گواهی سکه پیشران یا نشانگر انتظارات تورمی؟
دنیای‌اقتصاد - راضیه احقاقی : سکه بورسی برای ساعاتی در اواسط روز چهارشنبه سوم اسفند ۳۰میلیون تومان شد. سکه بورسی در کانال قیمتی جدید تثبیت نشد؛ اما ورود به این کانال زمینه صعودهای بعدی این دارایی را تسهیل می‌کند. دارندگان سکه در بازار فیزیکی نیز تا مرز ۳۰میلیون تومانی شدن پیش رفتند. در حالی به شکل مستمر بر ارزش دارایی‌‌‌های بر پایه طلا در بازار داخل افزوده می‌شود که طلا در بازارهای جهانی از سکه افتاده است. اما رشد مثبت انتظارات تورمی در بازار داخل و عدم‌موفقیت بانک‌مرکزی در مهار تورم و نگرانی از کاهش مستمر ارزش پول ملی باعث شده است تا رینگ دارایی‌‌‌های طلایی در بازار داخل پررونق باشد.
بررسی‌‌‌ها حاکی از آن است که سکه بورسی ظرف یک‌سال اخیر منتهی به روز چهارشنبه سوم اسفند رشد ۶۱درصدی را در بازار داخل به ثبت رسانده و بازده صندوق‌های طلا ۵۸درصد بوده است. این درحالی است که در این بازه زمانی نرخ ارز بهعنوان یک فاکتور بنیادی تعیین‌‌‌کننده ارزش طلا در همین زمان رشد ۴۹درصدی داشته و طلای جهانی بهعنوان دیگر فاکتور بنیادی تعیین‌‌‌کننده ارزش کاهش ۸/ ۳درصدی داشته است. در حالی که محدودیت در معاملات دلار در بازار آزاد و عرضه مستمر آن از سوی بازارساز مانع می‌شود که انتظارات تورمی در نرخ ارز متبلور شود، فعالان بازار دارایی‌‌‌های طلایی معاملات خود را با برآورد به‌مراتب بالاتری از نرخ فعلی ارز انجام می‌دهند.
رقابت دارندگان سکه برای صعود به کانال ۳۰میلیونی
تا اواسط روز چهارشنبه سوم اسفندماه سکه در بازار مالی بورس‌کالای ایران و بازار فیزیکی تا یک‌قدمی ۳۰میلیون تومانی شدن صعود کرد. در حالی که ظرف روزهای قبل فعالان بازار مالی معاملات خود را در نرخ‌های بالاتری نسبت به قیمت بازار فیزیکی انجام می‌‌‌دادند، روز چهارشنبه فاصله قیمتی سکه در بازار فیزیکی و بازار مالی محدود شد و به نظر می‌‌‌رسید فعالان هر دو بازار خود را برای ورود به کانال قیمتی ۳۰میلیون تومانی آماده کرده‌اند. در نهایت در حوالی ساعت ۱۳ به وقت تهران، فعالان بازار مالی بورس‌کالا از مرز ۳۰میلیون تومان برای معامله سکه بورسی عبور کردند و سکه بورسی در تمامی گواهی‌‌‌ها برای بازه زمانی نسبتا محدودی ۳۰میلیون تومانی شد.
این در حالی است که حباب سکه در بازار فیزیکی به ۷میلیون و ۶۰۰هزار تومان برابر ۲۶درصد ارزش این دارایی رسیده، اما رکوردشکنی حباب سکه مانع از ورود سرمایه به این بازار نشده است. به این ترتیب می‌‌‌توان اذعان کرد که معامله‌‌‌گران دارایی‌‌‌های طلایی در بازارهای سنتی و بازارهای مالی همچنان در اوج قیمت‌ها نیز انتظار رشد نرخ بیشتر را دارند. واهمه از سقوط مستمر ارزش پول ملی در شرایطی که سیاستگذار برنامه علمی و عملیاتی برای مهار تورم ندارد باعث شده است تا سرمایه به بازار دارایی‌‌‌های مالی و کالایی به‌استثنای بازار سرمایه گسیل شود. در این شرایط محدودیت در معاملات ارز و تلاش‌‌‌های هر از گاه دولت برای مهار نرخ دلار باعث می‌شود تا تمایل برای ورود به بازاری همچون طلا دوچندان و به این ترتیب هر روز بر حباب این دارایی افزوده شود.
احتمال می‌رود که سکه کانال ۳۰میلیون تومانی را ظرف روزهای ابتدایی اسفند از دست بدهد؛ اما ثبت این رکورد قیمتی حتی برای ساعاتی، صعودهای بعدی به کانال نرخ جدید را تسهیل می‌کند.
