تیرماه داغ بازار کالا

دوباره نفت ۱۰۰دلاری

بازار جهانی کامودیتی‌ها در یک ماه اخیر تحت تاثیر همزمان تنش‌های ژئوپلیتیک، تغییر انتظارات نسبت به رشد اقتصاد جهانی و تحولات سمت عرضه، یکی از پرنوسان‌ترین دوره‌های خود را پشت سر گذاشت. اگرچه تشدید درگیری‌ها در خاورمیانه بار دیگر نگرانی‌ها درباره امنیت عرضه انرژی را افزایش داد، اما واکنش بازارها نشان داد که موجودی مناسب نفت، رشد تولید آمریکا و افت تقاضای چین همچنان مهم‌ترین عوامل تعیین‌کننده قیمت‌ها هستند. در چنین فضایی، نفت، فلزات، محصولات کشاورزی و فلزات گران‌بها هر یک مسیر متفاوتی را تجربه کردند.

در بازار انرژی، نفت برنت طی هفته‌های ابتدایی ماه تحت فشار مازاد عرضه و کاهش واردات چین حتی تا محدوده ۷۰ دلار نیز عقب‌نشینی کرد، اما با تشدید حملات به مسیرهای انتقال نفت در دریای سرخ و افزایش نگرانی‌ها درباره اختلال در صادرات کشورهای حاشیه خلیج فارس، دوباره به بالای ۱۰۰ دلار در هر بشکه بازگشت. با این حال، برخلاف پیش‌بینی‌های اولیه، بازار از جهش‌های بسیار شدید قیمتی فاصله گرفت؛ زیرا افزایش تولید نفت آمریکا، آزادسازی ذخایر راهبردی و ادامه دسترسی بازار به عرضه فیزیکی، اثر ریسک‌های ژئوپلیتیک را تا حد زیادی خنثی کرد. همزمان، آژانس بین‌المللی انرژی از افزایش عرضه نفت خام و رشد حاشیه سود فرآورده‌های پالایشی خبر داد که نشان می‌دهد بازار فرآورده‌ها همچنان از محدودیت ظرفیت پالایش تاثیر می‌پذیرد.

در بازار فلزات، چشم‌انداز نه‌چندان مطلوب اقتصاد چین همچنان مهم‌ترین عامل فشار بر قیمت فلزات پایه باقی ماند. کاهش فعالیت بخش ساخت‌وساز و افت تقاضای صنعتی، مانع از شکل‌گیری روندی صعودی در بازارهایی مانند مس، آلومینیوم و سنگ‌آهن شد. در مقابل، طلا بار دیگر نقش دارایی امن را ایفا کرد و با افزایش ریسک‌های سیاسی و نگرانی از بازگشت تورم ناشی از رشد قیمت انرژی، بخشی از افت‌های قبلی خود را جبران کرد. افزایش قیمت نفت همچنین انتظارات بازار از تداوم سیاست‌های پولی انقباضی بانک‌های مرکزی را تقویت کرد؛ موضوعی که از یک سو از طلا حمایت کرد و از سوی دیگر فشار بر فلزات صنعتی را افزایش داد. 

در بخش محصولات کشاورزی نیز معامله‌گران علاوه بر تحولات تقاضا، شرایط آب‌وهوایی را با دقت دنبال کردند. نگرانی درباره ضعف بارش‌های موسمی در هند و احتمال کاهش تولید برخی محصولات، ریسک جدیدی را وارد بازار غلات کرد؛ هرچند در مجموع، عرضه جهانی هنوز در سطحی قرار دارد که از جهش شدید قیمت‌ها جلوگیری کند. فضای حاکم بر بازارهای جهانی کامودیتی در ژوئیه ۲۰۲۶ بیش از آنکه تحت سلطه کمبود واقعی عرضه باشد، از تغییر انتظارات سرمایه‌گذاران و ریسک‌های ژئوپلیتیک تاثیر پذیرفت؛ موضوعی که احتمال تداوم نوسانات بالا در بازار مواد خام طی ماه‌های آینده را افزایش داده است.

