سقوط دستهجمعی بازار کالا
دنیای اقتصاد - علی قاسمی : بازارهای جهانی کالا در هفته گذشته تحتتاثیر تقویت دلار، تغییر انتظارات نرخ بهره و نگرانی از چشمانداز اقتصاد جهانی، یکی از موجهای نزولی خود را تجربه کردند؛ موجی که از طلا و نقره تا نفت و فلزات صنعتی امتداد یافت و به بازار داخلی نیز رسید. در بورس کالا، ثبات دلار آزاد نتوانست مانع سرخپوشی دستهجمعی گواهیهای سپرده شود؛ بهطوریکه تمامی داراییهای منتخب هفته را با بازدهی منفی به پایان رساندند. گواهی گندله سنگآهن با افت ۷درصدی در صدر زیاندهها قرار گرفت و نقره، مس، روی، پسته، قیر و خودرو نیز کاهش ۶درصدی را تجربه کردند. همزمان، طلا و سکه با افت ۲درصدی و شمش سرب با کاهش ۳درصدی، عقبنشینی محدودتری داشتند. این همزمانی افت در بازارهای جهانی و داخلی، پرسشهایی درباره میزان اثرپذیری داراییهای کالایی از روندهای بینالمللی و نقش دلار در تعدیل قیمتها ایجاد کرده است.
عقبنشینی کامودیتیها در سایه دلار
بازار جهانی کامودیتیها در هفته گذشته، در فضایی متفاوت از ماههای گذشته دنبال شد؛ تقویت دلار، افزایش انتظارات از سیاست پولی انقباضیتر فدرالرزرو و تشدید نگرانیها نسبت به چشمانداز اقتصاد جهانی، بخشی از داراییهای کالایی را تحت فشار قرار داد. در این میان، فلزات گرانبها و صنعتی با افت قیمت مواجه شدند و نفت نیز با وجود ریسکهای ژئوپلیتیک، نتوانست از فشار ناشی از نگرانیهای عرضه و تقاضا فاصله بگیرد.
طلا در یکی از ضعیفترین هفتههای خود طی ماههای اخیر قرار گرفت. افزایش بازدهی اوراق خزانهداری آمریکا و تقویت دلار، در کنار بالا رفتن احتمال افزایش نرخ بهره در دسامبر، جذابیت فلز زرد را کاهش داد. قیمت نقدی طلا در معاملات جمعه به محدوده ۳هزار و ۵۵۲دلار در هر اونس رسید و افت هفتگی آن به حدود ۹درصد نزدیک شد؛ عملکردی که از شدیدترین افتهای هفتگی این فلز از ماه مارس تاکنون به شمار میرود. نقره نیز در مسیر نزولی قرار گرفت و همزمان با افت طلا، فشار فروش در سایر فلزات گرانبها از جمله پلاتین و پالادیوم نیز مشاهده شد.
در بازار فلزات صنعتی نیز مس از ضعف تقاضای سرمایهگذاری و تقویت دلار تاثیر پذیرفت. افت حدود ۶درصدی قیمت مس در بازار لندن طی روزهای اخیر، آن را به پایینترین سطح هفتماهه رساند؛ با این حال، کاهش ذخایر قابل تحویل در بازار شانگهای و محدودیت عرضه فیزیکی، تصویری متفاوت از وضعیت بازار واقعی این فلز ترسیم میکند. این واگرایی میان معاملات مالی و بازار فیزیکی، همچنان یکی از عوامل مهم در تعیین مسیر آتی مس خواهد بود.
بازار نفت نیز هفتهای کمرمق را پشت سر گذاشت. شاخص نفت برنت و نفت آمریکا، درحالیکه در معاملات جمعه با انتشار خبر حملات حوثیها به ریاض و اختلال در تردد نفتکشها در تنگه هرمز اندکی تقویت شدند، همچنان در مسیر ثبت بازدهی منفی هفتگی قرار داشتند. برنت با قیمت حدود ۹۲.۵دلار در هر بشکه معامله شد، اما افت هفتگی ۳.۵درصدی آن نشان داد که نگرانی از مازاد عرضه و بازگشت جریان صادرات نفت در مسیرهای منطقهای، همچنان بر بازار غلبه دارد. افت نزدیک به ۶درصدی نفت خام آمریکا نیز از ضعف گستردهتر بازار انرژی حکایت داشت.
در میان سایر بازارها، گاز طبیعی آمریکا برخلاف روند غالب کامودیتیها عملکرد بهتری داشت. افزایش تقاضای ناشی از شرایط آبوهوایی و تغییر موقعیت معاملهگران، به رشد قیمت این حامل انرژی کمک کرد؛ بهطوریکه تا روز پنجشنبه، بازدهی هفتگی آن مثبت بود. در بازار محصولات کشاورزی نیز ذرت و گندم از حمایت نسبی برخوردار شدند و در مقابل، سویا عملکرد کمرمقتری داشت.
