پشیمانی کارفرماها از اخراج بهخاطر هوش مصنوعی
نویسنده: Sophie Caldwell مترجم: مریم رضایی
امسال، خبرسازترین موضوع، اخراج کارکنان به دلیل استفاده شرکتها از هوش مصنوعی بود. بر اساس گزارش شرکت کاریابی و مشاوره شغلی «چلنجر،گری و کریسمس»، در مه ۲۰۲۶، کارفرمایان هوش مصنوعی را دلیل اصلی نزدیک به ۴۰ درصد از تعدیل نیروهای اعلامشده عنوان کردهاند.
با این حال، تحقیقات جدید نشان میدهد برخی کارفرمایان ممکن است در حال تجدیدنظر در تصمیم خود برای اخراج کارکنان و بازگرداندن آنها به محل کار باشند؛ روندی که کارشناسان از آن با عنوان «بازگشت ناشی از هوش مصنوعی» یاد میکنند.
بر اساس گزارش اخیر شرکت SHL که در حوزه جذب و مدیریت استعدادها فعالیت میکند، در نظرسنجی از بیش از هزار نیروی کار آمریکایی، نزدیک به یک نفر از هر پنج پاسخدهنده گفته که پس از اخراج یا جایگزین شدن با هوش مصنوعی، از او خواسته شده به محل کارش بازگردد. در این نظرسنجی که به سفارش SHL و توسط شرکت تحقیقات بازار «پراپلر اینسایت» (Propeller Insights) انجام شده، بیش از هزار نیروی کار بریتانیایی نیز مشارکت داشتهاند. این بررسی در فاصله ماههای ژوئن تا ژوئیه ۲۰۲۶ انجام شده است. به گفته «لوسی بومونت»، معاون ارشد جهانی بخش محصول و طراحی در شرکت SHL، این یافتهها نشان میدهند شرکتها به این نتیجه رسیدهاند که در کنار گذاشتن نیروی انسانی خود بیش از حد عجله کردهاند.
چندین شرکت بزرگ از جمله فورد و آمازون نیز پس از اجرای برنامههای تعدیل نیرو با هدف استفاده از هوش مصنوعی در سال گذشته، در تصمیمهای خود تجدیدنظر کردهاند. بر اساس گزارشی که شرکت نرمافزاری Orgvue در ماه مارس منتشر کرد، ۳۲ درصد از سازمانهایی که کارکنان خود را به دلیل استفاده از هوش مصنوعی اخراج کرده بودند، ناچار شدهاند دوباره نیروی انسانی استخدام کنند.
«جوزف فولر»، استاد مدیریت دانشکده کسب و کار هاروارد، معتقد است اگر شرکتها با هوش مصنوعی مانند سایر نرمافزارهای جدید برخورد کنند، در اجرای آن مرتکب اشتباه میشوند. او میگوید از دیدگاه شرکتها، «برای سرمایهگذاری روی یک تکنولوژی جدید باید در بودجه صرفهجویی کنیم و در گذشته، هنگام بهکارگیری تکنولوژیهای جدید، این کار را از طریق اخراج کارکنان انجام دادهایم.»
با این حال، به گفته او، هوش مصنوعی زمانی بیشترین کارآیی را دارد که با «هوش زمینهای» کارکنان پیوند بخورد؛ یعنی دانش و شناختی که آنها از پیشینه و جزئیات یک موضوع دارند. او میافزاید: «هرچه شناخت بیشتری از فرآیندهای مهم داشته باشید، میتوانید ارزش بیشتری از هوش مصنوعی به دست آورید.» بومونت نیز معتقد است هوش مصنوعی نمیتواند به طور کامل جایگزین افرادی شود که کسب و کار و مشتریان را میشناسند، قدرت قضاوت دارند، همدلی میکنند و میتوانند ارتباط انسانی برقرار کنند.
کارکنان بازگشتی خواستههای جدیدی دارند
بیشتر کارکنان، دوست دارند بعد از اخراج، دوباره به محل کار قبلی خود برگردند. بر اساس مطالعه شرکت SHL، تنها ۶.۶ درصد از کارکنان آمریکایی گفتهاند که تحت هیچ شرایطی حاضر به بازگشت نیستند. اما به گفته بومونت، انتظارات و خواستههای افرادی که دوباره به محل کار خود بازمیگردند، بسیار بیشتر از قبل خواهد بود.
