دیپلماسی «اردک لنگ» در آسیا
دنیای اقتصاد: دونالد ترامپ پس از شکست سنگین در انتخابات میاندورهای، راهی سفر آسیایی به فیلیپین و چین میشود؛ سفری که در سایه افول جایگاه سیاسی او در داخل آمریکا و به منطقهای انجام میگیرد که طی ۲سال گذشته اولویت نخست او نبوده است. او ابتدا در نشست سران آسهآن در فیلیپین (از ۱۵ تا ۱۷نوامبر برابر با ۲۴ تا ۲۶آبان) شرکت کرد و سپس برای حضور در اجلاس اپک و سومین دیدار سالانه خود با شی جینپینگ عازم شهر شنژن چین خواهد شد (۱۸ و ۱۹ نوامبر برابر با ۲۷ و ۲۸ آبان).
«ریشی آینگار» در گزارشی برای «فارنپالیسی» نوشت، تحلیلگرانی چون «کُرت کمپبل» و «مایک کویکن» معتقدند که فشار سنگین سیاست داخلی تمام اقدامات ترامپ را در این سفر شکل میدهد. از یکسو، او بهعنوان رئیسجمهوری تضعیفشده انگیزه فراوانی دارد تا با پناه بردن به تشریفات پرزرقوبرق، فرش قرمز و رژههای نظامی در آسیا، بر ناامنیهای سیاسی خود غلبه کند و تصویری مقتدر و پیروز به نمایش بگذارد؛ اما از سوی دیگر، پکن انتظار دارد که ترامپ برای جلوگیری از سقوط بازار سهام و بحرانهای جدید، در جبهه دیپلماتیک و تجاری موضعی محتاطانه اتخاذ کند و به حفظ وضع موجود و تمدید آتشبس تجاری بسنده کند.
در بخش اقتصادی و فناوری این سفر، پرونده نیمههادیها و هوش مصنوعی در کانون توجه قرار دارد؛ اما رسوایی اخیر شرکت انویدیا سایهای سنگین بر این فضا افکنده است. استعفای ناگهانی «جنسن هوانگ»، مدیرعامل انویدیا و از چهرههای نزدیک به ترامپ، پس از افشای روابطش با یک مظنون به جاسوسی برای چین، تنشهای تازهای میان واشنگتن و پکن ایجاد کرده است. با وجود این، کارشناسان بر این باورند که ترامپ و شی در دیدار دوجانبه خود این موضوع حساس را نادیده خواهند گرفت تا از تبدیل شدن آن به یک بحران تمامعیار جلوگیری کنند. با این حال، رئیسجمهور چین احتمالا به همتای آمریکایی خود هشدار خواهد داد که هرگونه تشدید محدودیتهای صادرات تراشه با واکنش تلافیجویانه پکن روبهرو میشود و همزمان خواهد کوشید با یادآوری دستاوردهای اقتصادی سال گذشته، ترامپ را به حفظ روابط سازنده فعلی ترغیب کند.
علاوه بر دیدارهای دوجانبه، احتمال برگزاری یک نشست سهجانبه میان ترامپ، شی جینپینگ و ولادیمیر پوتین در شنژن مطرح است که به نظر میرسد ابتکار عمل آن از سوی مسکو بوده است. درحالیکه ترامپ تمایل دارد از این فرصت برای گفتوگو درباره پایان دادن به جنگ اوکراین و کنترل تسلیحات هستهای استفاده کند، تحلیلگران معتقدند پکن تنها در صورتی با این نشست موافقت میکند که تضمینی بگیرد دال بر اینکه این دیدار کاملا تشریفاتی و خالی از تعهدات محتوایی باشد؛ چراکه چین تمایلی ندارد مسوولیت پایان جنگ اوکراین را بپذیرد یا وارد مذاکرات سهجانبه هستهای شود. برای چین، جذابیت اصلی این نشست در تبدیل ایده «گروه دو» به یک «گروه سه» نمادین است که در آن پکن بهدلیل همسویی مسکو، عملا ۲صندلی در برابر آمریکا خواهد داشت. در مقابل، انگیزه اصلی پوتین از این دیدار، نمایش آمادگی برای گفتوگو و القای این پیام است که سرنوشت اوکراین بدون حضور اروپاییها و اوکراینیها در سطح قدرتهای بزرگ تعیین میشود.
در نهایت، تمام این تحرکات دیپلماتیک زیر سایه یک بحران فرامنطقهای بزرگتر، یعنی پیامدهای اقتصادی جنگ هشتماهه علیه ایران جریان دارد. به گفته کُرت کمپبل، این جنگ نهتنها بر نتیجه انتخابات میاندورهای آمریکا تاثیر گذاشت، بلکه اکنون با به پایان رسیدن ذخایر استراتژیک کشورها، شوک شدیدی به زنجیره تامین نهادههای حیاتی صنعتی مانند هلیوم، گوگرد و گازوئیل در سراسر آسیا وارد کرده است. در نتیجه، ترامپ در این سفر با رهبران کشورهای جنوب شرق آسیا همچون فیلیپین و اندونزی دیدار میکند که اقتصادشان زیر بار هزینههای سرسامآور انرژی کمر خم کرده است. با توجه به وضعیت «اردک لنگ» ترامپ در پی شکست انتخاباتی و فشارهای ناشی از بحران انرژی، بسیاری از رهبران آسیایی عملا نگاه خود را از دوران ریاستجمهوری او عبور داده و محاسبات خود را بر آینده پسا ترامپ متمرکز کردهاند.


