انتصاب «مرنارد» به خزانه‏داری کل ایران

در چنین روزی از سال ۱۲۹۰ شمسی موسیو مرنارد به سمت خزانه‌داری کل ایران منصوب شد. در پی اولتیماتوم دولت روسیه به دولت ایران مبنی بر عزل «مورگان شوستر» آمریکایی از سمت خزانه‏داری کل کشور و اخراج وی از ایران، دولت ایران در حالی که قوای روس در شهرهای آذربایجان ایران به قتل و غارت و کشتار مردم مشغول بودند به ناچار در برابر خشونت دولت تزاری تسلیم شد و به خدمت مستشاران آمریکایی پایان داد. دولت روس که هنوز هم به این موفقیت قانع نبود، به زودی دولت را مجبور ساخت که مجلس را منحل و اکثر مطبوعات را توقیف کند و رئیس بلژیکی کل گمرک را به جای شوستر آمریکایی، خزانه‏دار کل ایران کند. سرانجام ناصرالملک که در این زمان، نایب‏السلطنه کشور بود «موسیو مرنارد» بلژیکی را به این سمت برگزید.

ژاک ژوزف مرنارد، در ۱۸ دسامبر ۱۸۶۴ م. در «کته شیر» (برابانت) متولد شد. وی پس از فارغ‌‌التحصیل شدن به استخدام اداره گمرک بلژیک درآمد و در ماه ژانویه ۱۹۰۰ از طرف دولت ایران استخدام شد. مرنارد روز بیستم فوریه ۱۹۰۰ م. وارد انزلی شد و در ۲۱ مارس همان سال به سمت ریاست گمرکات مازندران و استرآباد به طرف مشهد‌‌سر عزیمت کرد. در فوریه ۱۹۰۱ که موسیو «نوز» قصد مسافرت به اروپا به منظور گذراندن ایام مرخصی داشت، موسیو مرنارد را به تهران احضار و به ریاست دایره در اداره مرکزی تعیین کرد. چون مرخصی موسیو نوز به تاخیر افتاد، موسیو مرنارد تقاضا کرد که تاسیس دوائر جدید در بعضی از ولایات به او سپرده شود. به‌این دلیل، در ماه اوت ۱۹۰۱ مامور تنظیم گمرکات قسمت شمالی آذربایجان یعنی اردبیل و مغان شد و در ماه نوامبر ۱۹۰۴ تفتیش کل گمرکات و پست و صندوق کل گمرکات به موسیو مرنارد تفویض شد. مدتی بعد از اولتیماتوم دسامبر ۱۹۱۱ که دولت روسیه تقاضای تغییر مورگان شوستر آمریکایی خزانه‌دار کل را به ایران داد و دولت ایران قبول کرد، موسیو مرنارد با کمک سفارت روسیه در تهران موفق به کسب مقام شوستر شد و به موجب دستخط ناصرالملک نایب‌السلطنه در ژوئن ۱۹۱۲ به خزانه‌داری کل منصوب شد و در اول سپتامبر ۱۹۱۴ از این شغل مستعفی شد. نشان‌ها و امتیازاتی که موسیو مرنارد از دولت‌های مختلف دریافت کرده از این قرار است:

ـ نشان درجه اول کرواسیویک از بلژیک

ـ شوالیه نشان لئوپولد گرانت افیسیه نشان بلژیک

ـ نشان تاج پروس

ـ نشان شیر و خورشید از درجه اول با حمایل سبز و...

یکی از اسنادی که درباره مرنارد بلژیکی در وزارت امور خارجه وجود دارد، نامه‌ای است که در تاریخ ۹/ ۶/ ۱۳۰۰ ش، وزارت مالیه به وزارت امور خارجه ارسال کرده است. وزارت مالیه پس از دریافت نامه‌ای از بانک «کرومیت لیونه» بروکسل مبنی بر اینکه وجوهی که به نام مرنارد خزانه‌دار کل ایران در آن بانک به امانت گذاشته، به وراث مرنارد پرداخت شده است، به وزارت امور خارجه نوشت با توجه به اینکه این وجه متعلق به دولت ایران [ولی به نام مرنارد در بانک کرومیت لیونه] بوده است و بانک بی‌جهت این پول را به وراث مرنارد پرداخت کرده است، از وزارت امور خارجه خواست برای استرداد این وجه از طریق مذاکره با سفارت بلژیک در تهران و سفارت ایران در بلژیک اقدامات لازم را به عمل آورند. مرنارد در روز بیستم اکتبر ۱۹۱۶ مطابق با ۲۱ ذی‌الحجه ۱۳۳۴ ق در تهران درگذشت.