بر اساس تحقیقات SHL، تقریبا نیمی از کارکنان آمریکایی شرکتکننده در این نظرسنجی، برای بازگشت به شغل قبلی خود خواهان افزایش قابلتوجه حقوق هستند و ۴۳ درصد نیز دریافت «تضمین کتبی امنیت شغلی» را ضروری میدانند. همچنین ۴۰ درصد از آنها پیش از بازگشت، خواهان شفافیت کامل درباره نحوه استفاده از هوش مصنوعی در وظایف شغلی خود هستند. ۳۰ درصد کارکنان نیز عذرخواهی یا پذیرش مسوولیت از سوی مدیران شرکت را یکی از شروط اصلی بازگشت خود عنوان کردهاند. بومونت میگوید کارکنان بیش از هر چیز به دنبال اطمینان خاطر هستند و میگویند: «از کجا مطمئن باشم که این اتفاق دوباره تکرار نمیشود؟» به گفته بومونت، حتی در صورت بازگشت کارکنان، کارفرمایان باید بدانند که روحیه عمومی در شرکت آسیب خواهد دید. او معتقد است اخراج شدن، رابطه روانی و اعتماد متقابل میان کارفرما و نیروی کار را به طور اساسی تغییر میدهد و استخدام مجدد به تنهایی برای ترمیم این رابطه کافی نیست. او میگوید: «شما در واقع اعتماد این افراد را از بین بردهاید.»
او در ادامه میافزاید کارکنانی که بازمیگردند، احتمالا دیگر همان سطح از بهرهوری و مشارکت کاری پیش از اخراج را نخواهند داشت. به گفته او، «تغییر فرهنگ سازمانی بسیار دشوار است و وقتی به شکل منفی تحتتاثیر قرار میگیرد، بازگرداندن آن به وضعیت قبلی بسیار سخت خواهد بود.»
مهارتهایی که کارکنان باید تقویت کنند
بومونت میگوید کارکنان برای حفظ جایگاه خود در بازار کار، توسعه مهارتهایشان را در اولویت قرار دادهاند. پاسخدهندگان آمریکایی این نظرسنجی گفتهاند که در حال یادگیری نحوه استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی (۴۴درصد)، تقویت مهارتهای تخصصی حوزه کاری خود که به سادگی با هوش مصنوعی قابل جایگزینی نیستند (۴۲.۶ درصد)، بهبود مهارتهای ارتباطی و رهبری سازمانی (۴۰ درصد) و پرورش تفکر خلاق و استراتژیک (۳۸ درصد) هستند. فولر معتقد است با توجه به سرعت بالای پیشرفت قابلیتهای هوش مصنوعی، مهمترین مهارتی که کارکنان باید تقویت کنند، سازگاری با تغییرات است. او به کارکنان توصیه میکند به طور منظم کار با هوش مصنوعی را تمرین کنند و فرصتهایی برای ارتقای مهارتهای خود از طریق این تکنولوژی به دست آورند. او همچنین میگوید کارکنان باید به تغییرات عادت کنند. فولر پیشبینی میکند در آینده نزدیک، با ادامه پیشرفت هوش مصنوعی و بازنگری سازمانها در نیازهای نیروی انسانی خود، بسیاری از شرکتها با تغییرات و تحولات دائمی روبهرو خواهند شد.
بومونت توصیه میکند کارکنان حوزههایی را شناسایی کنند که مهارتهای منحصربهفرد آنها میتواند بیشترین تاثیر را داشته باشد. او میگوید: «اگر هوش مصنوعی قرار است برخی از وظایف قابل خودکارسازی را بر عهده بگیرد، چه کارهایی برای من باقی میماند و چگونه میتوانم از تواناییهای انسانی خود بهترین استفاده را بکنم؟» او معتقد است مدیران نیز باید بر چنین پرسشهایی تمرکز کنند: کارکنان به چه آموزشها و مهارتهای جدیدی نیاز دارند؟ چه فرصتهای تازهای برای آنها وجود دارد؟ و هوش مصنوعی چه امکاناتی برای جابهجایی و پیشرفت شغلی کارکنان در داخل سازمان فراهم میکند؟
به گفته بومونت، سازمانهایی موفق خواهند بود که «از هوش مصنوعی برای بهینهسازی فعالیتهای خود استفاده میکنند»، نه اینکه صرفا به دنبال کاهش هزینهها باشند.
منبع: CNBC


