آمریکا در صدر تجارت و توسعه‌ جهان

گروه بین‌الملل - سازمان توسعه و تجارت سازمان ملل متحد موسوم به آنکتاد جدیدترین رتبه‌بندی کشورهای جهان را از نظر شاخص تجارت و توسعه اعلام کرد. شاخص TDI یک شاخص جهانی است که براساس میزان مبادلات خارجی کشورها تنظیم می‌شود. آنکتاد از آنجا تجارت و توسعه را ذیل یک شاخص بررسی می‌کند که براساس منشور این سازمان تجارت خارجی با میزان توسعه‌یافتگی کشورها ارتباط مستقیمی دارد. شاخص تجارت و توسعه امسال براساس اطلاعات سال 2006 تهیه شده است. بنابر گزارش آنکتاد شاخص هر سال پس از بررسی اطلاعات تکمیل‌شده کشورها در سال قبل مشخص می‌شود.

این شاخص پس از بررسی شش فاکتور اعلام می‌شود. ۱- جمعیت کشورها که از منبع مرکز آمار سازمان ملل استخراج می‌شود. ۲- مساحت کشورها برحسب کیلومتر مربع که از کتاب سال فائو به دست می‌آید. ۳- تولید ناخالص داخلی کشورها که از دفتر آمار بانک جهانی گرفته می‌شود. ۴- درآمد سرانه که آن را نیز بانک جهانی گزارش می‌کند. ۵- صادرات کالا و خدمات کشورها که آمار آن توسط خود آنکتاد جمع‌آوری می‌شود. ۶- میزان تجارت خارجی و حجم تعرفه‌های صادراتی که آن نیز به وسیله مرکز آمار آنکتاد جمع‌آوری می‌شود. به وسیله این شش شاخص است که شاخص تجارت و توسعه محاسبه شده و با اعداد بین یک تا ۱۰۰۰ اعلام می‌شود. آنکتاد گزارش خود را برای ۱۲۳کشور جهان تنظیم کرده است.
چراکه برای بسیاری از کشورهای جهان یا دارای آمارهای جدید در دسترس نبوده‌اند و یا اینکه امکان جمع‌آوری آمارهای دقیق و مستند وجود نداشته است. از آنجا که شاخص تجارت و توسعه یک شاخص ترکیبی است، هرچه عدد آن بزرگ‌تر باشد میزان مبادلات تجاری کشورها با دیگر کشورهای جهان و همچنین میزان توسعه‌یافتگی آنها بیشتر است.
آمریکا توسعه‌یافته‌ترین
براساس شاخص امسال تجارت و توسعه ایالات‌متحده همچنان توسعه‌یافته‌ترین کشور جهان از نظر تجارت خارجی است. براساس این شاخص آمریکا امسال با امتیاز ۷۴۳ رتبه اول را از نظر شاخص تجارت و توسعه کسب کرده است. جمعیت این کشور در این گزارش ۴/۲۹۶میلیون نفر و تولید ناخالص داخلی این کشور براساس دلار سال ۲۰۰۰ بیش از ۵/۱۱تریلیون دلار عنوان شده است. درآمد سرانه ایالات‌متحده نیز براساس دلار سال ۲۰۰۰ رقم ۳۷هزار و ۲۶۷دلار ذکر شده است. در این گزارش سهم ایالات‌متحده از صادرات جهان ۸۹/۲۴درصد ذکر شده است و میانگین تعرفه‌های صادراتی اعمال‌شده از سوی این کشور تنها ۷۸/۲درصد است. با این وجود امتیاز ایالات‌متحده نسبت به پارسال ۸امتیاز کاهش یافته است. پارسال ایالات‌متحده با امتیاز ۷۵۱رتبه نخست را کسب کرد. به عقیده کارشناسان آنکتاد ضعف صادراتی ایالات‌متحده در سال ۲۰۰۶ عامل اصلی کاهش امتیاز این کشور بوده است.
پس از آمریکا کشور آلمان قرار گرفته است. آلمان با امتیاز ۶۹۶ توانسته رتبه دوم خود را در سال قبل تکرار کند. امتیاز این کشور در جدول امسال ۷امتیاز افزایش یافته است. جمعیت آلمان ۴۷/۸۲میلیون نفر اعلام شده است و تولید ناخالص داخلی آن با نرخ دلار سال ۲۰۰۰ رقم ۹۷/۱تریلیون دلار است. آلمان با درآمد سرانه ۲۳هزار و ۹۰۶دلار توانسته در سال ۲۰۰۶ میلادی ۲۶/۱۶درصد صادرات جهان را به خود اختصاص دهد. میانگین تعرفه اعمال‌شده در صادرات از سوی این کشور نیز ۷۲/۲درصد است. در گزارش آنکتاد آلمان از جمله کشورهای توسعه‌یافته‌ای اعلام شده است که همچنان روند خوبی در توسعه تجارت دارد.
