دلایل تداوم رشد ابزارهای مبتنی بر فلزات گرانبها در بورس کالا
همصدایی طلای جهانی و داخلی
گواهیهای سپرده مبتنی بر طلا در بورس کالای ایران در هفته منتهی به یکم بهمنماه به مسیر افزایشی خود ادامه دادند و بازدهی مثبتی را برای سرمایهگذاران به ثبت رساندند. در این بازه، گواهی سپرده شمش طلا با رشد ۴.۴درصدی نسبت به هفته ماقبل، در سطح قیمتی ۲میلیون و ۱۰۳هزار تومان به معاملات هفتگی پایان داد. این گواهی اگرچه معاملات هفته را با افت ۱.۸درصدی در روز یکشنبه آغاز کرد، اما در ادامه و همزمان با تقویت نااطمینانیها و افزایش تقاضای سرمایهگذاری، وارد مسیر صعودی شد. بررسی عملکرد ماهانه نیز نشان میدهد قیمت گواهی سپرده شمش طلا در اولین ماه زمستان امسال در مجموع ۱۳.۸درصد افزایش یافته است. در بازار گواهی سپرده تمام سکه بهار آزادی نیز روندی مشابه مشاهده شد. قیمت این گواهی در آغاز هفته با کاهش حدود ۲درصدی نسبت به قیمت پایانی هفته قبل مواجه شد؛ اما در ادامه معاملات با غلبه تقاضا، به مسیر افزایشی بازگشت و در نهایت در سطح ۱۶۰میلیون و ۱۴۴هزار تومان در روز چهارشنبه تثبیت شد. بر این اساس، گواهی سپرده سکه در آخرین هفته دیماه حدود ۳.۵درصد و در کل ماه دی ۱۲.۹درصد بازدهی مثبت را به ثبت رساند.
کاهش حجم معاملات تحت تاثیر خاموشی اینترنت
بررسی آمار معاملات بازار مشتقه و گواهی سپرده طلا در بورس کالای ایران نشان میدهد در هفته گذشته حجم و ارزش معاملات شمش طلا نسبت به هفته پیش از آن کاهش محسوسی داشته است. در این بازه، در مجموع بازار طلا در بورس کالا شاهد معامله ۱۲۵.۶ کیلوگرم شمش طلا به ارزش حدود ۲هزار و ۵۷۷میلیارد تومان بوده است. مقایسه این آمار با هفته قبل از آن یعنی هفته منتهی به ۲۶دیماه نشاندهنده کاهش حدود ۵۵ کیلوگرمی حجم طلای معاملهشده در بستر بورس کالا است. بهطور کلی در دو هفته اخیر و از زمان قطع شدن اینترنت، بورس کالا شاهد کاهش چشمگیر حجم معاملات داراییهای مبتنی بر طلا بوده است.
رکوردشکنیهای بیپایان طلای جهانی
در هفته گذشته طلای جهانی هم به روند صعودی خود ادامه داد. هر اونس طلا در پایان روز جمعه به قیمت ۴هزار و ۹۸۷دلار رسید و هفته را با ۸.۵درصد رشد به پایان رساند. طلا در هفته گذشته قویترین عملکرد هفتگی خود از مارس۲۰۲۰ را ثبت کرد؛ روندی که تحتتاثیر افزایش نااطمینانیها و تداوم تنشهای ژئوپلیتیک شکل گرفته است. بهرغم عقبنشینی ترامپ از اعمال تعرفههایی مرتبط با گرینلند، به دلیل ابهام در سرنوشت درگیری ناتو و ایالات متحده بر سر گرینلند، سطح تنشها همچنان بالا ارزیابی میشود که این امر استقبال سرمایهگذاران از داراییهای امن را افزایش میدهد. فلزات گرانبها پس از ثبت رکوردها و بازدهیهای تاریخی در سال ۲۰۲۵ که تحتتاثیر مسائلی چون جنگ تجاری آمریکا و چین، تقاضای بالای بانکهای مرکزی و ورود سرمایه قابلتوجه به صندوقهای قابل معامله مبتنی بر طلا شکل گرفته بود، در سال ۲۰۲۶ نیز این روند را ادامه داده است. طلا از ابتدای سال ۲۰۲۶ بیش از ۱۵ درصد افزایش قیمت داشته است.
عوامل موثر بر روند قیمت طلا در بازار داخلی
بررسی تحولات بازار نشان میدهد رشد قیمت گواهیهای سپرده طلا در هفتههای اخیر بیش از هر چیز متاثر از همزمانی عوامل داخلی و بینالمللی بوده است. در بعد بینالمللی، قیمت طلا در معاملات جهانی همچنان تحتتاثیر نااطمینانیهای اقتصاد کلان، تداوم تنشهای ژئوپلیتیک و افزایش تقاضای بانکهای مرکزی در سطوح بالایی نوسان میکند. تقویت جایگاه طلا بهعنوان دارایی امن، بهویژه در شرایط ابهام نسبت به مسیر سیاستهای پولی اقتصادهای بزرگ، باعث شده فشار تقاضا در بازار جهانی طلا حفظ شود؛ موضوعی که اثر مستقیم خود را بر قیمت ریالی طلا در ایران نشان میدهد. همچنین تهدیدهای تعرفهای دونالد ترامپ و بالا گرفتن سطح تنشها میان کاخ سفید و اتحادیه اروپا نقش چشمگیری در اوجگیری طلا در هفتههای اخیر داشته است. تحرکات نظامی آمریکا در خاورمیانه و افزایش ریسک درگیریهای نظامی نیز یکی دیگر از عواملی است که طلا را در سطوح قیمتی بالا نگه داشته و به حفظ روند صعودی تاریخی طلا در سال میلادی جدید منجر شده است. در داخل نیز در ماههای اخیر نرخ ارز و انتظارات تورمی نقش کلیدی در شکلدهی به روند قیمتها داشتهاند. تثبیت نرخ دلار در سطوح بالا و نگرانی نسبت به چشمانداز تورم، موجب افزایش تقاضا برای ابزارهای پوشش ریسک از جمله گواهیهای سپرده شمش و سکه شده است. این مساله بهویژه در بورس کالا که امکان سرمایهگذاری شفاف و نقدشوندهتری نسبت به بازار فیزیکی فراهم میکند، نمود پررنگتری داشته است.
از سوی دیگر، رفتار سرمایهگذاران نشان میدهد در شرایط افزایش نااطمینانیهای اقتصادی، تمایل به نگهداری داراییهای مبتنی بر طلا تقویت شده و همین عامل، فشار تقاضا را در بازار گواهیهای سپرده افزایش داده است. در دو هفته اخیر و در سایه ناآرامیها و خاموشی اینترنت در داخل کشور، سطح نااطمینانی و سردرگمی در میان فعالان بازار به شدت افزایش یافته است. ابهام درمورد زمان اتصال مجدد اینترنت بینالمللی و نرخ ارز در معاملات نیز به این سردرگمی دامن زده است. در مجموع، عملکرد گواهیهای سپرده شمش و سکه طلا در هفته منتهی به یکمبهمن ماه نشاندهنده تداوم روند صعودی قیمتها در بازار طلاست؛ روندی که از ابتدای زمستان نیز با بازدهی دو رقمی همراه بوده است. در صورت تداوم نوسانات طلای جهانی در سطوح بالا و عدم کاهش معنادار انتظارات تورمی در داخل، میتوان انتظار داشت ابزارهای مبتنی بر طلا همچنان در کانون توجه سرمایهگذاران باقی بمانند.
