بازگشت به نقطه صفر ارزی
بهاره چراغی : شرایط متغیرهای اقتصاد ایران بهگونهای است که دیگر مشخص نیست اقتصاد ایران بتواند بار هزینههای تخصیصی و توزیعی سیاستگذاریهای اشتباه را تحمل کند. در طول دهههای گذشته، سازوکار تعیین سیاستهای ارزی و نرخ ارز یا به عبارت دیگر نظام ارزی کشور تغییرات گستردهای داشته است. بسیاری از مطالعاتی که درباره دخالت در بازار ارز وجود دارد، بر انتخاب بین دو حالت عدممداخله و مداخله کامل در قالب دو رژیم نرخ ارز شناور و ثابت تمرکز داشتهاند. اما آنچه از بررسی دقیق مباحث نظری برمیآید، این است که هیچیک از این دو حالت اکید، یعنی نظام کاملا شناور یا عدممداخله و نظام نرخ ارز ثابت که به معنای مداخله کامل در بازار است، سیاست بهینه ارزی به شمار نمیآیند، بلکه به اعتقاد اقتصاددانان باید حالت میانی مناسب برای مداخله در بازار ارز انتخاب شود. در اینجا مساله درجه انعطافپذیری نرخ ارز و میزان مدیریت آن از طرف مسوولان پولی مطرح میشود.
در ایران با توجه به اینکه در حال حاضر نظام نرخ ارز اعمال میشود و از زمان اجرای این سیاست تنها دودهه میگذرد، لزوم این بحث که مدیریت نرخ ارز و دخالت بهینه دولت در این بازار به چه میزان و چگونه باید باشد، آشکار میشود. در روزهای اخیر و به دنبال نوسانات بازار ارز، رئیس کل جدید بانکمرکزی اعلام کرد برای کنترل تلاطمات این بازار، قصد تثبیت نرخ دلار نیمایی در قیمت ۲۸هزار و ۵۰۰تومان را دارد. به دنبال اعلام این سیاست از سوی بانکمرکزی، برخی از صاحبنظران عنوان کردند رویکرد تثبیت نرخ اسمی ارز میتواند عواقب جدی برای اقتصاد ایران داشته باشد و حتی مشکلات ارز ۴۲۰۰تومانی، اینبار در ابعاد گستردهتری تکرار شود. این در حالی است که فعالان اقتصادی نیز معتقدند، سیاستگذار ارزی جدید در مسیر احیای رانت ارز ترجیحی قدم برداشته و تنها رقمی متفاوت را اعلام کرده است.
بر همین اساس، هم واردکنندگان و هم صادرکنندگان از این رویکرد ناراضی هستند؛ چرا که به اعتقاد آنها آنچه اتفاق خواهد افتاد، ورود مجدد ناتاجران و رانتپاشی است؛ دقیقا چرخهای که در زمان دلار جهانگیری نیز تکرار شد. حال چند پرسش مطرح است که در پرونده امروز «باشگاه اقتصاددانان» به آنها پرداختهایم. سیاستهای جدید رئیس کل تازه روی کار آمده، تا چه اندازه در کنترل نرخ تورم کالاها و مهار قیمت ارز موفق عمل خواهد کرد؟ آیا سیاستهای جدید موجب شیوع بیشتر فساد و ایجاد بازار سیاه در حاشیه سامانه نیما نخواهد شد؟ به نظر شما فرزین باید اجرای چه سیاستهایی را در اولویت سازمان متبوع خود قرار دهد؟ آیا عاقبت دلار ۴۲۰۰تومانی در انتظار دلار ۲۸هزار و ۵۰۰تومانی فرزین خواهد بود و به نقطه صفر ارزی بازخواهیم گشت؟