عبور از بحران و دورنمای تقاضای صنعت فولاد جهان

مجید رفیعی
بر اساس تازه‌ترین پیش‌بینی‌های موسسه آهن فولاد IISI، تقاضای جهانی فولاد برای سال‌های ۲۰۱۰ و ۲۰۱۱ رشد مثبت ۷/۱۰ و ۳/۵ در صد برآورد شده و با این رشد، میزان مصرف ظاهری فولاد در سال ۲۰۱۰ به رقم ۲۴۱/۱ میلیارد تن خواهد رسید، این در حالی است که سال ۲۰۰۹ با کاهش تقاضای ۷/۶ درصدی روبه‌رو بود.

بر اساس این تخمین رشد مصرف ظاهری فولاد در کشور چین برای سال‌های ۲۰۱۰ و ۲۰۱۱ به ترتیب ۷/۶ و ۸/۲ درصد پیش‌بینی شده است. نکته قابل توجه، رشد ۸/۲۴ درصدی مصرف فولاد چین در سال ۲۰۰۹ بود و به اعتقاد اقتصاددانان این جهش تقاضا در کشور چین باعث شد که فاکتورهای بحران‌زده، زودتر از زمان مورد انتظار در صنعت فولاد جهان بهبود یافته و خوش‌بینی به آینده صنعت قوت گیرد.
در سه ماهه اول سال ۲۰۱۰ صنعت فولاد چین تقریبا به حالت تعادل رسیده و عرضه محصولات این کشور تا حدودی تابع تقاضای جهانی شده و در طول بحران تاکید این کشور روی بازارهای داخلی بوده است. در زمان بحران کشورهایی که وابستگی شدیدی به درآمدهای نفتی و سرمایه‌گذارهای خارجی داشتند بیشترین تاثیر را متحمل و باعث شد حتی بخش ساختمان در بعضی این کشورها به مرز ورشکستگی پیش رود.
تحلیل‌گران و فعالان اقتصادی به پیامدهای بعد از بحران نیز نگاه موشکافانه دارند و عمده نگرانی آنها اثرات بعدی بحران بر شاخص‌های اقتصادی صنایع است.
این پیامد‌ها بیشتر به صورت افزایش قیمت مواد اولیه و نهاده‌های تولید ظاهر می‌شوند و این پدیده وقتی با چرخش صعودی قیمت محصولات نهایی و رونق بازار همراه شود، انتظارات افزایش قیمت مواد اولیه را تشدید می‌کند. بعد از بحران و رونق نسبی بازار، قیمت مواد اولیه در جهان شروع به افزایش کرد و معادلات صنایع را دوباره به هم ریخت. در خصوص بازار صنعت فولاد در کوتاه مدت دو سناریو مهم متصور می‌شود.
سناریوی اول با احتمال ۷۰ درصد، ثبات در قیمت‌ها و رشد آرام و سناریوی دوم با احتمال ۳۰ درصد، تداوم افزایش قیمت‌ها پیش‌بینی شده است و اینکه چطور سیاست‌های کلان بعد از بحران با تعادل مالی و فشارهای تورمی روبه‌رو شود، از اهم این تحلیل‌ها است.
در سناریوی اول قیمت‌ها به تعادل رسیده و به آرامی افزایش می‌یابد و یک فضای رقابتی آرام بر بازار فولاد حاکم خواهد شد و در سناریو دوم به خاطر افزایش قیمت مواد اولیه و کمبود در اکثر بازارهای داخلی و چرخش صعودی قیمت محصولات و مواد اولیه فراهم می‌آید.
آمار تولیدات فولاد خام در سه ماهه اخیر نشان می‌دهد که اکثر کشورهایی که سال گذشته، ۳/۱ ظرفیت خود را کاهش داده بودند به بازار خوشبین شده و به تدریج دارای رشد مثبت شده‌اند و کشور چین همچنان با رشد تولیدات خود، راهبرد این صنعت است.