مانعی که سست بود
بانک‌مرکزی بالاخره پس از دوهفته به وعده ایجاد مرکز مبادله ارز و طلای خود جامه عمل پوشاند و در روز سه‌‌‌شنبه دوم اسفندماه از سامانه جدید معامله ارز و طلا رونمایی کرد. بازگشایی مرکز جدید مبادله ارز و طلا باعث شد تا برای ساعاتی روند مستمر رشد بهای ارز و دارایی‌‌‌های طلایی متوقف و حتی معکوس شود؛ اما تاثیر آن بر روند بازار بسیار کوتاه بود و پس از اتمام مراسم بازگشایی مجددا نرخ ارز در بازار آزاد افزایشی شد، به‌‌‌نحوی که هر اسکناس آمریکایی تا پله انتهایی کانال قیمتی ۴۹هزار تومان صعود کرد. ظرف ساعات ابتدایی بازگشایی بازارها در روز چهارشنبه سوم اسفند، دلار بی‌‌‌توجه به وعده و هشدار مسوولان بانک‌مرکزی مبنی بر غیرواقعی بودن نرخ‌های فعلی ارز ۵۰هزار تومانی شد. این صعود قیمتی در پی آن صورت گرفت که مقامات اتحادیه اروپا، سپاه را تحریم نکرده و برخی این خبر را سیگنالی مثبت برای ازسرگیری دور جدید مذاکرات دانستند. با این حال فعالان بازار آزاد به این داده‌‌‌های سیاسی توجهی نشان ندادند و سقف‌‌‌های جدید قیمتی در بازار آزاد دلار کشور به ثبت رسید.
بازده دارایی‌‌‌های طلایی در بازه سالانه
میانگین نرخ فروش سکه بورسی (معادل ۱۰۰گواهی سکه) تا اواسط روز چهارشنبه سوم اسفند ۱۴۰۱ به ۳۰میلیون تومان رسید؛ این در حالی بود که در زمان مشابه سال ۱۴۰۰ میانگین نرخ فروش سکه بورسی برابر ۱۱میلیون و ۷۵۰هزار تومان بود. به این ترتیب سکه بورسی در بازه سالانه بازدهی حدود ۶۱درصدی برای سرمایه‌گذاران داشته است. ارزش فروش هر واحد صندوق طلای لوتوس بهعنوان پرمعامله‌‌‌ترین صندوق طلا در بازار سرمایه روز چهارشنبه سوم اسفند به ۱۹هزار و ۶۷۴تومان رسید؛ این در حالی بود که ارزش هر واحد صندوق طلای لوتوس در زمان مشابه سال قبل برابر ۸هزار و ۲۶۲تومان بود. به این ترتیب سرمایه‌گذاری روی صندوق طلا در بازه سالانه سود ۵۸درصدی به همراه داشته است. نرخ سکه در بازار فیزیکی نیز در بازه زمانی مورد مقایسه رشد ۶۰درصدی داشت و از ۱۱میلیون و ۸۲۰هزار تومان به ۲۹میلیون و ۶۰۰هزار تومان تا اواسط روز چهارشنبه سوم اسفند رسید. اما ربع‌سکه در بازه زمانی یک‌سال اخیر رشد ۵/ ۶۱درصدی داشت و از ۳میلیون و ۸۹۰هزار تومان به ۱۰میلیون و ۳۵۰هزار تومان رسید. در حالی این رشد نرخ در بازار دارایی‌‌‌های بر پایه طلا رقم خورده که در این بازه زمانی نرخ ارز در بازار آزاد رشد ۴۹درصدی داشته و از ۲۶هزار و ۴۰۰تومان در روز سوم اسفند ۱۴۰۰ به ۵۱هزار و ۸۰تومان در روز سوم اسفند ۱۴۰۱ رسیده است. در عین حال، طلا در معاملات آتی کامکس آمریکا در این بازه زمانی سالانه زیان ۸۵/ ۳درصدی را برای سرمایه‌گذاران رقم زده است. به این ترتیب معامله‌‌‌گران دارایی‌‌‌های طلایی در بازار فیزیکی و بازارهای مالی بورسی رشدی به مراتب فراتر از نوسان نرخ ارز و طلای جهانی را به ثبت رسانده‌‌‌اند.
محدودیت در دارایی‌‌‌های سرمایه‌‌‌ای قابل اعتماد در بازار داخل، دشوار بودن خرید و فروش ارز و نبود اعتماد به سایر دارایی‌‌‌های موجود همچون بازار سرمایه و امکان ورود سرمایه‌‌‌های خرد به بازار طلا عامل اصلی پیشتازی دارایی‌‌‌های مبتنی بر طلا در بازار داخل یا در اصطلاح تشکیل حباب قیمتی روی این دارایی‌‌‌هاست.
طلای جهانی در مسیر سقوط نرخ
در حالی که عدم‌موفقیت بانک‌مرکزی و سیاستگذاران داخلی در مهار تورم کشور باعث شده است تا به‌طور مستمر بر ارزش نرخ طلا و دارایی‌‌‌های طلایی در بازار داخل افزوده شود، عزم فدرال‌رزرو و سایر بانک‌های مرکزی غربی در مهار تورم جهانی با هدف‌گذاری بازگشت تورم به سطح ۲درصد باعث شده است تا طلا در بازارهای جهانی از سکه بیفتد. به این ترتیب تا اواسط روز چهارشنبه ۲۲فوریه برابر سوم اسفند هر اونس طلا در معاملات آتی کامکس آمریکا با نرخ هزار و ۸۳۳دلار معامله شد که این رقم از بهای فروش آن در بازه هفتگی، ماهانه و سالانه کمتر بود. در عین حال طلا در این روز به کمترین نرخ پس از روز چهارم ژانویه ۲۰۲۳ رسید.