کره جنوبی در صدر کشورهای در حال توسعه
در میان کشورهای در حال توسعه کره جنوبی بهترین وضعیت را دارد. این کشور آسیایی با جمعیت ۲۹/۴۸میلیون نفری خود توانسته ۵۹۹ امتیاز کسب کند و در رتبه ۲۱جهانی از نظر شاخص تجارت و توسعه قرار گیرد. این کشور یک رتبه نسبت به گزارش پارسال بالاتر آمده است. تولید ناخالص داخلی این کشور پارسال ۹/۶۳۷میلیارد دلار بوده است و درآمد سرانه این کشور ۱۳هزار و ۲۱۰دلار است. سهم این کشور ۵۵/۴درصد صادرات جهانی است و به طور میانگین ۲۲/۹درصد تعرفه صادراتی اعمال می‌کند. به گزارش آنکتاد روند عقد قراردادهای تجارت آزاد کره‌جنوبی با دیگر کشورها در آینده موجب افزایش سهم این کشور در صادرات جهانی خواهد شد.
در میان اقتصادهای نوظهور چین بهترین وضعیت را دارد. چین با امتیاز ۵۷۷توانسته در رتبه‌بندی امسال در جایگاه بیست‌وپنجم قرار بگیرد که نسبت به پارسال دو پله صعود را نشان می‌دهد. کشور یک‌میلیارد و ۳۰۰میلیون نفری چین در این گزارش تولید ناخالص ملی برابر با ۸۸/۱تریلیون دلار دارد. درآمد سرانه این کشور هزار و ۴۴۹دلار است و چین ۳۴/۹درصد از صادرات جهان را به خود اختصاص داده است. میانگین تعرفه صادراتی اعمال شده این کشور نیز ۹/۴درصد است.
صعود ۹پله‌ای ایران
در گزارش امسال آنکتاد امتیاز تجارت و توسعه ایران رقم ۴۲۳ ذکر شده است. با این امتیاز ایران در جایگاه نودوسوم جهانی قرار گرفته است که نسبت به پارسال ۹پله بهبود را نشان می‌دهد. در گزارش سال ۲۰۰۶میلادی ایران با ۳۸۶امتیاز رتبه ۱۰۲ را به دست آورده بود. افزایش تولید ناخالص داخلی و افزایش صادرات اصلی‌ترین عوامل جهش ایران در جدول شاخص تجارت و توسعه بوده است.
در گزارش آنکتاد جمعیت ایران ۲۵/۶۸میلیون نفر و میزان تولید ناخالص داخلی ۶/۱۳۲میلیارد دلار اعلام شده است. براین اساس از دید آنکتاد ایران بر مبنای نرخ دلار سال ۲۰۰۰میلادی درآمد سرانه‌ای معادل هزار و ۹۴۳دلار دارد. در این گزارش سهم ایران از صادرات جهانی ۷۷/۰درصد عنوان شده است و ایران میانگین تعرفه‌ای برابر ۸۴/۱۳درصد را اعمال می‌کند.
در میان کشورهای عربی امارات متحده عربی بهترین جایگاه را به دست آورده است. این کشور نفت‌خیز امسال امتیاز ۵۲۱ را کسب کرده و با یک پله صعود نسبت به پارسال در مکان ۳۹ ایستاده است. جمعیت این کشور ۵/۴میلیون نفر ذکر شده است و تولید ناخالص داخلی برابر با ۲/۱۰۴میلیارد دلار دارد. درآمد سرانه این کشور ۲۲هزار و ۹۷۵دلار است و سهمی ۸۹/۰درصدی را در صادرات جهانی به خود اختصاص داده است. امارات متحده عربی میانگین تعرفه‌ای برابر با ۸۴/۴درصد را اعمال می‌کند.
قعر جدولی‌ها
کشور ۳۶میلیون نفری سودان آخرین رتبه فهرست ۱۲۳خطی شاخص تجارت و توسعه را به خود اختصاص داده است. در گزارش به این نکته اشاره شده است که قطعا کشورهایی وجود دارند که وضعیتی به مراتب بدتر دارند اما اوضاع در آنها به گونه‌ای است که امکان جمع‌آوری آمارهای مستدل وجود نداشته است.
سودان با ۳۲۶ امتیاز درحالی آخرین رتبه را کسب کرده است که پارسال نیزر همین رتبه را داشت. این گزارش میزان تولید ناخالص داخلی سودان زا ۷/۱۶میلیارد دلار ذکر کرده است و درآمد سرانه آن نیز ۴۶۲دلار است. سودان با اعمال تعرفه میانگین ۹/۱۵درصدی تنها ۰۴/۰درصد از صادرات جهانی سهم می‌برد. نبود زیرساخت‌های اقتصادی عدم تبدیل مواداولیه و تولید ارزش افزوده بیشتر، جنگ و ناآرامی‌ها داخلی و همچنین غیررقابتی بودن اقتصاد اصلی‌ترین دلایل قعرنشینی سودان در این فهرست عنوان شده است.