اخبار اندیشه روزنامه شماره ۶۴۷۳

بودجه را معمولا با یک پرسش ساده می‌خوانند: «دولت چقدر پول می‌گیرد و کجا خرج می‌کند؟»؛ اما بودجه در معنای دقیق‌تر، پاسخ به پرسش دیگری است: «دولت واقعا چه چیزی را می‌تواند کنترل کند؟». لایحه بودجه ۱۴۰۵ - دست‌کم در بخش سیاست مالیاتی مرتبط با حقوق و دستمزد و نیز در نحوه برخورد با معافیت‌ها، مشوق‌ها و نصاب‌ها - تصویری از دولتی می‌دهد که می‌خواهد درآمد مالیاتی‌اش را بالا ببرد، اما ترجیح می‌دهد این کار را از کم‌اصطکاک‌ترین پایگاه ممکن انجام دهد: پایه‌های قابل ردیابی و قابل وصول؛ با نرخ‌هایی که از نظر سیاسی قابل تحمل‌اند و از نظر نهادی قابل اجرا. در این معنا، بودجه کمتر «سند توانایی دولت» است و بیشتر «نقشه دقیق محدودیت دولت»؛ جایی که هر عدد، ترجمه‌ی یک توان اجرایی و هر معافیت، نشانه‌ی یک مرز سیاسی است.

لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ را می‌توان از آن نوع بودجه‌ای دانست که دولت سعی کرده است برخلاف دولت‌های گذشته واقع نگری را جایگزین آرمان‌گرایی کند. شاید از همین رو است که رشد بودجه عمرانی در لایحه بودجه سال آینده نسبت به سال جاری تقریبا صفر است؛ زیرا می‌داند با توجه به شرایط فعلی اقتصاد و سیاست کشور امکان هزینه کردن بودجه‌ای فراتر از بودجه فعلی برای بخش‌های عمرانی نه تنها امکان‌پذیر نیست، بلکه می‌تواند دولت را هم با کسری بودجه زیادتری مواجه سازد.