سرنوشت مبهم عادی‌سازی
کامران کرمی : تا پیش از عملیات طوفان‌الاقصی، مذاکرات عادی‌سازی روابط اسرائیل و عربستان‌سعودی با وساطت دولت بایدن در جریان و به تعبیر رسانه‌های غربی با پیشرفت هم مواجه بود. اما با شروع جنگ حماس و اسرائیل که غافلگیری بی‌سابقه‌ای را در ارکان دولت اسرائیل ایجاد کرده، این پرسش برجسته شده است که تاثیرات قابل‌توجه این رویداد بر فرآیند مذاکرات عادی‌سازی روابط ریاض و تل‌آویو چیست. آیا مذاکرات عملا به بن‌بست خواهد خورد؟ یا در شرایط کنونی متوقف می‌شود و از سرعت آن کاسته می‌شود؟
واقعیت این است که تا پیش از این عملیات راهبردی، مذاکرات عادی‌سازی عملا با پیچیدگی‌های بسیار دشواری روبه‌رو بود؛ چه در بحث شروط بسیار سختگیرانه عربستان از جمله تضمین معاهده دفاعی و چه در ماهیت کابینه افراطی نتانیاهو که عملا هیچ حقی را برای فلسطینی‌ها قائل نبوده و نیست. بنابراین واضح است که عملیات طوفان‌الاقصی و تشدید جنگ، موجب بازگشت دوباره مساله فلسطین به سطح شده و بار دیگر اهمیت تضمین حقوق فلسطینی‌ها و تشکیل کشور فلسطینی را به میان آورده است. طبیعتا نادیده‌انگاری مجدد این واقعیت در هرگونه از سرگیری مجدد مذاکرات عادی‌سازی و عدم‌اراده لازم برای حل آن، صحبت از ترسیم نظم جدید خاورمیانه‌ای را بیشتر به یک طنز شبیه خواهد کرد. در این پرونده از «باشگاه اقتصاددانان» عمده نگاه‌ها و رویکردها معطوف به تضمین این حقوق در هرگونه مساله عادی‌سازی روابط عربستان با اسرائیل پیش‌از عملیات طوفان‌الاقصی بوده‌است.
