کارمزد جدید تراکنش‌های پرطرفدار

بانک مرکزی پس از سه سال نرخ جدید کارمزد خدمات بانکی را ابلاغ کرد. طبق گزارش روابط عمومی بانک مرکزی، علت این افزایش رشد قابل توجه سطح عمومی قیمت‌ها در چند سال اخیر بوده است. یکی از کانال‌های درآمدی بانک‌های کشور، ارائه خدمات و دریافت کارمزد در مقابل آن است. به گزارش بانک مرکزی نرخ های جدید ۵ اردیبهشت سال جاری در هیات عامل بانک مرکزی به تصویب رسیده است. پیش‌تر بانک مرکزی در میانه پاییز سال۹۹ کارمزدهای بانکی را پس از وقفه‌ای ۱۰ساله افزایش داده بود. جزئیات افزایش کارمزد تراکنش‌های پرطرفدار از افزایش میانگین ۲۰درصدی کارمزدها حکایت دارد.

قیمت تراکنش‌ها افزایش یافت

روز گذشته بانک مرکزی نرخ جدید تراکنش‌های بانکی را منتشر کرد و از ابلاغ آنها به بانک‌ها خبر داد. آخرین افزایش کارمزد تراکنش‌ها مربوط به پاییز سال۹۹ است. بانک مرکزی در گزارش خود علت این افزایش را تغییر سطح عمومی قیمت‌ها و شرایط کلان اقتصادی کشور عنوان کرد. شورای پول و اعتبار از سال۹۴ وظیفه تعیین کارمزد تراکنش‌های بانکی را بر عهده بانک مرکزی قرار داده است. به گزارش روابط عمومی بانک مرکزی، علاوه بر تورم و ضوابط، این اقدام بر مبنای پیشنهادهای واصله و بررسی‌های به‌عمل‌آمده صورت پذیرفته و بر اساس آن انواع و حداکثر میزان کارمزد خدمات بانکی ریالی و الکترونیکی مورد بازنگری و به‌روزرسانی قرار گرفت و در هیات عامل بانک مرکزی مطرح و تصویب شد.

افزایش کارمزد تراکنش‌های کارتی پرتکرار

با ورود اینترنت به خدمات بانکی، گستره تراکنش‌های غیرحضوری شاهد افزایش چشمگیری بوده است. در میان تراکنش‌های بانکی برخی بیشتر از بقیه مورد استفاده قرار می‌گیرند. قیمت این تراکنش‎ها از بخشنامه اخیر بانک مرکزی مستثنی نشده و افزایش یافته‌اند. بر این اساس کارمزد کارت به کارت تا سقف یک‌میلیون تومان از سطح ۶۰۰تومان به ۷۲۰تومان در هر تراکنش افزایش یافت که از رشد ۲۰درصدی کارمزد آن حکایت دارد. به ازای هر میلیون تومان تراکنش کارت به کارت بیشتر نیز ۲۸۰تومان به مبلغ پایه اضافه می‌شود. این عدد پیش‌تر ۲۴۰تومان بود و حدود ۱۷درصد افزایش را به ثبت رسانده است. یکی دیگر از خدمات پرتقاضای بانکی صدور کارت بانکی است. درحالی‌که پیش‌تر هزینه صدور کارت ۶هزار تومان تعیین شده بود، کارمزد جدید به ۷۲۰۰تومان رسیده است که از افزایش ۲۰درصدی آن حکایت دارد.

از سوی دیگر صدور رمز جدید برای کارت که تا پیش از سال۹۹ رایگان بود و از سال۹۹ تا امروز برای آن ۱۰۰۰تومان کارمزد دریافت می‌شد از این پس ۱۲۰۰تومان هزینه دارد که معادل افزایش ۲۰درصدی است. اعلام مانده کارت نیز از جمله تراکنش‌های پرتکرار است که در سال‌های اخیر هزینه آن ۱۲۰تومان تعیین شده بود. در بخشنامه جدید بانک مرکزی، این عدد با ۲۰درصد افزایش به ۱۴۴تومان تعیین شده است. با این حال اعلام ۱۰گردش آخر کارت نسبت به همتایان خود شاهد افزایش کمتری بود؛ بر این اساس کارمزد اعلام ۱۰گردش پایانی کارت با افزایش حدود ۱۰درصدی از ۲۴۰تومان به ۲۶۵تومان رسید.

خدمات بانکی تنها به خدمات کارتی محدود نمی‌شود. بر همین اساس افزایش کارمزدها شامل خدمات بانکی غیرکارتی نیز شده است. طبق جدول منتشرشده، انتقال وجه پایا به صورت فردی یا به‌صورت همزمان اما کمتر از ۱۰تراکنش، کارمزدی معادل یک صدم درصد از مبلغ تراکنش دارد و سقف آن ۳هزار تومان تعیین شد ه است. همچنین برای این تراکنش کف کارمزد ۲۴۰تومانی در نظر گرفته شده است. از مقایسه نرخ‌های جدی با کارمزدهای سال۹۹ می‌توان دریافت که کارمزد پایای شخصی ۲۰درصد افزایش یافته است. در پایای گروهی نیز اوضاع بر همین منوال است و با رشد ۲۰درصدی کارمزدها، از نرخ ۱۰۰تومان به ازای هر تراکنش به ۱۲۰تومان در هر تراکنش رسیده است. در انتقال وجه ساتنا نیز شاهد افزایش ۱۲درصدی هستیم.

