کلید طلای روسیه در آفریقا
تسا نایت/ محقق آفریقا در شورای آتلانتیک
روسیه دومین کشور بزرگ تولیدکننده طلا در جهان است و ارزش صادرات این فلز به بازار بریتانیا بهتنهایی در سال ۲۰۲۱ به ارزش ۶/ ۱۲ میلیارد پوند برآورد شده است. برای مدت طولانی، تحلیلگران هشدار دادهاند که افزایش ذخایر طلای روسیه اقدامی عملی خواهد بود. تجارت طلای روسیه پس از آغاز حمله تمامعیار به اوکراین در فوریه ۲۰۲۲ بهطور قابلتوجهی آسیب دید. شمشهای فدراسیون روسیه پس از اعمال محدودیتها به یک محصول تابو در پایتختهای غربی تبدیل شده است. در نتیجه، اقتصاد روسیه بهطور جدی تحتتاثیر قرار گرفت زیرا طلا، در کنار سایر فرآیندها، حافظ تلاشهای نظامی کرملین است. پیش از این و در اولین روزهای الحاق کریمه در سال ۲۰۱۴، فدراسیون روسیه به دنبال راههای جایگزین برای ادامه تامین جریانهای نقدی بود که تحریمها را دور میزد. این تلاشها که شامل آفریقا - جمهوری آفریقای مرکزی (CAR) و سودان میشود- بهویژه به دلیل منابع معدنی و فلزی، در یک سال و نیم گذشته حتی پرسروصداتر شدهاند.
بااینحال، نباید از یک کشور خاص غفلت کرد: سودان. آینده سیاسی سودان در سال ۲۰۱۲ به طرز چشمگیری تغییر کرد، زمانی که جنگ در دارفور از یک درگیری عمدتا قومی و سیاسی به جنگی که تحتتاثیر منابع تازه کشفشده طلا بود تغییر کرد. پنج سال بعد، در سال ۲۰۱۷، پس از کشته و آواره شدن هزاران نفر بر سر این ماده معدنی گرانبها، دو نیرو بر تجارت طلای سودان نفوذ استراتژیک به دست آوردند: یکی روسیه و دیگر نیروهای پشتیبانی سریع(RSF). ژنرال عبدالفتاح البرهان، رهبر نیروهای مسلح سودان (SAF) و محمد حمدان حمیدتی دقلو، رئیس نیروهای RSF که نیروهایش بحران انسانی و ژئوپلیتیک فزایندهای را ایجاد کردهاند، در سالهای اخیر از این وضعیت سوءاستفاده کرده و بر ثروت و قدرت و نفوذ خود افزودهاند.
روسیه بهعنوان متحد هر دو ژنرال عمل کرده است، اما به نظر میرسد وفاداری به مسکو از سوی نیروهای دقلو بیشتر است زیرا وی توانسته بخش عمدهای از آموزشها و تسلیحات روسی را دریافت کند. در دهه گذشته، طلا نقش مهمی در اقتصاد سیاسی سودان ایفا کرده که در درجه اول به ضرر مردم عادی سودان بوده است. از طریق فساد و معاملات پنهانی، این فلز گرانبها برای مردان بیرحم - داخلی و خارجی - امکانات مالی برای شروع جنگ را به دست داده است. همین طلا استقلال عملی به نیروهای دقلو داده تا بتوانند خودکفا باقی بمانند و در برخی مواقع، دست برتر را داشته باشند. اما برای روسیه، طلای سودان «نعمت» بود. این طلا باعث شد که این توانایی برای روسیه فراهم شود تا تحریمهای غرب را دور بزند و خزانه روسیه را قبل از حمله به اوکراین در سال ۲۰۲۲ حفظ کند.
در نوامبر ۲۰۱۷ نیروهای دقلو کنترل معادن «جبل عامر» را به دست گرفتند که برخی از پرسودترین معادن در شمال دارفور است که بیش از ۱۰ کیلومتر امتداد دارند. نیروهای RSF یکشبه به مهمترین بازیگر در صنعت طلای سودان تبدیل شد و در مرکز آن دقلو قرار دارد. در زمان تصاحب معادن جبل عامر، دقلو صاحب چند معدن طلای دیگر هم بود. دقلو همچنین پس از اعزام جنگندههای RSF برای کمک به امارات در یمن، با ابوظبی که مقصد بیشتر طلاهای سودان است ارتباطات قویتر برقرار کرد. تحقیقات سال ۲۰۱۹ «گلوبال ویتنس» جریان پولی را بین یک حساب بانکی «First Abu Dhabi Bank» به نام RSF و شرکتی به نام «Tradive General Trading LLC » آشکار کرد. به گفته «گلوبال ویتنس»، شرکت Tradive توسط یکی از برادران دقلو به نام «الگونی حمدان دقلو» کنترل میشود و احتمالا شرکتی است که امکان جابهجایی پول «به» و «از» RSF را میدهد.
اما به نظر میرسد که خانواده دقلو و RSF بیشتر پول خود را از طریق شرکت الجنید به دست میآورند. دفتر دقلو در پاسخ به پرسشهای رویترز، هرگونه ارتباط بین نیروهایRSF، دقلو و الجنید را رد و در عوض ادعا کرد که این شرکت متعلق به برادر دقلو یعنی عبدالرحیم حمدان دقلو است. اگرچه دقلو و زیردستانش چنین ارتباطی را رد میکنند اما تحقیقات «گلوبال ویتنس» نشان میدهد که ارتباطات درهمتنیدهای میان RSF و الجنید وجود دارد. دقلو و نیروهایش سخت تلاش کردهاند تا کنترل فرصتهای معدنی سودآور موجود در حاشیه سودان را به دست بگیرند، آن هم اغلب با استفاده از نیروی مرگبار و روشهای خطرناک استخراج. آنها حاضرند به هر روشی متوسل شوند تا طلا استخراج کنند. طلای استخراجشده از مناطقی مانند دارفور و کوردوفان بهسرعت از سودان خارج و تحت نظارت شدید به کشورهایی منتقل میشود که دقلو با آنها ارتباطات صمیمانه دارد. تصرف معدن «جبل عامر» توسط دقلو همزمان با آغاز تقویت روابط سودان با روسیه، از جمله از طریق بخش معدن، صورت گرفت.