هفته جاری بیش از آنکه بازتاب یک شوک فراگیر در عرضه مواد خام باشد، تحت تاثیر تغییر انتظارات پولی و تقویت دلار قرار گرفت. با این حال، ریسکهای ژئوپلیتیک، محدودیت عرضه برخی فلزات و نااطمینانی در مسیر تجارت جهانی، همچنان مانع از شکلگیری یک چشمانداز کاملا یکدست نزولی برای بازار کامودیتیها میشود.
سرخ پوشی بازارهای مالی بورس کالا
بازار گواهیهای سپرده کالایی در هفته گذشته، برخلاف انتظار ناشی از ثبات نرخ ارز در بازار آزاد، با افت قیمت در تمام داراییهای مورد بررسی همراه شد. همزمانی این روند با ضعف بازارهای جهانی کامودیتی، بهویژه فلزات گرانبها و صنعتی، نشان میدهد که در این هفته، فشار نزولی قیمتهای بینالمللی و تعدیل انتظارات معاملهگران به بازار داراییهای کالایی ایران نیز سرایت کرده است. از سکه و شمش طلا گرفته تا فلزات پایه، محصولات صنعتی و کشاورزی، هیچیک از گواهیهای منتخب نتوانستند هفته را در محدوده مثبت به پایان برسانند.
فلزات و طلا در مسیر نزولی
گواهی تمام سکه بهار آزادی و شمش طلا، هر دو افت ۲درصدی را ثبت کردند؛ بهطوریکه قیمت گواهی تمام سکه از حدود ۲۵۳میلیون تومان در هفته قبل به ۲۴۸میلیون تومان رسید و گواهی شمش طلا نیز از ۳میلیون و ۳۰۴هزار تومان به ۳میلیون و ۲۳۴هزار تومان عقب نشست. این تعدیل در شرایطی رخ داد که دلار آزاد تغییر محسوسی نداشت. عقبنشینی قیمت جهانی طلا و کاهش تقاضای احتیاطی در بازارهای بینالمللی، در کنار تعدیل قیمت داخلی، در این روند نقش داشت.
در میان فلزات پایه، گواهی سپرده شمش سرب با افت ۳درصدی، کمترین کاهش را پس از گواهیهای طلا تجربه کرد و قیمت آن به حدود ۴۵۵هزار تومان رسید. با این حال، سایر فلزات صنعتی عملکرد ضعیفتری داشتند. گواهی میلگرد با افت ۴درصدی در محدوده ۹۸هزار تومان قرار گرفت؛ درحالیکه گواهی شمش روی، کاتد مس و نقره همگی کاهش ۶درصدی را تجربه کردند. گواهی کاتد مس به حدود ۳میلیون تومان و گواهی شمش روی به ۷۰۸هزار تومان رسید. در بازار نقره نیز قیمت گواهی سپرده به حدود ۴۲۰هزار تومان کاهش یافت؛ حرکتی که با ضعف بازار جهانی نقره همراستا بود.
افت فراگیر در سایر داراییها
دامنه افت قیمتها به کالاهایی فراتر از فلزات نیز گسترش یافت. گواهی سپرده پسته با کاهش ۶درصدی به حدود ۳میلیون و ۱۳هزار تومان رسید و گواهی قیر نیز در همین بازه بازدهی منفی ۶درصدی ثبت کرد. گواهی سپرده خودرو، با افت مشابه، در محدوده یکمیلیون و ۳۶۰هزار تومان قرار گرفت؛ هرچند ارزیابی این دارایی بهواسطه تفاوت ماهیت و سازوکار عرضه، با کالاهای صنعتی و فلزات پایه یکسان نیست.
در میان داراییهای منتخب، گواهی سپرده گندله سنگآهن با افت ۷درصدی، بیشترین کاهش هفتگی را ثبت کرد و قیمت آن به ۱۸هزار و ۵۲۷تومان رسید. رشد نسبت قیمت گندله به شمش فولاد موجب تعدیل قیمت گندله شده است. این افت در کنار کاهش قیمت کاتد مس، شمش روی و میلگرد، تصویری از ضعف تقاضا و تعدیل قیمت در بخش قابلتوجهی از داراییهای کالایی ارائه میکند.
در مجموع، ثبات دلار آزاد نتوانست نقش ضربهگیر بازار گواهیهای سپرده را ایفا کند. همجهتی افت قیمتها در داراییهای متنوع، بیش از آنکه به نوسان ارز وابسته باشد، از تعدیل ارزشگذاری کالاها و اثرپذیری بازار داخلی از روندهای جهانی حکایت دارد؛ وضعیتی که نشان میدهد بازار گواهیهای کالایی در هفته جاری، بهرغم تفاوت ماهیت داراییها، در معرض یک فشار نزولی مشترک قرار گرفته است.


