زمین‌لرزه قیر و کارزین

شماره روزنامه: ۴۵۷۹ تاریخ چاپ: شماره خبر: ۳۵۱۳۰۸۸ تاريخ و اقتصاد

در سراسر ماه مارس ۱۹۷۲، فوجی از لرزه‌ها در مناطق هنگام و باختر کارزین مردم را بر آن داشته بود که در بیرون از خانه‌هایشان زندگی کنند. بامداد ۲۱ فروردین ۱۳۵۱ (۱۰ آوریل ۱۹۷۲)، زمین‌لرزه ویرانگری فارس مرکزی را لرزاند و دهستان‌های قیر، کارزین و افزر را تقریبا به‌کلی ویران کرد. این زمین‌لرزه به‌دنبال شماری پیش‌لرزه که در هنگام و سربیشه چندان نیرومند بودند که به ساکنان آن هشدار دهند، روی داد. با این‌همه، لرزه در ۵۰ روستا ۵۰۱۰ تن را کشت و به ۱۷۱۰ تن آسیب زد که شمار کشتگان حدود ۲۰درصد جمعیت منطقه بود. قیر، تنها آبادی بزرگ و مرکز دادوستد و تجارت ایل‌های خمسه و قشقایی، به‌کلی ویران شد و تقریبا سه چهارم ساکنان ۵۰۰۰ تنی آن جان باختند.

زمین‌لرزه قیر و کارزین

روستاها و اردوگاه‌های زمستانی دیگری نیز به‌کلی ویران شدند. تقریبا همه خانه‌های خشتی و مهندسی‌ساز، به‌ویژه آنهایی که در دهه‌های ۳۰ و ۴۰ توسط دولت ساخته شده بود، فروریخت و تنها سازه‌هایی که بر پایه موازین درست در منطقه ساخته شده بودند، یعنی یک پل ۱۰ دهانه بتن مسلح به درازای ۱۲۰ متر روی رودموند و دو مخزن فولادی فراز نشسته، لرزه را با آسیب ناچیزی از سر گذراندند. زمین‌لرزه آسیب چشمگیری به مجراهای آب زیرزمینی در ناحیه رساند و در مجراهایی نیز که فرونریخت، در جریان آب تغییر پدید آمد. اگرچه کاربرد قنات در این بخش از فارس چندان گسترده نبود، اما حدود ۵ کیلومتر مجرا ویران شد و ۱۸۰ چاه فروریخت. همچنین لرزه سبب روان شدن موقتی چشمه‌هایی در بخش خاوری دره قیر، شمال تنگ روئین، شد. در چند منطقه پست در نزدیکی رودمند، خاک دچار روانگرایی شد و در برخی جاها کناره‌های رودخانه ریزش کرد. در کوه‌های شمال قیر، چند سنگریزش و زمین‌لغزه روی داد و جاده‌ای را که به فیروزآباد می‌رفت، بست.

در منطقه هنگام و سربیشه در باختر قیر، جنبش زمین چنان نیرومند بود که قلوه سنگ‌ها، سنگ‌ها و گرداله‌های کوچک را که در زمین هموار محکم و ثابت بودند، از جای خود کند یا پرتاب کرد. در فیروز آباد، جهرم و فسا، در حدود شصت کیلومتر دور از قیر، زمین‌لرزه آسیب‌های اندکی به‌بار آورد و شماری از مردم زخمی شدند. در شیراز، ۱۳۵ کیلومتر آن سوتر، چند خانه خشتی ترک برداشت و شیشه‌های پنجره‌های بالاترین طبقات هتل دوازده طبقه کورش شکسته شد. در لار، ۱۷۰ کیلومتر دورتر، لرزه مایه بیم و هراس شد. این زمین‌لرزه تا بندرعباس، کرمان و یزد حس شد. پس‌لرزه‌ها به مدت بیش از یک سال پس از رویداد اصلی در منطقه حس می‌شدند که برخی از آنها دارای بزرگای نسبتا کمی بودند و مایه آسیب‌های سنگین اما کم دامنه می‌شدند. در سال‌های بعد، بخشی از منطقه آسیب‌دیده بازسازی شد و جاده‌های تازه‌ای ساخته شد. زمین‌لرزه هیچ‌گونه آسیب آشکاری به کاخ اردشیر در نزدیکی فیروزآباد یا مسجد جامع نیریز که از سده دهم میلادی بازمانده است، نرساند.

پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌‌شناسی

ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید

ارسال دیدگاه

دنیای اقتصاد را بعنوان منبع مورد اعتماد خود به گوگل معرفی کنید افزودن