آدام اسمیت در آینه اهل سیاست
اشکان زارع : یکی از متالهین بزرگ مسیحی که دغدغه امر جدید در تقابل با نظم و معرفت قدیم را داشت، در وصف معاصرانش و دانش آنها چنین گفت: «ما کوتولههایی هستیم که بر شانههای غول ایستادهایم.» با این نگاه است که در پرونده امروز «باشگاه اقتصاددانان» به آدام اسمیت پرداخته شده است. بسیاری او را بنیانگذار علم جدید اقتصاد میدانند. بحثهای او ذیل مفاهیم اقتصادی امروز با توسعه و انباشت داشتههای علمی و فلسفی در زمینه عقاید اقتصادی مورد نقد است. اما نمیتوان از اسمیت بهعنوان پدر علم جدید اقتصاد صرفنظر کرد.
در این پرونده سعی شده است که به جای رجوع به اقتصاددانان، بیشتر به پژوهشگران اندیشه سیاسی مراجعه شود. این رجوع هم دلیل دارد؛ علت این است که ابعاد اهمیت آدام اسمیت در نزد سیاستپژوهان فهمیده شود. علاوهبر این، نویسندگان این پرونده، به ابعاد فلسفی آدام اسمیت، بهویژه در بعد فلسفه اخلاق توجه ویژهای کردهاند. این مساله با توجه به اینکه آدام اسمیت آن هنگام که به نگارش کتاب مشهور خویش که بهاختصار در ایران با عنوان «ثروت ملل» شناخته میشود پرداخت، مشغول تدریس فلسفه اخلاق در دانشگاههای بریتانیا بود. علاوه بر این آدام اسمیت در شکلگیری نظریه دولت مدرن در جهان امروز تاثیرگذار بود. این تاثیرگذاری نه مستقیم بلکه با نفوذ بر آرای هگل در بسط نظام فلسفی او حضور دارد. پس با این اوصاف آدام اسمیت اهمیت ویژهای برای اهل نظر در سیاست دارد و نمیتوان او را بیارتباط با نظریههای سیاسی و فلسفه سیاست دانست. این نگاه، میتواند آدام اسمیت را برای اهل اقتصاد به موضوعی جذابتر بدل کند.