تا زمانی که پرونده هرمز به سرانجامی پایدار نرسد، انتظار بازگشت قیمت نفت به سطوح پایینتر واقعبینانه نیست
نفت در انتظار جهش بعدی؟
مهمترین عامل رشد قیمتها، بازگشت فضای تقابل میان ایران و آمریکا بود. پس از چند روز امیدواری به ازسرگیری مذاکرات، ارتش آمریکا از حمله غافلگیرانه ایران به نیروهای خود در منطقه خبر داد و همزمان آمریکا و عربستان مواضع حشدالشعبی را در عراق هدف قرار دادند. در کنار آن، حملات پهپادی برای دومین روز متوالی به تاسیسات نفتی شرق عربستان، نگرانیها درباره امنیت بزرگترین صادرکننده نفت جهان را افزایش داد. در همین حال، بنبست سیاسی بر سر تنگه هرمز نیز همچنان ادامه دارد. رد پیشنهاد عمان برای مدیریت مشترک این آبراه از سوی تهران، امیدها به بازگشت سریع شرایط عادی را کاهش داده است. این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که تنگه هرمز همچنان مسیر عبور نزدیک به یکپنجم نفت مصرفی جهان است و هرگونه محدودیت در تردد نفتکشها، مستقیما بر قیمت جهانی نفت اثر میگذارد.
آمارهای کشتیرانی نیز نشان میدهد عبور کشتیهای تجاری از هرمز هنوز بسیار پایینتر از شرایط عادی است؛ موضوعی که نشان میدهد فعالان بازار هنوز نسبت به امنیت این مسیر اطمینان پیدا نکردهاند. در مقابل، افزایش تعداد نفتکشهای عبوری از بابالمندب نشان میدهد بازار در حال استفاده از مسیرهای جایگزین است. با این حال، این مسیر نیز بهدلیل حملات انصارالله یمن به نفتکشها و زیرساختهای نفتی عربستان، امنیت پایداری ندارد. به عبارت دیگر، بازار اکنون با دو گلوگاه حساس انرژی مواجه است که هیچیک از آنها از ثبات کامل برخوردار نیستند.
عامل مهم دیگر حمایت از قیمتها، کاهش ۳میلیون بشکهای ذخایر نفت خام آمریکا است. افت ذخایر معمولا نشانه آن است که عرضه نتوانسته همپای تقاضا حرکت کند و بازار فیزیکی همچنان با محدودیت روبهروست. اگر آمار رسمی اداره اطلاعات انرژی آمریکا نیز این کاهش را تایید کند، میتواند پشتوانه دیگری برای حفظ قیمتهای بالاتر باشد. از سوی دیگر، گزارشها حاکی از آن است که اوپکپلاس پس از پایان برنامه بازگرداندن تدریجی کاهشهای داوطلبانه، احتمالا از ماه اکتبر به مدت سه ماه افزایش تولید را متوقف خواهد کرد. چنین تصمیمی در عمل به معنای محدود ماندن عرضه جهانی و حمایت بیشتر از قیمتها خواهد بود؛ بهویژه در شرایطی که ریسکهای ژئوپلیتیک نیز همچنان بالاست.
پیشبینی آینده بازار
مجموعه این تحولات نشان میدهد بازار نفت وارد مرحله تازهای شده است. اگر در ماههای گذشته نگرانی اصلی معاملهگران، وقوع یک شوک بزرگ عرضه بود، اکنون بازار بیش از آنکه منتظر پایان بحران باشد، خود را با شرایط جدید تطبیق داده است. با این حال، این سازگاری به معنای کاهش ریسک نیست؛ بلکه تنها از شدت جهشهای ناگهانی قیمت کاسته است. به نظر میرسد در کوتاهمدت، نفت برنت در کانال ۹۰ تا ۱۰۰دلار نوسان خواهد کرد؛ محدودهای که بسیاری از موسسات مالی نیز آن را محتمل میدانند. اما نکته مهم آن است که کف قیمتی بازار نسبت به گذشته افزایش یافته است. اگر پیش از بحران، نفت ۷۰دلاری یک قیمت متعارف محسوب میشد، اکنون حتی در صورت کاهش نسبی تنشها نیز حفظ قیمتها در محدوده ۸۰دلار یا بالاتر محتملتر به نظر میرسد.
در مقابل، سه عامل میتوانند نفت را دوباره به سمت کانال سهرقمی هدایت کنند: نخست، تشدید درگیریهای مستقیم میان ایران و آمریکا؛ دوم، هرگونه اختلال گستردهتر در تردد نفتکشها از تنگه هرمز یا بابالمندب؛ سوم، تعویق یا توقف افزایش تولید اوپکپلاس در کنار ادامه کاهش ذخایر جهانی. در مجموع، بازار نفت همچنان در وضعیت «ریسکمحور» قرار دارد؛ بازاری که بیش از هر زمان دیگری به اخبار سیاسی و امنیتی واکنش نشان میدهد. تا زمانی که پرونده هرمز، دریای سرخ و تنشهای خاورمیانه به سرانجامی پایدار نرسد، انتظار بازگشت نفت به سطوح پایینتر چندان واقعبینانه نیست و به نظر میرسد نوسان در سطوح بالای قیمتی، ویژگی اصلی بازار در ماههای آینده باشد.
