هزینه سنگین حفاظت از خودرو

افزایش مداوم قیمت خودرو، رشد هزینه قطعات و خدمات تعمیراتی و تغییرات پی‌درپی در بازار، صنعت بیمه را با مجموعه‌ای از چالش‌های تازه روبه‌رو کرده است. در این میان، بیمه بدنه به عنوان یکی از مهم‌ترین ابزارهای حفاظت از دارایی مالکان خودرو، بیش از گذشته تحت‌تاثیر شرایط اقتصادی قرار گرفته است. اگرچه افزایش ارزش خودروها موجب رشد تقاضا برای پوشش‌های بیمه‌ای شده، اما همزمان مسائلی مانند کم‌بیمه‌گی، افزایش هزینه صدور بیمه‌نامه و کاهش توان مالی برخی خانوارها، آینده این رشته بیمه‌ای را با ابهاماتی همراه کرده است.

کارشناسان معتقدند تداوم روندهای تورمی، مدل‌های سنتی ارزیابی ریسک و قیمت‌گذاری را با محدودیت مواجه کرده و ضرورت بازنگری در طراحی محصولات بیمه‌ای را بیش از هر زمان دیگری نمایان ساخته است.

 نه توان خرید بیمه، نه توان جبران خسارت

افزایش شدید قیمت خودرو در سال‌های اخیر، اهمیت بیمه بدنه را برای مالکان خودرو بیش از گذشته کرده است، اما همزمان رشد قابل‌توجه حق بیمه باعث شده این پوشش بیمه‌ای از توان مالی بخشی از خانوارها خارج شود. در شرایطی که هزینه‌های معیشت، مسکن و حمل‌ونقل سهم بیشتری از درآمد خانوار را به خود اختصاص داده‌اند، بسیاری از مالکان خودرو ترجیح می‌دهند بیمه بدنه را از سبد هزینه‌های خود حذف کنند یا خرید آن را به تعویق بیندازند. این در حالی است که ارزش خودرو برای بسیاری از خانواده‌ها به یکی از مهم‌ترین دارایی‌های آنها تبدیل شده و نبود پوشش بیمه‌ای می‌تواند در صورت وقوع حادثه، خسارت‌های سنگینی به همراه داشته باشد. تداوم این روند نه‌تنها ضریب نفوذ بیمه بدنه را کاهش می‌دهد، بلکه تعداد خودروهای فاقد پوشش را نیز افزایش خواهد داد؛ موضوعی که می‌تواند به یکی از چالش‌های جدی بازار بیمه در سال ۱۴۰۵ تبدیل شود. در گفت‌وگو با دکتر وحید نوبهار، پژوهشگر صنعت بیمه ابعاد مختلف این چالش‌ها، پیامدهای آن برای بیمه‌گذاران و راهکارهای پیش روی صنعت بیمه در سال ۱۴۰۵ بررسی شده است.

چالش پنهان بیمه بدنه در سال ۱۴۰۵

بیمه بدنه در سال ۱۴۰۵ بیش از پیش تحت‌تاثیر تورم خودرو و نوسانات قیمت قطعات قرار گرفته است. تورم خودرو با سرعت بالاتر از سازوکارهای سنتی قیمت‌گذاری و مدیریت ریسک در بیمه بدنه حرکت کرده که می‌تواند هم برای بیمه‌گذاران و هم برای شرکت‌های بیمه چالش‌آفرین باشد. مبنای بیمه بدنه، ارزش روز خودرو است و هرچه ارزش خودرو افزایش یابد، سرمایه بیمه‌شده و به تبع آن حق بیمه نیز رشد می‌کند. گزارش‌های منتشرشده سال جاری این‌طور تبیین می‌کند که نرخ بیمه بدنه خودروهای داخلی و مونتاژی نسبت به سال قبل افزایش محسوسی داشته و ارزش خودرو به مهم‌ترین عامل تعیین‌کننده حق بیمه تبدیل شده است. در بسیاری از خودروهای میان‌رده، حق بیمه بدنه اکنون به چند‌میلیون تومان در سال رسیده و برای خودروهای گران‌قیمت، ارقام بسیار بالاتری مشاهده می‌شود.

لکن چالش اصلی علاوه بر افزایش حق بیمه، فاصله‌ میان ارزش واقعی خودرو در بازار و ارزش درج‌شده در بیمه‌نامه است. شرایط فعلی که قیمت خودرو، قطعات و دستمزد تعمیرات به‌طور مستمر تغییر می‌کند، ممکن است خودرویی که ابتدای سال بیمه شده، چند ماه بعد ارزش بسیار بیشتری داشته باشد. لذا اگر بیمه‌گذار سرمایه بیمه‌شده خود را به‌روز نکند، در زمان خسارت با پدیده کم‌بیمه‌گی مواجه شده و بخشی از خسارت عملا بر عهده خود او قرار می‌گیرد.

جالب است به رفتار مصرف‌کنندگان هم اشاره شود که به دلیل افزایش هزینه‌های زندگی،ممکن است بسیاری از مالکان خودرو بیمه بدنه را یک هزینه قابل حذف تلقی ‌کنند. از سوی دیگر ارزش دارایی خودرو برای بخش بزرگی از خانوارها به مراتب بیشتر از گذشته شده و پیامد تناقض مذکور آن است که بخشی از خودروها بدون پوشش بدنه باقی مانده و مالکان در صورت وقوع حادثه با زیان‌های سنگین مواجه می‌شوند. برآوردهای موجود نشان می‌دهد که هنوز بخش بزرگی از خودروهای کشور فاقد بیمه بدنه هستند و ضریب نفوذ این رشته فاصله قابل‌توجهی با ظرفیت واقعی بازار دارد.

پیشنهاد می‌شود صنعت بیمه برای عبور از این چالش در سال جاری به سمت الگو‌های نوین قیمت‌گذاری حرکت کند. به‌روزرسانی مستمر ارزش خودرو، توسعه پوشش نوسانات قیمت، طراحی بیمه‌نامه‌های مبتنی بر میزان کارکرد خودرو و استفاده گسترده‌تر از داده‌های رفتاری رانندگان می‌تواند بخشی از فشار تورمی را مدیریت کند.