سودای صعود در بازار لوب‌کات
دنیای‌اقتصاد- راضیه احقاقی : لوب‌کات در بازار فیزیکی بورس کالای ایران ظرف هفته‌های اخیر به اوج تاریخی قیمت خود رسید، با این وجود این بازار با استقبال خوب خریداران روبه‌رو است. استمرار رونق تقاضا برای لوب‌کات در بورس کالا در حالی که این روانکار در نزدیکی اوج تاریخی قیمت خود به سر می‌برد و اغلب بازارهای کشور در اثر افت محسوس نرخ ارز و تعدیل انتظارات تورمی به رکود فرو رفته‌اند، موضوعی است که از بازار قوی تقاضای محصول نهایی یعنی روغن موتور نشات می‌گیرد. در این شرایط اگرچه سیگنال‌های ارزی تضعیف‌کننده بهای پایه لوب‌کات شده‌اند اما سیگنال بهای جهانی تقویت‌کننده این نرخ هستند. رشد بهای جهانی نفت و عبور قیمت نفت برنت از کانال ۷۰ دلاری در روز ۴ مه، در عین رشد محسوس تقاضا برای نفت کوره سولفور بالا (HSFO) دو پارامتری هستند که همچون سرعت‌گیری در مسیر افت بهای پایه لوب‌کات در اثر سیگنال منفی ارزی عمل می‌کنند.
ثبت رکورد قیمتی جدید در بازار روانکارها
بازار لوب‌کات از جمله معدود بازارهای کشور است که ظرف هفته‌های اخیر از نوسانات نرخ ارز و تعدیل انتظارات تورمی تاثیر چندانی نپذیرفته و رونق قابل‌توجهی در معاملات این محصول در رینگ معاملاتی بورس کالا به چشم می‌خورد. با توجه به وجود تقاضای قوی در محصول نهایی حاصل از تولید لوب‌کات یعنی روغن موتور، تولیدکنندگان در اغلب هفته‌ها حضوری پررنگ در رینگ معاملاتی بورس کالا دارند. البته برآورد افت یا افزایش بهای پایه لوب‌کات در هفته‌های بعد می‌تواند به افزایش یا کاهش رونق معاملات هفتگی این بخش منجر شود. درواقع برآورد کاهش قیمت پایه متقاضیان را به تعویق خرید و پیش‌بینی رشد بهای پایه آنها را به رقابت قیمتی برای خرید کالا سوق می‌دهد.
در هفته ابتدایی بازگشایی بازارها در سال ۱۴۰۰ یعنی هفته منتهی به ۱۳ فروردین بهای پایه لوب‌کات سبک در بازار فیزیکی بورس کالا به اوج تاریخی خود یعنی ۱۰هزار و ۳۰۰تومان به ازای هر کیلوگرم رسید، این اوج‌گیری قیمت پایه متاثر از رشد بهای نرخ ارز و افزایش بهای جهانی HSFO به عنوان دو پارامتر تعیین‌کننده بهای پایه این محصول بود.
بهای پایه لوب‌کات در بورس کالای ایران براساس میانگین جهانی نرخ فروش دو هفته قبل HSFO (نفت‌کوره سولفور بالا) در ضریبی مشخص (رقمی نزدیک به ۹/ ۰×۱۵/ ۱) با احتساب میانگین نرخ ارز نیمایی تعیین می‌شود. بنابراین نوسانات نرخ ارز در کشور و تغییرات بهای نفت در بازار جهانی و به‌طور مشخص قیمت HSFO بر قیمت پایه لوب‌کات در بورس کالای کشور اثرگذار می‌شود.
در روزهای ابتدایی ماه مارس برابر با نیمه اسفند ۹۹ بهای HSFO در بازارهای جهانی اوج گرفت، به‌گونه‌ای که بهای HSFO تحویل خلیج آمریکا به نرخ ۱۵/ ۵۹ دلار به ازای هر بشکه رسید که این رقم بیشترین نرخ معامله این محصول پس از جولای ۲۰۱۹ بود. این رشد بهای جهانی تاثیر خود را در بهای پایه لوب‌کات عرضه شده در بازار فیزیکی بورس کالا در هفته ابتدایی فروردین گذاشت و این نرخ برای اولین مرتبه از کانال ۱۰ هزار تومان عبور کرد.
خودنمایی سیگنال‌های افزایشی در بازار جهانی HSFO
رشد بهای جهانی HSFO در ماه مارس (نیمه اسفند ۹۹ تا نیمه فروردین ۱۴۰۰) از دو محل رشد بهای جهانی نفت و افزایش تقاضا برای این سوخت سولفور بالا توسط کشتی‌ها سیگنال گرفت.
نفت کوره یکی از مشتقات نفت خام بوده و نرخ آن کاملا وابسته به بهای نفت در بازارهای جهانی است. در روزهای ابتدایی سال ۲۰۲۰ دنیا با شیوع ویروس کووید-۱۹ روبه‌رو شد و در ادامه شاهد اعمال محدودیتهای قرنطینه‌ای سختگیرانه‌ای در این زمینه از سوی اقتصادهای بزرگ دنیا بودیم. این موضوع به سرعت بر بازار جهانی نفت اثرگذار شد و منجر به سقوط قابل توجه بهای نفت شد. ریزش یکباره بهای نفت اثر خود را در ریزش قیمت HSFO نیز گذاشت. این ریزش محسوس بهای جهانی HSFO تاثیر خود را در بهای لوب‌کات در بازار فیزیکی بورس کالا در بهار سال گذشته گذاشت، هرچند که در ادامه با ورود نرخ ارز به مسیر افزایشی شدن تاثیر این افت بهای جهانی خنثی شد و بهای لوب‌کات نیز همانند سایر کالاها وارد مسیر رشد شتابانی شد.