سبزپوشی یکدست بازار گواهی

بازار گواهی‌های سپرده کالایی در تیرماه ۱۴۰۵ تحت‌تاثیر دو محرک اصلی، یعنی رشد حدود ۱۸درصدی نرخ دلار در بازار آزاد و تحولات بازارهای جهانی کامودیتی، ماهی کاملا صعودی را پشت سر گذاشت. بررسی عملکرد دارایی‌های قابل معامله در بورس کالا نشان می‌دهد تمامی گواهی‌های سپرده کالایی بازدهی مثبت را به ثبت رساندند، اما فاصله معنادار میان عملکرد آنها بیانگر آن است که علاوه بر نرخ ارز، شرایط عرضه و تقاضای داخلی و روند بازارهای جهانی نیز نقش تعیین‌کننده‌ای در ارزش‌گذاری این ابزارها داشته است.

در صدر جدول بازدهی، گواهی سپرده قیر با رشد ۵۱درصدی قرار گرفت و اختلاف قابل‌توجهی با سایر دارایی‌ها ایجاد کرد. علت نوسان قیمت این گواهی پرنوسان بورس کالا را می‌توان حاصل همزمانی افزایش نرخ ارز با بهبود تقاضای صادراتی و رشد نسبی قیمت فرآورده‌های نفتی در بازارهای جهانی دانست. در بازار جهانی نیز نفت در ماه ژوئیه با وجود نوسانات شدید ناشی از تنش‌های ژئوپلیتیک خاورمیانه، در سطوح بالاتری نسبت به ماه قبل معامله شد که از بازار فرآورده‌های نفتی حمایت کرد.

در رتبه‌های بعدی، گواهی سپرده شمش طلا با بازدهی ۱۹درصدی و گواهی تمام سکه بهار آزادی با رشد ۱۸درصدی قرار گرفتند. همزمانی رشد نرخ ارز با افزایش تقاضا برای دارایی‌های امن در بازارهای جهانی موجب شد طلا بتواند افزایش قیمت دلار را تقریبا به طور کامل در بازار داخلی منعکس کند. به این ترتیب، قیمت هر گواهی شمش طلای ۲۴عیار به حدود ۲۵‌میلیون تومان و ارزش گواهی تمام سکه نیز به بیش از ۱۸۸میلیون تومان رسید.

در میان فلزات صنعتی، عملکرد بازار به مراتب محتاطانه‌تر بود. گواهی سپرده میلگرد با رشد ۱۵درصدی، نقره با ۱۲درصد، کاتد مس با ۷درصد، شمش روی با ۵درصد و گندله سنگ‌آهن با تنها ۲درصد بازدهی، نتوانستند همگام با رشد نرخ ارز حرکت کنند. این اختلاف را می‌توان به شرایط نه‌چندان مطلوب بازارهای جهانی نسبت داد. کاهش تقاضای چین برای فولاد، سنگ‌آهن و فلزات پایه همچنان مانع شکل‌گیری روند صعودی قدرتمند در قیمت‌های جهانی شد. در نتیجه، اگرچه افزایش نرخ دلار از قیمت میلگرد به عنوان تب‌سنج انتظارات تورمی حمایت کرد، اما ضعف بازارهای بین‌المللی مانع از ثبت بازدهی‌های بالاتر شد.

از سوی دیگر، گواهی سپرده خودرو نیز با ثبت بازدهی ۶درصدی عملکردی پایین‌تر از نرخ رشد ارز داشت. این موضوع نشان می‌دهد عوامل اختصاصی بازار خودرو، از جمله انتظارات نسبت به سیاست‌های تنظیم بازار و وضعیت عرضه، بیش از متغیرهای کلان بر روند قیمتی این گواهی اثرگذار بوده است.

مقایسه بازدهی تیرماه گواهی‌های سپرده کالایی با رشد ۱۸درصدی نرخ دلار نشان می‌دهد دارایی‌هایی که علاوه بر اثرپذیری از نرخ ارز، از مزیت صادراتی یا بهبود چشم‌انداز بازار جهانی برخوردار بودند، توانستند بازدهی بالاتری را ثبت کنند. در مقابل، کالاهای وابسته به چرخه تولید صنعتی جهان، به‌ویژه فلزات پایه و سنگ‌آهن، همچنان تحت فشار ضعف تقاضای بین‌المللی قرار داشتند.