات شرکتها برداشته شود. تحقق این شرایط میتواند بخشی از فشار هزینهای تحمیلشده به شرکتها را تعدیل کرده و به ترمیم حاشیه سود منجر شود. در مقابل، برخی ریسکهای سیستماتیک همچنان تهدیدی برای حاشیه سود صنایع به شمار میروند. 
از جمله این ریسکها، اختلالات زیرساختی نظیر قطعی اینترنت است که میتواند در حوزه خدمات، بهویژه شرکتهایی که بخش عمده فعالیت آنها بر بستر اینترنت انجام میشود، منجر به افزایش هزینهها و کاهش کارآیی عملیاتی شود؛ عاملی که در صورت تداوم، فشار مضاعفی بر حاشیه سود این گروه از شرکتها وارد خواهد کرد. در سوی دیگر بازار، همچنان صنایعی وجود دارند که به دلیل قیمتگذاری دستوری یا فرمول معیوب خوراک گاز با افت سودآوری مواجه شدهاند. در این میان، صنعت پتروشیمی متانولساز با کاهش ۸۱درصدی سود ۹ ماهه و صنعت خودرو با کاهش ۴۳درصدی سود خالص، جزو ضعیفترین عملکردها در دوره مورد بررسی بودهاند؛ هرچند در برخی شرکتهای خودرویی از جمله ایرانخودرو، سوددهی در فصل پاییز و تغییر روند عملیاتی پس از خصوصیسازی، نشانههایی از بهبود تدریجی عملکرد مشاهده میشود.
* تحلیلگر بازارهای مالی