موضوع مهم دیگری که به ریزش بهای HSFO در سال ۲۰۲۰ دامن زد ممنوعیت استفاده از نفت کوره سولفور بالا به عنوان سوخت کشتی‌ها از سال ۲۰۲۰ توسط IMO (سازمان بین‌المللی دریانوردی) بود. این محدودیت به کاهش قابل توجه تقاضا برای HSFO منجر شد و تاثیری مهم در ریزش بهای آن داشت.
در نیمه دوم سال ۲۰۲۰ بهای HSFO در بازارهای جهانی رو به افزایش گذاشت. این رشد از سویی به دلیل رشد بهای جهانی نفت بود؛ از طرف دیگر رشد تقاضا برای HSFO به تقویت بازار این سوخت سولفور بالا در بازارهای جهانی انجامید.
پس از ممنوعیت IMO برای استفاده از سوخت‌های با گوگرد بالا میزان تقاضا برای LSFO (سوخت با سولفور پایین) افزایش قابل‌توجهی داشت و این موضوع باعث شد تا نرخ این سوخت رشد قابل‌توجهی داشته باشد. در این برهه فاصله این دو سوخت به ۱۰۰ دلار به ازای هر تن رسید. این موضوع هزینه انرژی در حمل دریایی را به شدت افزایش داد. در نتیجه صاحبان برخی کشتی‌ها برای رفع این معضل سراغ نصب اسکرابر (تصفیه‌کننده سوخت) روی کشتی‌های خود رفتند تا به این ترتیب بتوانند از سوخت HSFO استفاده کرده و در عین حال که هزینه کمتری می‌پردازند، از گسترش آلایندگی گوگردی نیز جلوگیری کنند.
در ژانویه ۲۰۲۰ حدود ۲ هزار کشتی در دنیا مجهز به اسکرابر بودند که این رقم در سال جاری میلادی به ۴۰ هزار مورد رسیده است. همچنین گفته می‌شود که کشتی‌های حمل نفت بیشترین میزان نصب اسکرابر در این بازه زمانی را دارند. به این ترتیب مجددا بر میزان تقاضای جهانی برای HSFO افزوده شد و این موضوع به تقویت بهای جهانی این سوخت انجامید.
میزان فروش HSFO در ۳ ماه ابتدایی سال ۲۰۲۱ نسبت به مدت مشابه در سال قبل رشدی ۵۰ درصدی داشته اما همچنان این میزان نسبت به میزان فروش این سوخت در ۳ ماه ابتدایی ۲۰۱۹ به مراتب کمتر است. با این وجود همچنان بر تعداد کشتی‌های مجهز به اسکرابر افزوده می‌شود و این موضوع تقویت‌کننده بهای HSFO است. اگر در آینده انواع جدیدی از سوخت وارد بازار شود که قابلیت رقابت قیمتی با سوخت‌های موجود را داشته باشد طبیعتا نمودار مصرف تغییر می‌کند. ظرف هفته‌های اخیر بهای جهانی HSFO نوسانات قابل ملاحظه‌ای نداشته، اما این روزها شاهد اوج‌گیری مجدد بهای نفت در دنیا هستیم به گونه‌ای که نرخ هر بشکه نفت برنت در روز ۵ مه از کانال ۷۰ دلار نیز عبور کرد. این موضوع می‌تواند سیگنالی افزایشی برای رشد نرخ HSFO در روزهای آینده باشد.
نرخ ارز سرعت‌گیر رشد بهای لوب‌کات
اگرچه لوب‌کات از محل نرخ‌های جهانی سیگنال افزایشی می‌گیرد اما نوسانات نرخ ارز در حال تضعیف بهای پایه این روانکار در بازار داخل است. در هفته منتهی به ۱۳ فروردین که شاهد ثبت رکورد تاریخی برای عرضه لوب‌کات در بازار فیزیکی بورس کالا بودیم، بهای ارز آزاد و نیمایی وارد مسیر افزایشی شده بودند، اما درست در روز ۱۳ فروردین انتشار اخبار سیاسی مبنی بر برقراری مجدد برجام نرخ ارز را در کشور تضعیف کرد. این افت از سویی تاثیر خود را در قیمت‌های پایه گذاشت و از طرف دیگر با انتظار افت بیشتر نرخ به کاهش خرید در برخی بازارها انجامید که البته بازار لوب‌کات از این کاهش میزان خرید مستثنی بود.
ظرف روزهای گذشته روند نزولی به وجود آمده در نرخ ارز شتاب بیشتری به خود گرفته است، اگرچه نوسان نرخ ارز تاثیر قابل مشاهده‌ای بر میزان تقاضای روانکارها ندارد، اما می‌تواند همچون سرعت‌گیری در مسیر رشد بهای پایه به علت افزایش نرخ‌های جهانی عمل کند و به این ترتیب به تعدیل قیمتی در این بازار بینجامد.
