فلز سرخ با دلار ۱۵۵هزار تومانی در بورس کالا قیمت خورد
دلار کاتد مس عقب نشست
تغییر این رابطه در شرایط فعلی را باید در محدود شدن مسیر صادرات و افزایش عرضه کاتد در بازار داخلی جستوجو کرد؛ وضعیتی که وزن بازار داخلی را در کشف قیمت مس افزایش داده است.
دلار مس افتاد
قیمت کاتد مس در بازار داخلی، مانند بسیاری از کالاهای پایه، از دو متغیر اصلی اثر میپذیرد؛ قیمت جهانی و نرخ دلار که هردو طی یک ماه اخیر مسیر افزایشی را دنبال کردند. از همین رو، بررسی قیمت ریالی کاتد بدون توجه به نرخ ارزی که این قیمت را شکل میدهد، تصویر کاملی از وضعیت بازار ارائه نمیکند. برای این منظور میتوان از «دلار کاتد» استفاده کرد؛ نرخی که از مقایسه قیمت ریالی کاتد با قیمت جهانی آن به دست میآید و نشان میدهد محصول داخلی عملا با چه نرخ ارزی در بورس کالا قیمتگذاری شده است.
بررسی روند این متغیر در کنار دلار آزاد و دلار توافقی، یک نکته مهم را نشان میدهد. در مقاطعی که نرخ دلار آزاد با جهش مواجه شده، دلار کاتد نیز از این رشد عقب نمانده است. به بیان دیگر، زمانی که بازار ارز وارد فاز صعودی شده، قیمت کاتد مس نیز توانسته بخشی از افزایش ارزش ارزی خود را در بازار داخلی منعکس کند.
این رفتار از منطق اقتصادی بازار کالای قابل تجارت تبعیت میکند. کاتد مس محصولی است که امکان صادرات دارد و بنابراین قیمت داخلی آن نمیتواند برای مدت طولانی فاصله زیادی با ارزش صادراتی محصول داشته باشد. اگر قیمت داخلی بیش از حد پایینتر از ارزش صادراتی قرار گیرد، جذابیت فروش خارجی افزایش پیدا میکند و همین موضوع میتواند مانعی برای تداوم شکاف قیمتی باشد. به بیان دیگر به دلیل صادراتمحور بودن کاتد مس، عرضه محصولات در بورس کالا همواره با قیمت دلار واقعیتر یعنی نزدیک به دلار آزاد تحقق مییافت.
به همین دلیل، در دورههای جهش ارزی، فاصله دلار کاتد و دلار آزاد معمولا محدودتر شده است. رشد نرخ ارز آزاد از یک طرف ارزش ریالی محصول صادراتی را افزایش داده و از طرف دیگر، انتظارات فروشندگان را تحتتاثیر قرار داده است. در نتیجه، قیمت کاتد در بورس کالا نیز به سمت سطحی حرکت کرده که با نرخ ارز آزاد سازگاری بیشتری داشته است.
کاهش امکان صادرات مس
در شرایط فعلی، بازار کاتد مس با محدودیت صادرات مواجه شده که در دورههای قبلی وزن کمتری در قیمتگذاری داشت؛ وقتی امکان صادرات محصول کاهش پیدا میکند، بخشی از عرضهای که در شرایط عادی میتوانست از بازار داخلی خارج شود، در داخل باقی میماند. در نتیجه، حجم کالایی که باید توسط مصرفکنندگان داخلی جذب شود، افزایش پیدا میکند. این وضعیت بهخصوص در بازاری که عرضهکنندگان متعددی برای فروش محصول حضور دارند، میتواند فشار بیشتری بر قیمت وارد کند. همزمان با محدود شدن مسیر صادرات، عرضه کاتد در بورس کالا نیز افزایش یافته است. حاصل این دو اتفاق، تغییر توازن میان عرضه و تقاضاست. محصولی که امکان خروج از بازار داخلی را ندارد، برای فروش باید در همین بازار عرضه شود و در نتیجه، قیمت بیش از گذشته از شرایط تقاضای داخلی تاثیر میگیرد. این اتفاق دقیقا در رفتار دلار کاتد قابل مشاهده است.
