پرونده امروز

یادگاری جنگ برای اقتصاد جهان

دنیای اقتصاد : اثر جنگ ۴۰روزه چگونه بر جهان مستولی شد؟ جنگ‌ها آثار بلندمدتی بر زنجیره‌های تامین جهانی می‌گذارند و جهان بعد از این جنگ صرفا با جهش قیمت نفت مواجه نشده‌ است. اختلال در زنجیره‌های تولید، تجارت، حمل‌ونقل و جریان سرمایه، از جمله پیامدهایی بود که آثار آن همچنان در اقتصاد جهانی باقی‌ مانده است.

اقتصاد جهانی در طول تاریخ بشریت به شدت متاثر از مناقشات منطقه‌ای و جنگ‌های مختلف بوده و اثرات جنگ بر معادلات بین‌المللی اقتصاد در گروه اختلالاتی جای می‌گیرند که به راحتی از چهره‌ کلان‌روندها زدودنی نیستند. نامانایی شاخص‌های جهانی رشد اقتصادی و تولید بیش از هر زمانی در صورت بروز اختلال در زنجیره‌های تولید خود را در روندهای بلندمدت به ما نشان خواهند داد و وقوع این اختلالات می‌تواند مسیر گذشته را به‌طور کامل تغییر دهد و پیش‌بینی ما از آینده‌ این متغیرها را دگرگون کنند. 

با وجود اینکه در داخل کشور بخش عظیمی از اخبار متمرکز بر افزایش قیمت نفت جهانی و تورم بنزین در اروپا و ایالات متحده بود در چهارماه گذشته مقالات متعددی در سراسر جهان اشاره به این نکته داشتند که تغییر معادلات خلیج‌فارس و جنگ تحمیلی آمریکا و اسرائیل در مقابل کشورمان تنها بر قیمت جهانی نفت محدود نمی‌شود. زمانی که‌ میلیون‌ها بشکه نفت به‌صورت ناگهانی از معادلات اقتصادی جهان حذف شوند این نه افزایش قیمت نفت، بلکه اختلال زنجیره‌ تولید است که می‌تواند به‌صورت بلندمدت گریبان‌گیر اقتصاد جهانی شود. این تنها آمریکا نبود که از افزایش قیمت نفت و به تبع آن بنزین رنج برد. کشورهای خلیج‌فارس با شکستی سنگین در روند جذب سرمایه‌های خارجی روبه‌رو شدند. توقف صادرات کود‌های شیمیایی از خلیج‌فارس صنعت کشاورزی را در مقیاسی بسیار بزرگ با وحشت از کاهش عظیم تولید محصولات زراعی در سراسر جهان و خطر قحطی در برخی نقاط جهان مواجه کرد.

شرکت‌های هواپیمایی بین‌المللی منطقه با توجه به توقف جریان پروازهای بین‌الملل در خاورمیانه ضرر و زیان‌های عظیمی را متحمل شدند و در ایران نیز افزایش هزینه‌های ترابری در پی توقف جریان حمل‌ونقل دریایی به جریان افزایش تورم که خود از پیش تحت‌تاثیر جنگ روند صعودی در پیش داشت بیش از گذشته دامن زد. این خاصیت زنجیره‌های تولید است که اختلالات هرچند موقت می‌توانند اثری بلندمدت بر روند تولید بگذارند. مصادیق این اختلال‌ها در تاریخ اقتصاد جهان فراوانند. از جنگ‌های مختلف گرفته تا پاندمی کرونا در سال۲۰۲۰ که اثرات آن بر اقتصاد برخی کشورها همچنان از بین نرفته و اقتصاد جهانی همچنان با رکود حاصل از پاندمی دست و پنجه نرم می‌کند. باشگاه اقتصاددانان در این پرونده قصد دارد سه مورد از گزارش‌های منتشرشده در نشریات بین‌المللی را که در 2ماه اخیر به تاثیر جنگ تحمیلی اخیر بر اقتصاد جهانی پرداخته‌اند، بررسی کند.