دوگانه جانشینی در کاخ سفید
دنیایاقتصاد: هنوز تا انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۲۸ زمان زیادی باقی است؛ اما عملکرد ضعیف حزب جمهوریخواه در انتخابات میاندورهای بحث بر سر جانشینی دونالد ترامپ را جدیتر کرده است. جیدی ونس، معاون رئیسجمهور، مدتها گزینه نخست به شمار میرفت. حالا نگاه برخی جمهوریخواهان به مارکو روبیو، وزیر خارجه، دوخته شده است. پرسش این است که آیا هیچیک از این دو میتواند هم حمایت هواداران ترامپ را بهدست آورد و هم از کارنامه او فاصله بگیرد؟ به نوشته سیانان، شماری از جمهوریخواهان در فکر آنند روبیو را به ورود به این رقابت ترغیب کنند. آنها او را گزینهای میدانند که شاید بتواند جلوی تکرار رأی اعتراضی به عملکرد دولت ترامپ را در ۲سال آینده بگیرد.
این گمانهزنی پس از واکنش ناشیانه ونس به جنگ آمریکا علیه ایران، در صبح روز پس از انتخابات میاندورهای، شدت گرفت. روبیو میگوید درباره سال۲۰۲۸ چیزی نمیگوید، اما دیگر مانند گذشته نمیگوید اگر ونس نامزد شود کنار میکشد. روبیو در دولت ترامپ مسوولیتهای متعددی داشته است. او افزون بر وزارت خارجه، مشاور امنیت ملی هم هست و مدتی سرپرستی آرشیو ملی و آژانس توسعه بینالمللی آمریکا را نیز بر عهده داشت. حضور آرام او در بحث بحرانهای اخیر فناوری، آن هم از مانیل، چهره سیاستمداری مسلطتر را از او نشان داد. با این حال نزدیکی به دولت ترامپ برای او هم فرصت است و هم مانع. نامزد جمهوریخواهان باید نشان دهد چهرهای تازه است، بیآنکه پایگاه ترامپ را از دست بدهد. روبیو تا حدی هویت سیاسی مستقل خود را حفظ کرده و توانسته از جایگاه یک محافظهکار مدافع سیاست خارجی مداخلهجویانه به حلقه نزدیکان ترامپ برسد. اما فاصله گرفتن او از جنگ نامحبوب آمریکا علیه ایران و دیگر تصمیمهای دولت آسان نخواهد بود. دموکراتها احتمالا درباره یورشهای خیابانی ماموران مهاجرت به مهاجران فاقد مدارک اقامت، برخورد ترامپ با متحدان آمریکا و نزدیکی دوباره او به ولادیمیر پوتین از روبیو پاسخ خواهند خواست. نقش او در دولتی که به ایلان ماسک اجازه داد آژانس توسعه بینالمللی را تضعیف کند هم میتواند در کارزار انتخاباتی به موضوعی جدی بدل شود.
مسیر ونس دشوارتر به نظر میرسد. انتقاد او از جنگ آمریکا علیه ایران شاید برای بخشی از هواداران ترامپ که مخالف جنگ هستند خوشایند باشد؛ اما شیوه بیان آن در شبکههای اجتماعی کمتجربگی نسبی او در کارزارهای انتخاباتی را برجستهتر کرد. حمایت او از آگهیای که به «ایمی اکتون»، فرماندار منتخب اوهایو، حمله میکرد و به ادعای آزار دیدن او در کودکی میپرداخت، پرسشهای تازهای درباره قضاوت سیاسیاش برانگیخت. ونس تاکنون تنها یکبار، در انتخابات سنا در سال۲۰۲۲، بهعنوان نامزد اصلی رقابت کرده است. رقابت ریاستجمهوری آزمونی طولانی است و خطاهای چند هفته اخیر او میتواند برایش هزینهساز شود.
معاونت ریاستجمهوری به ونس جایگاه و فرصت دیده شدن میدهد، اما تضمینی برای پیروزی نیست. مهمتر آنکه او هم به حمایت ترامپ نیاز دارد و هم باید راهی مستقل از او پیدا کند. ال گور، معاون پیشین رئیسجمهور آمریکا، یادآوری کرده است که نفوذ معاون رئیسجمهور تا حد زیادی به اختیاری بستگی دارد که رئیسجمهور به او میدهد. ریک تایلر، سخنگوی پیشین کارزار تد کروز، هم معتقد است پایگاه رأی ترامپ به جانشین او منتقل نمیشود، چون وفاداری این رأیدهندگان پیش از هر چیز به خود ترامپ است. این وضعیت شاید برای چهرههای بیرون از دولت فرصت بسازد. ران دیسانتیس، فرماندار فلوریدا، بهلحاظ سازمانی از دولت ترامپ جدا مانده است؛ هرچند کارزار ناموفقش در سال۲۰۲۴ نقطهضعف اوست. برایان کمپ، اسپنسر کاکس، گلن یانگکین و سارا هاکبی سندرز هم ممکن است به این معادلات وارد شوند؛ اما توان آنها در رقابت ملی هنوز آزموده نشده است.
فعلا نامزدی جمهوریخواهان میتواند پرهزینه به نظر برسد؛ ولی فضای سیاسی متغیر است و رأی اعتراضی به عملکرد دولت ترامپ لزوما به معنای اعتماد رأیدهندگان به دموکراتها نیست. برای روبیو زمان تصمیمگیری اهمیت دارد. اگر قصد ورود به رقابت را داشته باشد، احتمالا باید بهزودی از مسوولیتهای دولتیاش کنار برود. اظهارات اخیر او در آتن، در دفاع از قدرت آمریکا و همزمان احیای اتحادهای این کشور، شاید نشانه تلاش برای یافتن راهی میان میراث ترامپ و سنت جمهوریخواهان باشد.