از ابتدای سال، دلار آزاد به محدوده ۱۸۵ تا ۱۹۰هزار تومان رسیده، اما دلار محاسبهشده از قیمت کاتد در محدوده ۱۵۰ تا ۱۵۵ هزار تومان قرار دارد. در مقابل، دلار توافقی نیز در همین محدوده حرکت میکند.به این ترتیب، دلار کاتد برخلاف دورههای جهش ارزی گذشته، دیگر به دلار آزاد نزدیک نشده و به نرخ توافقی متمایل شده است.
این واگرایی را نمیتوان صرفا نتیجه تغییرات نرخ ارز دانست. اگر قیمت جهانی مس و دلار آزاد همچنان دو متغیر اصلی تعیینکننده قیمت کاتد بودند، انتظار میرفت رشد نرخ ارز آزاد با شدت بیشتری به قیمت ریالی محصول منتقل شود. اما افزایش عرضه داخلی و محدود شدن امکان صادرات، این انتقال را مختل کرده است. به زبان ساده، زمانی که صادرکننده امکان فروش محصول در خارج از کشور را ندارد، دلار آزاد دیگر نمیتواند به همان اندازه گذشته نقش خود را به عنوان سقف ارزشگذاری کاتد ایفا کند. به همین دلیل از ابتدای سال، محدودیت صادرات نه تنها قیمت دلار کاتد مس را به قیمت بازار غیر رسمی نزدیک نکرد، بلکه در اغلب روزها، کاتد مس با قیمتهای پایینتر از بازار توافقی معامله شد.
بررسی عرضه و تقاضای مس نیز نشان میدهد که در ماههای اخیر با وجود افزایش عرضه، تقاضا به شکل پایدار افزایش نیافته است. همچنین عرضهکنندگان در اغلب موارد قیمتها را در سطوح بسیار پایینتر از انتظارات حفظ کردهاند.
مس زیر فشار عرضه
فاصله میان دلار آزاد و دلار کاتد، اکنون به یکی از مهمترین نشانههای وضعیت بازار مس تبدیل شده است. در شرایطی که دلار آزاد حدود ۳۰ تا ۳۵ هزار تومان بالاتر از دلار ضمنی کاتد قرار گرفته، نمیتوان از یکسان بودن شرایط بازار امروز با دورههای قبلی سخن گفت.
قیمت حدود ۲.۲میلیارد تومانی هر تن کاتد، با توجه به قیمت جهانی مس، دلار ضمنی نزدیک به ۱۵۵ هزار تومان را نشان میدهد. این نرخ، بسیار نزدیکتر به دلار توافقی است. این در حالی است که کاتد مس همواره بالاتر از قیمت دلار توافقی و نزدیک به دلار بازار آزاد قیمت خورده است. از ابتدای سال دلار کاتد مس حتی پایینتر از قیمت دلار رسمی در بازار توافقی گزارش شد.
هرچه عرضههای داخلی بیشتر شود، فشار برای معامله محصول در سطوح پایینتر از ارزش صادراتی افزایش مییابد. در چنین شرایطی، رشد قیمت جهانی مس نیز لزوما به همان میزان به قیمت ریالی کاتد منتقل نمیشود؛ چراکه عامل ارزی و عامل عرضه داخلی همزمان در جهت متفاوتی عمل میکنند. از این منظر، اتفاقی که اکنون در بورس کالا رخ داده، صرفا یک اختلاف میان دو نرخ دلار نیست. این اختلاف تصویری از تغییر سازوکار کشف قیمت کاتد مس است. در دورهای که صادرات امکان تخلیه عرضه را فراهم میکرد، قیمت داخلی بیشتر به ارزش صادراتی نزدیک بود. اکنون اما با محدود شدن این مسیر، بازار داخلی وزن بیشتری در تعیین قیمت پیدا کرده است.
