مهار تورم آمریکا و تاثیر آن بر طلا و رمزارزها
دکتر عماد کوشا /تحلیلگر بازارهایمالی
پس از سیاستهای انبساطی فدرالرزرو آمریکا در دوران بحران کرونا، تورم آمریکا از فوریه سال ۲۰۲۱ روند صعود خود را شروع کرد. این روند صعودی تا جایی ادامه داشت که نرخ رشد شاخص قیمت مصرفکننده (سالانه) (CPI) در ژوئیه ۲۰۲۲ به ۱/ ۹درصد رسید. این در حالی بود که سیاستهای انقباضی فدرالرزرو با تیپرینگ و سپس افزایش نرخ بهره از مارس ۲۰۲۲ برای کنترل این تورم کمسابقه و نگرانکننده شروع شده بود؛ ولی بر افزایش تورم تا ژوئیه ۲۰۲۲ تاثیری نداشت.
افزایش نرخ بهره از محدوده صفر آغاز شد و تا ژوئیه تا ۲درصد ادامه داشت. در این دوران، بازارهای کالا، طلا و رمزارزها روند صعودی خود را طی کرده بودند. بیتکوین بهعنوان بزرگترین رمزارز تا نوامبر ۲۰۲۱ روند صعودی خود را ادامه داد و ATH ۶۹هزار دلار را بهعنوان رکورد قیمتی خود ثبت کرد. قیمت اونس جهانی نیز تا مارس ۲۰۲۲ روند صعود خود را حفظ کرد و توانست یکبار دیگر محدوده قیمتی ۲۰۷۰دلار را برای خود ثبت کند؛ یعنی پس از شروع افزایش نرخ بهره توسط فدرالرزرو، قیمت جهانی طلا کنترل تورم را پیشخور و شروع به روند نزولی کرد. این در حالی است که همانطور که گفته شد، بیتکوین و بازار رمزارزها از اوایل سال ۲۰۲۲ و قبل از اعلام افزایش نرخ بهره روند نزولی خود را شروع کرده بودند.
پس از ژوئیه ۲۰۲۲ روند کاهشی تورم آمریکا شروع شد. رشد شاخص CPI از محدوده ۱/ ۹درصد به ۱/ ۷درصد رسیده است. اما همچنان فدرالرزرو در حال افزایش نرخ بهره خود است. نرخ بهره هدف فدرال در حال حاضر (دسامبر ۲۰۲۲) به ۵/ ۴درصد رسیده که این عدد نیز بهنوبه خود کمسابقه است. کارشناسان فدرالرزرو مسیر نسبتا طولانی را برای کنترل تورم در نظر دارند. فدرالرزرو به دنبال هدف ۲درصد برای تورم و سپس حفظ نرخهای قیمتی برای سال ۲۰۲۳ است. پس از ژوئیه ۲۰۲۲ با هر بار کاهش تورم واقعی نسبت به تورم پیشبینیشده، کالاها، طلا و رمزارزها جهش قیمتی مثبت را تجربه کردند.
در این میان عوامل موثر دیگری بهجز سیاستهای پولی و مالی دلار بر بازار رمزارزها تاثیر داشته است. دو عامل دیگر را میتوان در این شرایط بر این بازار تاثیرگذار دانست: ۱. هاوینگ (نصفشدن پاداش استخراج) و ۲. ورشکستی سومین صرافی بزرگ ارزهای دیجیتال FTX . بیتکوین اولین ارز دیجیتالی بود که توانست با استفاده از فناوری بلاکچین و رمزنگاری و طراحی قدرتمند خود نقش بانکها را در تراکنش مالی حذف کند. در واقع بیتکوین با استفاده از دفتر کل توزیعشده، ثبت و تایید تراکنشها را میان نودهای خود توزیع کرد و استخراجکنندگان را مسوول ثبت تراکنشها در بلاکها قرار داد.

بنابراین برای استخراجکنندگان پاداشی برای این خدمت در نظر گرفت. این پاداش همان مکانیزم خلق بیتکوین است که تعداد آن در نهایت محدود و ۲۱میلیون است. اما نکته مهم اینجاست که بیتکوین نرخ عرضه خود (پاداش استخراج) را تقریبا هر چهارسال یکبار نصف میکند. یکی از عوامل تاثیرگذار بر قیمت بیتکوین، نصف شدن پاداش (عرضه) بیتکوین (هاوینگ) در زمان تقریبی چهارسال است. رفتار قیمتی بیتکوین در سهبار قبلی این عامل به این شکل بوده که قبل از تاریخ هاوینگ روند صعودی به صورت پیشخور و آهسته شروع شده، سپس روند صعودی با سرعت بالا را تجربه کرده است.
اگر بخواهیم رفتار بیتکوین را در سهبار قبلی معیار قرار دهیم، سال ۲۰۲۲ سال منفی بیتکوین و سال ۲۰۲۳ سالی است که بیتکوین میتواند روند صعودی با سرعت پایین خود را شروع کند. همچنین با توجه به اینکه افزایش نرخ بهره فدرالرزرو ادامه داشته و تورم افسارگسیخته اقتصاد آمریکا به نظر مهارشدنی میآید، به اینکه سال ۲۰۲۳ سالی با بازدهی مثبت برای رمزارزها خواهد بود، میتوان بیشتر امید داشت. عامل دومی که در عین کاهش تورم و افزایش نسبی قیمت کالا و طلا، سبب ریزش بازار رمزارزها شد، ورشکستی صرافی FTX بود. صرافی FTX سومین صرافی بزرگ دنیا بود. اما پس از نوامبر ۲۰۲۲ و خبری که خبرگزاری کویندسک و توییتهای ژائو مدیرعامل بایننس منتشر کرد، سرانجام باعث ورشکستگی این صرافی به دلیل سرمایهگذاریهای اشتباه SBF مدیرعامل این صرافی، تخلفات مالی بسیار و سوءاستفاده داراییهای کاربران توسط صرافی FTX شد. این اتفاق صدمه بزرگی به بازار رمزارزها وارد کرد.
پیشتر هم صرافی Mt.GOX در سال ۲۰۱۲ ورشکست شده بود. تحلیلگران یکی از عوامل مهم ریزش بیتکوین از محدوده ۲۰هزار دلار به ۱۶هزار دلار را ورشکستگی FTX میدانند. در یک جمعبندی میتوان گفت، تورم آمریکا با اتخاذ سیاستهای انقباضی فدرالرزرو و افزایش نرخ بهره در حال مهار شدن است. البته پدیدههای اقتصادی نیاز به زمان دارند؛ اما در مسیر کنترل تورم و در نتیجه افزایش یا ثبات قیمت کالاها، طلا و رمزارزها در سال ۲۰۲۳ خواهیم بود؛ مگر آنکه عامل جدیدی سبب تغییر این تصمیمات شود که در حال حاضر قابل پیشبینی نیست.
همچنین در مورد بازار رمزارزها تقارن زمانی شروع کاهش تورم با سیکل زمانی شروع رشد قیمت بیتکوین قبل از هاوینگ و تاثیرات منفی تمامشده ورشکستگی صرافی FTXمیتوان در مورد این بازار نیز در سال ۲۰۲۳ امیدوارتر بود. با توجه به احتمال تضعیف دلار در بازارهای جهانی در سال ۲۰۲۳ برای طلا نیز میتوان شرایط مثبتی را در نظر داشت. توصیه میشود داده تورم و نرخ بهره فدرالرزرو توسط تحلیلگران رصد شود تا در صورت تغییر سیاستها بتوان تصمیمهای متناسب با شرایط را اتخاذ کرد.