بر همین اساس روال کارمزد دو صدم درصد هر تراکنش تثبیت شد و سقف ۲۵هزار تومانی این کارمزد به ۲۸هزار تومان افزایش یافت. در بخش پرداخت قبوض نیز چه در بخش حضوری و چه در بخش غیرحضوری شاهد افزایش ۲۰درصدی کارمزد بودیم. بر این اساس کارمزد پرداخت حضوری قبض‌ها از ۲۴۰۰تومان به ۲۸۸۰تومان افزایش یافت و در بخش پرداخت‌های غیرحضوری، کارمزد پرداخت هر قبض از ۱۲۰ به ۱۴۴تومان افزایش یافت. یکی از خدمات پراستفاده و پرطرفدار بانکی، ارسال پیامک‌های بانکی است. هزینه این خدمات نسبت به قبل افزایش نیافت و همان ۳۰تومان به ازای هر پیامک باقی‌ماند؛ این عدد جدای از هزینه ارسال پیامک و حق اشتراکی است که بانک‌ها به صورت سالانه و به شکل توافقی از مشتریان خود اخذ می‌کنند. درحالی‌که پیش‌تر صدور دسته‌چک به‌صورت تعداد برگه‌های هر دسته چک قیمت‌گذاری می‌شد، در بخشنامه جدید به اعلام هزینه ۶هزار تومانی برای صدور دسته‌چک اکتفا شده است.

ازآنجاکه دسته‌چک ۲۵ برگی متداول‌ترین نوع دسته چک به‌شمار می‌رود، احتمالا قیمت اعلام‌شده هزینه صدور این نوع دسته چک را نمایندگی می‌کند. این به آن معناست که قیمت صدور هر برگه چک از ۲۰۰تومان به ۲۴۰تومان افزایش یافته و با افزایش ۲۰درصدی مواجه شده است. یکی دیگر از نرخ‌هایی که پیش‌تر جدا جدا ارائه می‌شد و در بخشنامه جدید یکجا قیمت‌گذاری شده است، کارمزد پرینت هر صفحه از تراکنش‌های حساب در سال جاری یا سال‌های گذشته است. پیش‌تر چاپ هر صفحه از ریز حساب سال جاری ۶۰۰ تومان و هر صفحه ریزحساب سال‌های گذشته ۷۲۰تومان قیمت‌گذاری شده بود. در کارمزدهای جدید چاپ ریزحساب سال‌های جاری با افزایش ۲۰درصدی مواجه شده و از این به بعد چاپ هر صفحه ریز حساب ۷۲۰ تومان هزینه دارد.

نکات تکمیلی بانک مرکزی

بانک مرکزی علاوه بر انتشار کارمزدهای جدید خدمات بانکی، نکات تکمیلی را در این‌باره منتشر کرد. به گفته بانک مرکزی برای ایجاد فضای رقابتی بین بانک‌ها و موسسات اعتباری و ارائه خدمات مطلوب‌تر به آحاد جامعه، آن بانک‌ یا موسسه اعتباری می‌تواند برای تمام مشتریان خود حداکثر تا ۳۰درصد، برای افراد تحت پوشش سازمان بهزیستی کشور، مستمری‌بگیران و مددجویان کمیته امداد حداکثر تا ۱۰۰درصد و برای شرکت‌های دانش‌بنیان حداکثر تا ۴۰درصد مبالغ مندرج در جداول ابلاغی تخفیف دهد و نرخ‌های پایین‌تری را اعمال کند.

سهم کارمزد از درآمدهای بانک‌ها

پیش‌تر، معاون سابق فناوری‌های نوین بانک مرکزی در دوران ابلاغ افزایش قبلی کارمزد خدمات بانکی به ارائه برخی نکات پرداخته بود. به گفته این مقام سابق، درآمدهای بانکی به دو دسته درآمدهای مشاع و درآمدهای غیرمشاع تقسیم می‌شود و طبق تعریف، درآمدهای مشاع بانک‌ها از مجموع سود تسهیلات اعطایی و سود و زیان حاصل از سرمایه‌گذاری‌ها حاصل می‌شود و درآمدهای غیرمشاع هم عموما به کارمزد‌هایی ارتباط دارد که بانک‌ها برای انجام فعالیت‌های بانکی اخذ می‌کنند. بررسی‌ها حاکی از آن است در جهان معمولا نسبت درآمدهای غیرمشاع به کل درآمدهای بانک عدد قابل ملاحظه‌ای است. معمولا این نسبت به ۳۰ تا ۵۰درصد می‌رسد که به این معناست که حدود نیمی از درآمدهای آن بانک از طریق اخذ کارمزدها حاصل می‌شود. به نظر می‌رسد در ایران این نسبت بسیار کمتر از حد معمول جهانی است و کمتر از ۱۰درصد از درآمدهای بانک‌های ایرانی از محل کارمزد‌ها تامین می‌شود. درحالی‌که افزایشی حدودا ۲۰درصدی در تراکنش‌ها به وقوع پیوسته است و بانک مرکزی هدف از این کار را هماهنگی کارمزدها و با تورم اعلام می‌کند، سطح این افزایش با افزایش سطح قیمت‌ها در این مدت قابل قیاس نیست.