رویارویی شخص و نهاد در تاریخ معاصر ایران

در چنین اوضاعی این قانون است که لاجرم از اراده شخص یا اشخاص حاکم و ذوی‌الاقتدار پیروی می‌کند. پیداست که در چنین شرایطی فقط قدرتمندان و حاکمان آزادند و بقیه بنده و تابع. اصالت اگر با نهاد باشد چنین مشکلی پیش نمی‌آید یا اگر پیش بیاید عارضه‌ای است قابل درمان و موقتی. به یک معنا می‌توان گفت تاریخ معاصر ما تاریخ جنگ و رویارویی و زورآزمایی میان نهادگرایی و شخص‌محوری یا شخص‌باوری است. رویارویی مردم و جامعه مدنی با زورمداران و اشخاص صاحب قدرتی که نهادها را از اصالت می‌اندازند و نهاد و قانون را تابع اراده خود می‌کنند. صدو سیزده سال پیش در همین اوان ایرانیان در آستانه برپایی نخستین مجلس شورای ملی خود بودند. نخستین دوره مجلس شورای ملی پس از مقدمات و تدارکاتی که شرح‌ جزئیاتش بیرون از حوصله این مقال است در چهاردهم‌مهر ۱۲۸۵ ش گشایش یافت.  این رویداد خجسته را گرامی می‌داریم. نهاد مجلس در عرف ما به خانه ملت شناخته می‌شود. خانه‌ملت خانه‌مردم است یا باید باشد. و...

دکتر داریوش رحمانیان، به نقل از «مردمنامه»