شنژن زیر ذرهبین جهان
دنیای اقتصاد : شی جینپینگ و ولادیمیر پوتین، روسایجمهور چین و روسیه، دیروز چهارشنبه و در آستانه نشستی سهجانبه و سرنوشتساز با دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، مواضع مشترکی را علیه سیاستهای اقتصادی غرب اتخاذ کردند. در جریان اجلاس همکاریهای اقتصادی آسیا و اقیانوسیه موسوم به «اَپِک» که در کلانشهر فناورانه «شنژن» در جنوب چین برگزار شد، شی وعده داد که در برابر حمایتگرایی تجاری خواهد ایستاد و پوتین نیز تحریمهای غربی را به باد انتقاد گرفت. این سخنرانیها تنها چند ساعت پیش از ورود ترامپ به چین ایراد شد. رئیسجمهور آمریکا پیش از این سفر، در مانیل با متحدان کلیدی منطقهای خود دیدار کرده بود.
به نوشته رویترز، نکته قابلتوجه در بدو ورود ترامپ، حضور شخص شی جینپینگ در فرودگاه برای استقبال از او بود. این نخستینبار از زمان رسیدن شی به ریاستجمهوری است که او برای پیشواز از یک رهبر خارجی به فرودگاه میرود. این اقدام، پاسخی به حرکت مشابه ترامپ در ماه سپتامبر در پایگاه اندروز بود. دو رهبر پیش از حرکت به سوی کاروانهای خودرویی خود، یکدیگر را به گرمی در آغوش گرفتند و گفتوگویی کوتاه داشتند. به گزارش خبرگزاری شینهوا، شی با اشاره به سنت دیرینه چین در پاسخ به نزاکت دیپلماتیک، ابراز امیدواری کرد که مذاکرات پیش رو درباره روابط دوجانبه، همکاریهای منطقهای و چشمانداز جهانی سازنده باشد. ترامپ نیز دیدارهای خود با همتای چینیاش را همواره بسیار خوشایند توصیف کرد.
قرار است رهبران چین و آمریکا امروز پنجشنبه در حاشیه این اجلاس نشستی سهجانبه با حضور پوتین برگزار کنند. جنگ اوکراین، جنگ آمریکا علیه ایران و همچنین پروندههای ملتهبی چون تجارت جهانی، هوش مصنوعی و تسلیحات هستهای از محورهای احتمالی این مذاکرات خواهد بود. ناظران بینالمللی این نشست را با کنفرانس یالتا در سال۱۹۴۵ مقایسه میکنند که طی آن آمریکا، بریتانیا و شوروی حوزههای نفوذ خود را برای دوران پس از جنگ جهانی دوم تعیین کردند. همین شباهت تاریخی، پایتختهای اروپایی و آسیایی را نگران کرده است که مبادا بزرگترین قدرتهای نظامی جهان، منافع متحدان خود را قربانی توافقات کلان کنند. هرچند کرملین این قیاس را «بازی ذهنی صاحبنظران علوم سیاسی» خوانده، اما بر تاثیر عمیق این نشست بر معادلات جهانی صحه گذاشته است.
در همین حال، به نوشته واشنگتن پست، ترامپ خواهان گفتوگوهای سهجانبه با چین و روسیه درباره کاهش تسلیحات هستهای است. پکن معتقد است واشنگتن و مسکو باید ابتدا زرادخانههای بسیار بزرگتر خود را کاهش دهند و در برابر ورود به چنین مذاکراتی مقاومت میکند. یک مقام آمریکایی نیز به این روزنامه گفته است که انتظار دستیابی به توافق در این نشست وجود ندارد و هدف، آغاز گفتوگو در سطح رهبران است.
در بخش دیگری از این اجلاس، شی جینپینگ در جمع مدیران تجاری بر لزوم حفظ نظام تجاری چندجانبه با محوریت سازمان تجارت جهانی تاکید کرد. او کوشید در تقابل با سیاستهای تعرفهای و رویکرد تهاجمی دولت ترامپ، پکن را شریکی باثبات معرفی کند و وعده داد که دومین اقتصاد بزرگ جهان ضمن سرمایهگذاری در فناوریهای نوین، تعرفهها را کاهش داده و بازارهای خود را بیشتر به روی جهان بگشاید. این اظهارات در حالی مطرح میشود که واشنگتن بهتازگی محدودیتهای جدیدی بر دسترسی پکن به تراشههای پیشرفته هوش مصنوعی شرکتهایی نظیر انویدیا اعمال کرده است. این تصمیم آتشبس شکننده تجاری میان دو کشور را تهدید میکند و پکن نیز وعده اقدام متقابل داده است. همزمان، شرکای غربی، چین را بهدلیل مازاد تجاری سالانه بیش از یک تریلیون دلاری و تسلط بر زنجیره تامین جهانی، خطری برای صنایع خود میدانند. با این حال، یک کارشناس معتقد است پیام شی در کشورهای جنوب جهانی بازتاب مثبتی خواهد داشت. سفر ترامپ به آسیا نیز نخستین سفر او به این منطقه پس از شکست جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای است و اتهامات مرتبط با بنیانگذار انویدیا و فردی مظنون به جاسوسی برای چین، بر تنشها افزوده است.
در حاشیه این اجلاس، تفاوت در نحوه استقبال از رهبران نیز معنادار بود. برخلاف رهبران استرالیا، کانادا و کرهجنوبی که با تشریفات نظامی پذیرفته شدند، سانائه تاکایچی، نخستوزیر ژاپن، بدون هیچ مراسم رسمی راهی خودروی خود شد. این برخورد سرد در بحبوحه تنشهای یک سال اخیر میان پکن و توکیو بر سر تایوان رخ داد. ژاپن و تایوان نیز از نقض اخیر حریم هوایی خود توسط هواپیماهای روسی خبر دادهاند. در همین حال، پوتین که پس از ضربه سنگین اوکراین به پل استراتژیک کرچ در کریمه سخنرانی میکرد، قدرتهای غربی را «هژمونهای سابق» نامید و اروپا را در حال افولی «تحقیرآمیز» توصیف کرد. او تاکید کرد که ابزارهای سنتی فشار اقتصادی، تحریمها و محدودیتهای صادراتی کارآیی خود را برای توقف رشد رقبا از دست دادهاند و اختلافات در دنیای پرتلاطم امروز را میتوان با نشستن پای میز مذاکره حل کرد.


