قیمت سهام در ترن هوایی
ثاراسادات میران کارشناس بازار سرمایه
یکی از شاخص‌های اصلی رشد اقتصادی کشورها، بورس، عمق آن و قوانین به‌روز در روند این شاخص اقتصادی است. طی این سال‌ها، اقتصاد جهانی در جهت‌هایی حرکت کرده است که تنها می‌توان از منظر اقتصاد رفتاری آن‌را بررسی کرد. گویی اقتصاد سوار ترن هوایی شده است؛ ابتدا صعود کرده و سپس، سقوط آغاز می‌شود. اما جالب اینجاست که بر خلاف سفر در یک پارک تفریحی عادی، تنها زمانی که اقتصاد شروع به سقوط کرد، مسافران متوجه می‌شوند که سوار شیئی وحشی و غیرقابل کنترل شده‌اند. دلیل این بی‌اعتنایی، مدیریت این پارک تفریحی است که در تنظیم محدودیت‌ها هیچ توجهی به بالا‌‌رفتن مسافران بدون در نظر گرفتن میزان ارتفاع و بررسی تجهیزات ایمنی در محدود‌کردن سرعت یا میزان سقوط پس از آن، نکرده است. جهت عدم فروپاشی اعتماد سرمایه‌گذاران، بازارهای مالی که نقش مهم اقتصادی را ایفا میکنند، نیازمند حمایت از سوی دولت‌ها هستند. اعتماد، همچنین یک دیدگاه از جهان است، یک مدل محبوب از وقایع کنونی، درک عمومی از مکانیزم تغییرات اقتصادی که توسط رسانه‌‌های خبری و با بحث‌های مردمی اطلاع‌رسانی می‌شود و حفظ و حراست از آن در بین مردم از وظایف دولت‌ها و حکومت‌هاست.
امسال بورس تهران، یکی از سال‌های پر التهاب خود را پشت‌سر گذاشت. با توجه به اینکه اقتصاد ایران بانک‌محور است، حمایت و اصلاح قوانین در بورس، چنانچه به کندی یا به‌صورت ضربتی خارج از ضوابط و تعاریف معمول صورت گیرد، آسیب آن جبران‌ناپذیر خواهد بود. قوانینی مثل حذف حداقل مدرک تحصیلی (دیپلم)، بدون جایگزینی آموزش مناسب، حذف سن قانونی جهت دریافت کد معاملاتی بر‌خط که پس از سال‌ها طی یک هفته اجرایی شد، خارج از تمهیدات لازم بود. البته ما اینجا در پی آسیب‌شناسی و علل به‌وجود آمدن این موارد نبوده و نیستیم. در واقع باید عنوان کرد که با توجه به اینکه بسیاری از کشور‌های دیگر، راه‌های نرفته اقتصاد ایران را طی کرده‌اند، استفاده از سیاست آزمون و خطا، بدترین و نامناسب‌ترین گزینه جهت انجام تصمیم‌گیری‌ها خواهد بود. به عبارت دقیق‌تر چنانکه برای پیش‌بینی هر شاخص و هر مقداری، با تکیه بر آمار، اعداد و ارقامی که از اطلاعات گذشته به‌دست می‌آید، به پیش‌بینی آینده آن اقدام می‌شود، جهت پیش‌بینی ادامه روند بازار نیز نیازمند دانش گسترده و انواع علوم تکنیکال و بنیادی و دانش مالی رفتاری و اقتصاد رفتاری خواهیم بود.
با بررسی آمار و سوابق گذشته، با توجه به شرایط خاص، مانند تسویه اعتباری‌ها در پایان سال، فشار فروش از طرف حقوقی‌ها، عدم‌ثبات اقتصاد در منطقه و ارزش دلار، استثنایی نیز وجود دارد به‌نام خلاف قاعده تقویمی که در آموزه‌های مالی رفتاری، تئوری کلاسیک آربیتراژ را نیز به چالش می‌کشد.
در واقع باید عنوان کرد در اکثر کشور‌های دنیا در ماه ژانویه، بنا به دلایل بسیار مانند دریافت سنوات آخر سال، پاداش و عیدی و... بسیاری از افراد در بورس‌ها شروع به خرید میکنند. در این راستا آمار و ارقام نشان‌دهنده این موضوع است که بورس ما نیز پس از تسویه اعتباری‌ها و غالبا در هفته‌های آخر سال و ابتدای سال جدید، با رشد همراه است. چنانچه در بازار سرمایه قوانین و مقررات دامنه نوسان، گسترش فرهنگ سهامداری، تشکل‌های مردم‌نهاد جهت حمایت از حقوق سهامداران و گسترش اوراق تبعی صورت گیرد، به سرعت رونق به این کسب‌وکار باز خواهد گشت، اما در غیراین‌صورت، سرمایه‌های در معرض تورم و تضعیف با سرعت و شدت بیشتری به سمت بازار ارز‌های دیجیتال و بازار ارز و... سوق خواهند یافت که علاوه بر زیان فردی، زیان گسترده اجتماعی و خروج سرمایه ملی کشور را شاهد خواهیم بود. بر این اساس در نهایت چنانچه بازار بر اصول و تئوری‌های گذشته پیش‌رود، هفته‌های پایانی سال را، مثبت ارزیابی می‌کنم.
با بررسی شاخص‌ها و مولفه‌های اصلی بازار سهام و همچنین نگاهی به عملکرد بازار در چند سال گذشته، مشاهده می‌شود که سرمایه‌گذاران در اسفند و فروردین ماه در سمت تقاضا ظاهر شده و در نتیجه بازار اوراق بهادار و بورس رونق پیدا کرده و محرک خوبی برای روند صعودی بورس اوراق بهادار خواهد بود. در این میان با ریزش کنونی بورس اوراق بهادار در طول ۷ماه اخیر و شدت آن، قیمت سهام به پایین‌ترین حد خود در یک‌سال گذشته رسیده و سرمایه‌گذاری در این بازار را برای اهالی آن جذاب کرده است. البته قابل‌ذکر است این بازار در غربالگری خود مهارتی وصف ناشدنی دارد، بنابراین این امکان وجود دارد که سناریوی سال‌های گذشته با شدت بیشتر تکرار شود.
